Παναγιώτης Ξοπλίδης
Η Ασία γνωρίζει διαδοχικές εξεγέρσεις. Η αυτοπαγίδευση σε ένα δίπολο «Γενιά Z – έγχρωμη επανάσταση» αφήνει εκτός συζήτησης αυτό που θα έπρεπε να είναι προτεραιότητα για την κομμουνιστική αριστερά: Τη μελέτη της πολιτικό-κοινωνικής υποχώρησης και ενσωμάτωσης ενός επαναστατικού κινήματος στην πρόσφατη ιστορία.
Η πρόσφατη λαϊκή εξέγερση στο Νεπάλ ήρθε να προστεθεί στον κύκλο του κοινωνικού αναβρασμού που σαρώνει τη Νότια Ασία, μετά από αντίστοιχες «εκρήξεις» σε Σρι Λάνκα, Μπανγκλαντές και Ινδονησία. Ως αφορμή εμφανίζεται η κυβερνητική απόφαση να μπλοκάρει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η επακόλουθη αιματηρή καταστολή των διαμαρτυριών της νεολαίας. Την επόμενη μέρα, η λαϊκή οργή για την διαφθορά και τον προκλητικό πλουτισμό στελεχών των κομμάτων και μελών των οικογενειών τους, εκδηλώθηκε με λεηλασίες, πυρπολήσεις της βουλής, κυβερνητικών κτιρίων, γραφείων κομμάτων, ιδιωτικών κατοικιών, αλλά και λιντσαρίσματα πολιτικών.
Η κύρια πηγή εισοδήματος στο Νεπάλ των 30 εκατ. κατοίκων προέρχεται από τα εμβάσματα των μεταναστών (25-30% του ΑΕΠ), καθώς περισσότεροι από 2.000 Νεπαλέζοι μεταναστεύουν καθημερινά (!) κυρίως προς τον Περσικό Κόλπο για να βρουν εργασία. Οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και η αστάθεια των τιμών του πετρελαίου έχουν όμως μειώσει δραστικά τις ευκαιρίες εργασίας στις πετρο-μοναρχίες. Tο πρόβλημα της νεολαίας δεν ήταν η έλλειψη των «σόσιαλ», αλλά η έλλειψη προοπτικής εκτός από αυτή του πιο φθηνού εργατικού δυναμικού της Ασίας.
Η έκρηξη της λαϊκής οργής προκάλεσε την πτώση της κυβέρνησης που είχαν συγκροτήσει το κατ’ όνομα κομμουνιστικό Ενιαίο Μαρξιστικό-Λενινιστικό Κόμμα μαζί με το αστικό Κόμμα του Κογκρέσου. Το Νεπάλ είχε γνωρίσει ένα πολύχρονο ένοπλο επαναστατικό αγώνα που είχε λήξει με την ανατροπή της μοναρχίας και την εγκαθίδρυση μιας κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Στην κυβέρνηση εναλλάσσονταν συνασπισμοί με τη συμμετοχή είτε του Ενιαίου είτε του Κομμουνιστικού Κόμματος (Μαοϊκό Κέντρο) που είχε ηγηθεί του αντάρτικου, με ιστορικό ηγέτη τον Πρατσάντα.
Η ενσωμάτωση των κομμουνιστικών κομμάτων και του αντάρτικου στον κοινοβουλευτισμό και την κυβερνητική διαχείριση ελάχιστα άλλαξε τις συνθήκες ζωής των αγροτών και των φτωχών κατοίκων στις πόλεις. Οι ελπίδες για κοινωνικές αλλαγές προς το συμφέρον της πλειοψηφίας διαψεύστηκαν, με τα κομμουνιστικά κόμματα να σχηματίζουν διαδοχικές «πολύχρωμες» κυβερνήσεις που γνώριζαν όλο και μεγαλύτερη λαϊκή απέχθεια. Σε αυτό το φόντο, τα τελευταία χρόνια επανεμφανίστηκε στους δρόμους το φιλομοναρχικό κίνημα, ο έκπτωτος βασιλιάς επέστρεψε στο Κατμαντού, ενώ αναπτύσσεται ένα εθνικιστικό, ινδουιστικό, θρησκόληπτο πολιτικό ρεύμα που προσπαθεί να ενσωματώσει την οργή προς το υπάρχον πολιτικό σύστημα.
