Αιμιλία Τσαγκαράτου
Τραμπ και MAGA
Η δεύτερη θητεία του Τραμπ γέννησε, εξαρχής, αγωνιστικά ρεύματα που βγαίνουν στο προσκήνιο. Στις μεγάλες κινητοποιήσεις της άνοιξης που έγιναν σε εκατοντάδες πόλεις στις ΗΠΑ, με κύρια αιχμή τη δημοκρατία, το ρεύμα που ήταν πλειοψηφικό – και προφανώς εξακολουθεί να είναι – είναι εκείνο που υποστηρίζει ότι «θέλουμε την Αμερική μας πίσω», έχοντας μια εξιδανικευμένη εικόνα για το πολιτικό σύστημα και τους θεσμούς της χώρας πριν από την διακυβέρνηση Τραμπ. Η αλήθεια είναι η αμερικάνικη κοινωνία ζει καταστάσεις αν όχι πρωτόγνωρες, ωστόσο βαθιά ακραίες. Το να απολύονται δημοσιογράφοι από καθεστωτικά ΜΜΕ επειδή τόλμησαν να μιλήσουν για τον Κερκ ή να δηλώνει στην κηδεία του ο Στιβ Μπάνον, σύμβουλος του Τραμπ, ότι «το ένα τρίτο των Αμερικάνων εκπαιδευτικών είναι τρομοκράτες, εχθροί της οικογένειας και του έθνους επειδή ενθαρρύνουν την ανεξάρτητη σκέψη των νέων», δεν είναι τυχαία γεγονότα.
Όμως, το πρόβλημα είναι προφανώς δομικό. Η ανάπτυξη του αμερικάνικου καπιταλισμού, από την εποχή της δουλείας μέχρι σήμερα, στηρίχθηκε στην σκληρή εκμετάλλευση της ντόπιας εργατικής τάξης, των μεταναστών, του πλούτου δεκάδων χωρών – και αυτή είναι ακόμα μια πολύ μειοψηφική αφήγηση μεταξύ όσων αγωνίζονται. Η πολιτική του Τραμπ είναι αναγκαία για ένα σύστημα που πρέπει με κάθε τρόπο να εκφοβίσει, να καθυποτάξει, να καταστείλει οποιαδήποτε αντίσταση γεννιέται και μπορεί να προκαλέσει κοινωνικές εκρήξεις τέτοιες που μπορεί να κλονίσουν την μεγαλύτερη καπιταλιστική δύναμη του κόσμου.
Παρά δε την όξυνση του κοινωνικού ζητήματος και της χειροτέρευσης των συνθηκών ζωής των εργαζομένων στις ΗΠΑ, οι κινητοποιήσεις τους τελευταίους μήνες, με τη μορφή των απεργιών, είναι σαφές ότι έχουν υποχωρήσει σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, πλην ορισμένων εξαιρέσεων σε μεμονωμένους εργασιακούς χώρους. Ωστόσο, οι αγώνες ενάντια στη γενοκτονία στην Γάζα και στην αντιμεταναστευτική υστερία έχουν μεγάλο κοινωνικό αντίκτυπο και υπάρχουν, έστω και αχνά, προσπάθειες να συνδεθούν με το συνολικότερο κοινωνικό ζήτημα.
Στις ΗΠΑ, το χάσμα μεταξύ εκείνων που απολαμβάνουν τον πλούτο και της φτωχής εργατικής τάξης, που μετρά το κάθε δολάριο μέρα τη μέρα για να τα βγάλει πέρα, εκτιμάται ότι ποτέ δεν ήταν μεγαλύτερο. Σύμφωνα με πρόσφατες δημοσκοπήσεις, μόνο το 36% των Αμερικανών εγκρίνει τον τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ χειρίζεται την οικονομική πολιτική και μόνο το 30% θεωρεί ότι η πολιτική αυτή είναι αποτελεσματική στη μείωση του κόστους διαβίωσης. Τα παραπάνω στοιχεία δείχνουν ότι στο πεδίο της οικονομίας, αν σκεφτούμε ότι αυτή ήταν το «δυνατό του χαρτί» στην προεκλογική εκστρατεία το 2024, υπάρχει ανησυχία και ανασφάλεια σε μεγάλη μερίδα των εργαζομένων.
Στη νεολαία τα ποσοστά είναι ακόμα πιο χαμηλά. Ενώ τον Φεβρουάριο του 2025, το 55% της νεολαίας κάτω των 30 ετών ενέκρινε την πολιτική του Τραμπ, τον Αύγουστο το ποσοστό έπεσε στο 28%. Η Wall Street Journal σε άρθρο της αναφέρει ότι το 70% των Αμερικανών θεωρεί ότι το αμερικάνικο όνειρο – ότι δηλαδή με σκληρή δουλειά θα προχωρήσεις μπροστά – δεν είναι αληθινό ή ποτέ δεν ήταν. Ωστόσο, το 42% εξακολουθεί να εγκρίνει τον τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ διαχειρίζεται την προεδρική του θητεία και υποστηρίζει την αντιμεταναστευτική του πολιτική, θεωρώντας ότι με αυτή «έχει μειώσει την εγκληματικότητα».
Η αγορά εργασίας στις ΗΠΑ φαίνεται όλο και πιο ασταθής. Σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα, τους τελευταίους δώδεκα μήνες δημιουργήθηκαν 911.000 λιγότερες θέσεις εργασίας από όσες είχαν εκτιμηθεί. Η έκθεση για την απασχόληση, που δημοσίευσε την περασμένη Παρασκευή η Υπηρεσία Στατιστικών Εργασίας, υπογράμμισε τις αυξανόμενες ανησυχίες για ύφεση. Υπάρχουν λιγότερες θέσεις εργασίας, μια μικρή αύξηση της ανεργίας – ιδιαίτερα στη νεολαία και στους Αφροαμερικανούς – και αναιμική αύξηση των μισθών. Ένα στα πέντε παιδιά στις ΗΠΑ δεν έχει τροφή για κάποιες χρονικές περιόδους, ενώ η πείνα έχει αυξηθεί λόγω της εκτόξευσης των τιμών στα τρόφιμα, των καθηλωμένων μισθών, της ανεργίας και των τεράστιων περικοπών σε κοινωνικά προγράμματα που σε ένα βαθμό αποτελούσαν δίχτυ προστασίας των πιο φτωχών και ευάλωτων ομάδων. Οι μακροχρόνια άνεργοι φτάνουν τα 1,9 εκατομμύρια όταν τον Ιανουάριο του 2023 ήταν 1,1 εκατ. Το Ντιτρόιτ, που παρουσιάζεται ως πόλη που βιώνει οικονομική ανάκαμψη, είδε το ποσοστό φτώχειας να αυξάνεται στο 34,5% πέρυσι, το υψηλότερο επίπεδο από το 2007. Μια έκθεση που δημοσιεύθηκε από το πανεπιστήμιο της Κολούμπια διαπίστωσε ότι ένας στους τέσσερις Νεοϋορκέζους δεν μπορούσε να ανταπεξέλθει στις δαπάνες για τροφή και στέγαση και ότι το ποσοστό φτώχειας είχε αυξηθεί κατά επτά ποσοστιαίες μονάδες σε μόλις δύο χρόνια.