Το ρεύμα αυτό έχει στενή σχέση με το αντίστοιχο του Μόντι στην Ινδία, η οποία ασκεί διαχρονικά μεγάλη επιρροή στο Νεπάλ, οικονομική και ιδεολογική. Η κυβέρνηση Μόντι εφαρμόζει ακραία νεοφιλελεύθερη πολιτική, έχει συντρίψει την κοσμική αντιπολίτευση και επιδιώκει να εξαλέιψει το ισχυρό μαοϊκό αντάρτικο των Ναξαλιτών. Οι στόχοι συμβαδίζουν με αυτούς που φαίνεται ότι επικρατούν τώρα και στο Νεπάλ. Η μεταβατική κυβέρνηση που σχηματίστηκε με πρωθυπουργό την πρώην πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου, Σουσίλα Κάρκι, έχει την στήριξη του στρατού, ο οποίος έμεινε απαθής στην εξέγερση, ειδικά όταν αυτή πήρε την μορφή λιντσαρισμάτων και πυρπολήσεων. Οι νέοι υπουργοί είναι τεχνοκράτες που σε εκθέσεις τους έθεταν ως πρότυπο την καπιταλιστική Σιγκαπούρη, προτείνοντας μεταξύ άλλων την σύνδεση του νεπαλέζικου νομίσματος με αυτό της Ινδίας.
Το Νεπάλ των 30 εκατομμυρίων κατοίκων είναι μια από τις φτωχότερες χώρες της Ασίας
Η μετατόπιση μιας χώρας που γνώρισε ένα νικηφόρο κομμουνιστικό αντάρτικο προς μια «κοινωνία των πολιτών» εκφράζεται με την παρουσία ΜΚΟ και «ακομμάτιστων» προσωπικοτήτων που διεκδικούν πολιτικό ρόλο αξιοποιώντας τη χρήση της τεχνολογίας. Η θεώρηση της εξέγερσης ως έργο της «Γενιάς Z» αφορά περισσότερο τις εύπεπτες αναλύσεις ακαδημαϊκών αναλυτών και MME. Η επιλογή της πρωθυπουργού Καρκί μετά από υβριδική «ψηφοφορία» στο Discord αποκρύπτει ότι προέρχεται από το «βαθύ κράτος» και απολαμβάνει της στήριξης των ενόπλων δυνάμεων. Εξίσου προβληματική είναι, όμως, η αντιμετώπιση των γεγονότων στο Νεπάλ ως «έγχρωμης επανάστασης», όπως κάνει μεγάλο μέρος της Αριστεράς διεθνώς.
Η Ασία γνωρίζει διαδοχικές εξεγέρσεις με ανατροπές κυβερνήσεων που εντάσσονται σε διαφορετικά γεωπολιτικά μπλοκ. Έχουν, όμως, ως υπόβαθρο το κοινωνικό ζήτημα και η αγνόηση αυτού από κομμουνιστικές και αριστερές δυνάμεις είναι άστοχη. Η αυτοπαγίδευση σε ένα δίπολο «Γενιά Z-έγχρωμη επανάσταση» αφήνει εκτός συζήτησης αυτό που θα έπρεπε να είναι προτεραιότητα για την κομμουνιστική αριστερά: Τη μελέτη της πολιτικό-κοινωνικής υποχώρησης και ενσωμάτωσης ενός επαναστατικού κινήματος στην πρόσφατη ιστορία. Η αποτυχία του κάνει ακόμα πιο επιτακτική την ανάγκη κομμουνιστικής επαναθεμελίωσης, χωρίς ιστορικές αγκυλώσεις, αλλά και πέρα από τις αλλεπάλληλες κυβερνητικές διαψεύσεις της αδύνατης, τελικά, ταξικής ανακωχής.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 20-21 Σεπτεμβρίου 2025