Όμως και η αντιμεταναστευτική πολιτική της διακυβέρνησης Τραμπ έχει σαφείς οικονομικές συνέπειες. Oι μαζικές απελάσεις και ο ευρύτερος φόβος που προκαλούν, με αποτέλεσμα τη μείωση του μεταναστευτικού ρεύματος στις ΗΠΑ, συρρικνώνουν το ΑΕΠ, μειώνουν τη συνολική απασχόληση και των Αμερικανών εργαζομένων, αφού εργασιακοί χώροι με πολλούς εργαζόμενους και υπηρεσίες που στηρίζονται στη δουλειά και στην προστασία των μεταναστών κλείνουν. Αν και το ποσοστό απελάσεων του Τραμπ είναι συγκρίσιμο με αυτό των πρώην προέδρων Μπάιντεν και Ομπάμα, είναι γεγονός ότι η εκστρατεία της παρούσας κυβέρνησης είναι ιδιαίτερα βίαιη. Από την παροχή άδειας στην Υπηρεσία Μετανάστευσης (ICE) να κάνει επιδρομές σε σχολεία, εκκλησίες και νοσοκομεία, που μέχρι πρόσφατα ήταν προστατευμένοι χώροι, μέχρι την παράνομη αποστολή μεταναστών στη φυλακή υψίστης ασφαλείας CECOT στο Ελ Σαλβαδόρ ή τη σύλληψη φοιτητών που υποστηρίζουν την Παλαιστίνη, όλα έχουν ως αποτέλεσμα οι μορφές μετανάστευσης στις Ηνωμένες Πολιτείες να βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Η δεκαπλάσια (!) αύξηση της χρηματοδότησης στους μηχανισμούς καταστολής και της αντιμεταναστευτικής πολιτικής δημιουργεί στην κυριολεξία μια τεράστια βιομηχανία με τεράστια κέρδη, αφού το μεγαλύτερο μέρος αυτής της χρηματοδότησης θα διοχετεύεται σε ιδιωτικές εταιρείες φυλακών, εταιρείες παρακολούθησης και εργολάβους ασφάλειας. Σχεδόν το 90% όσων βρίσκονται υπό την επιτήρηση της ICE βρίσκονται σε εγκαταστάσεις που διαχειρίζονται εταιρείες με κερδοσκοπικό χαρακτήρα. Τεράστια αύξηση παρουσιάζουν και τα κέρδη των εταιρειών λογισμικού που συνεργάζονται με την ICE, όπως η Palantir Technologies, που χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη με σκοπό τη συγκέντρωση δεδομένων για τον εντοπισμό, την παρακολούθηση και την απέλαση μεταναστών. Μόνο η πρόσφατη συμφωνία της Palantir με την ICE για τη δημιουργία νέας πλατφόρμας παρακολούθησης θα της αποφέρει κέρδος 30 εκατ. δολαρίων.
Η φτώχεια σαρώνει τις ΗΠΑ, το «αμερικανικό όνειρο» ξεθωριάζει διαρκώς
Όσον αφορά στον αγώνα ενάντια στις μαζικές συλλήψεις και απελάσεις μεταναστών, είναι εντυπωσιακή η οργάνωση των μεταναστών, αλλά και των Αμερικανών, που φτιάχνουν δίκτυα αλληλεγγύης και προστασίας απέναντι στους πράκτορες της ICE. Εμβληματική είναι η αντίσταση ενός τέτοιου δικτύου στο Λος Άντζελες που δέχεται και την μεγαλύτερη επίθεση από τους πράκτορες της ICE, αφού οι μετανάστες αποτελούν το ένα τρίτο του πληθυσμού της πόλης. Το δίκτυο Community Self-Defence Coalition (Συνασπισμός για την Αυτοάμυνα της Κοινότητας) που αποτελείται από δεκάδες συλλογικότητες και οργανώσεις, μεταναστών και Αμερικανών, οργανώνει περιπολίες σε σχεδόν 24ωρη βάση, με μισό εκατομμύριο ακόλουθους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και εθελοντές που δίνουν πληροφορίες για να προστατεύσουν τους μετανάστες, προειδοποιώντας τους για τυχόν επιδρομές.
Οι ακτιβιστές έχουν μια πολύπλευρη στρατηγική αντίστασης. Περιπολούν στους δρόμους αναζητώντας ομοσπονδιακούς πράκτορες, παρακολουθούν τις εξόδους των αυτοκινητοδρόμων για να επισημάνουν ύποπτα αυτοκίνητα που εισέρχονται στις κοινότητές τους, οργανώνουν διαμαρτυρίες και στρατολογούν και εκπαιδεύουν νέα μέλη. Ειδικά η Unión Del Barrio, οργάνωση που συμμετέχει στον συνασπισμό αυτό με δράση δεκαετιών, τονίζει τη σημασία που έχει η οργάνωση συνολικά της εργατικής τάξης. Με αποφασιστικότητα, καθημερινές συγκρούσεις, ακόμα και μορφές όπως διαδηλώσεις που προκαλούν θόρυβο έξω από τα ξενοδοχεία που μένουν οι πράκτορες της ICE, αναγκάζοντάς τους να φύγουν. Για την σχολική χρονιά που μόλις ξεκίνησε, διοργανώθηκαν πολιτικά σεμινάρια σε εκπαιδευτικούς για την προστασία των μαθητών από τις επιδρομές της ICE. Οι ο επικεφαλής της Unión Del Barrio εκτιμά ότι χάρη στη δράση τους έχουν καταφέρει να συλληφθούν μόνο 3.000 μετανάστες χωρίς χαρτιά από το ένα εκατομμύριο που ζει στην πόλη.
Καλά κρατεί το κίνημα αλληλεγγύης στον λαό της Παλαιστίνης
H υποστήριξη του Ισραήλ από την κυβέρνηση του Τραμπ γέννησε πρωτοφανείς αντιστάσεις και μάλιστα με μορφές που δημιουργήθηκαν από την ανάγκη της πραγματικής αντιπαράθεσης απέναντι σε αυτήν, η οποία θα μετρά αποτελέσματα και θα φέρνει νίκες.
Στα πανεπιστήμια από τις καταλήψεις την περασμένη άνοιξη μέχρι τις ομιλίες υπέρ της Παλαιστίνης στις τελετές αποφοίτησης, φοιτητές και φοιτήτριες σε όλη τη χώρα έχουν οργανώσει έναν σκληρό και μακρόχρονο αγώνα για να πιέσουν τα ιδρύματά τους να αποσύρουν τις επενδύσεις από το Ισραήλ και το στρατιωτικό-βιομηχανικό του σύμπλεγμα. Τελευταία νίκη αυτού του κινήματος είναι η απόσυρση επιχορήγησης από τον ισραηλινό στρατό από καθηγητή του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (MIT), που ήρθε να προστεθεί σε μια σειρά τέτοιες επιτυχίες, όπως στο πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο που απέσυρε τις επενδύσεις από τέσσερις εταιρείες άμυνας που παρέχουν στρατιωτικά και πληροφοριακά εργαλεία στο Ισραήλ. Με σκληρό μάλιστα τίμημα, όπως είναι οι απελάσεις φοιτητών και η μη δυνατότητα αποφοίτησής τους.
Η δολοφονία του Τσάρλι Κερκ έχει δώσει μια ακόμα φορά αφορμή για κυνήγι μαγισσών στα πανεπιστήμια των ΗΠΑ, όπου εργαζόμενοι και μέλη του διδακτικού προσωπικού τίθενται σε διαθεσιμότητα ή απολύονται εξαιτίας σχολίων τους για την ιδεολογία του. Μάλιστα, την περασμένη εβδομάδα το πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ κατέδωσε 160 φοιτητές και μέλη του διδακτικού προσωπικού στις αρχές με την κατηγορία του «αντισημιτισμού», γεγονός που οδήγησε τον λέκτορα Πεϊρίν Κάο σε απεργία πείνας, η οποία συνεχίζεται για τέταρτη εβδομάδα. Ο Μαχμούντ Καλίλ, από τους ηγέτες της κινητοποίησης του πανεπιστήμιου Κολούμπια την περασμένη άνοιξη και νόμιμος κάτοικος των ΗΠΑ, ο οποίος είχε συλληφθεί από τον ICE για τέσσερις μήνες, βρίσκεται αντιμέτωπος με τη διαταγή απέλασής του στη Συρία ή την Αλγερία, γιατί συνεχίζει να πρωταγωνιστεί σε κινητοποιήσεις ενάντια στην γενοκτονία.
Επίσης, την περασμένη εβδομάδα, διαδηλωτές μπλόκαραν τις επιχειρήσεις στο λιμάνι του Όκλαντ, μπλοκάροντας τη ροή φορτηγών για μία ώρα, απαιτώντας από τον μεγάλο εμπορικό κόμβο να σταματήσει την αποστολή στρατιωτικού εξοπλισμού στο Ισραήλ. Τουλάχιστον 280 φορτία με κάθε είδους στρατιωτικό υλικό, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων επιτήρησης και στόχευσης και εξαρτημάτων μαχητικών αεροσκαφών F-35, έχουν δρομολογηθεί μέσω του Όκλαντ με προορισμό την αεροπορική βάση Νεβατίμ του Ισραήλ. Αναδεικνύοντας, έτσι, το συγκεκριμένο λιμάνι ως σημαντικότατο κόμβο στην αλυσίδα εφοδιασμού του ισραηλινού στρατού, σύμφωνα με αναφορά του Παλαιστινιακού Κινήματος Νεολαίας που δόθηκε στη δημοσιότητα τον Αύγουστο.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 27-28 Σεπτεμβρίου 2025
