Αλμπέρτο Μπετανκούρ Ποσάδα*
Ο προκλητικός αμερικανικός βομβαρδισμός σκάφους από τη Βενεζουέλα, με την κατηγορία πως μετέφερε ναρκωτικά, με αποτέλεσμα 11 νεκρούς, αποτελεί μια πλευρά της συνολικής εκστρατείας των ΗΠΑ στην περιοχή. Με πρόσχημα τον «πόλεμο κατά των ναρκωτικών» προετοιμάζουν –όπως παλιά- στρατιωτικές επιχειρήσεις και επεμβάσεις σε Βενεζουέλα, Μεξικό και άλλες χώρες.
Σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύτηκε στις 8 Αυγούστου στους New York Times, ο Ντόναλντ Τραμπ διέταξε τις ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ να επιτεθούν σε καρτέλ ναρκωτικών που είχαν χαρακτηριστεί ως τρομοκράτες σε αρκετές χώρες της Λατινικής Αμερικής. Στις 14 Αυγούστου, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Αντόνιο Ρούμπιο, δήλωσε στην Εθνική Καθολική Τηλεόραση ότι ο χαρακτηρισμός οργανώσεων διακίνησης ναρκωτικών ως τρομοκρατών συνεπάγεται τη δυνατότητα στρατιωτικής καταπολέμησής τους. Επίσης, απέρριψε τον Νικολάς Μαδούρο ως πρόεδρο της Βενεζουέλας και δήλωσε ότι το Καρτέλ των Ήλιων έχει αναλάβει την κυβέρνηση της χώρας. Μέχρι τις 15 Αυγούστου, τα πολεμικά πλοία US Gravely, US Jason Dunham και US Sampson, μαζί με 4.000 στρατιώτες, την Αμφίβια Ομάδα Iwo Jima, την 22η Εκστρατευτική Μονάδα Πεζοναυτών, το USS Fort Lauderdale, το USS San Antonio και ένα πυρηνοκίνητο υποβρύχιο βρίσκονταν ήδη στην Καραϊβική. Αντιμέτωπος με αυτή την κατάσταση και την άμεση απειλή κατά της Βενεζουέλας, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Κολομβίας, Γκουστάβο Πέτρο, εξέδωσε στις 10 Αυγούστου εντολή στον στρατό της χώρας του να υποστηρίξει απεριόριστα τη Μπολιβαριανή Δημοκρατία της Βενεζουέλας ενάντια σε οποιαδήποτε αμερικανική επιθετικότητα, «επειδή η Κολομβία και η Βενεζουέλα είναι ο ίδιος λαός, η ίδια σημαία, η ίδια ιστορία».
Οι ενέργειες των ΗΠΑ είναι από τις πιο σημαντικές από την εισβολή στη Γρενάδα το 1983 και στον Παναμά το 1989 και περιλαμβάνουν στρατιωτική δράση στη Λατινική Αμερική, η οποία, μετά από πολλή προσπάθεια, έχει γίνει μια περιοχή ειρήνης. Αξίζει να ανατρέξουμε σε ορισμένες λεπτομέρειες αυτών των γεγονότων.
Το άρθρο στους New York Times στις 8/8 υπογράφεται από δημοσιογράφους που καλύπτουν διάφορες πλευρές και βασίζεται σε άγνωστες πηγές που κατονομάζονται μόνο ως άτομα που γνωρίζουν το θέμα. Αναφέρει ότι ο Τραμπ υπέγραψε μια μυστική εντολή που εξουσιοδοτεί τις Ένοπλες Δυνάμεις να επιτεθούν σε καρτέλ ναρκωτικών στη Λατινική Αμερική, τόσο στη θάλασσα όσο και στην ξηρά, στις χώρες όπου βρίσκονται. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν ξεκινήσει συζητήσεις σχετικά με διάφορες δυνατότητες δράσης. Σύμφωνα με τη La Jornada (σ. μ. μεξικανική εφημερίδα), η δράση περιλαμβάνει το Μεξικό, τη Βενεζουέλα, το Ελ Σαλβαδόρ και την Αϊτή. Λίγο αργότερα, η Wall Street Journal ανέφερε ότι οι στρατιωτικές δράσεις θα πραγματοποιηθούν μέσω συνεργασίας με τις προαναφερθείσες χώρες.
Η εντολή του Τραμπ θυμίζει την εισβολή στον Παναμά. Το 1989, ο Τζορτζ Μπους έστειλε 20.000 στρατιώτες να εισβάλουν στον Παναμά για να συλλάβουν τον Μανουέλ Αντόνιο Νοριέγκα, κατηγορούμενο για εμπορία ναρκωτικών. Ο Λευκός Οίκος δικαιολόγησε νομικά την εισβολή, αλλά η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών την χαρακτήρισε κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Υπάρχει ένα νομικό ερώτημα σχετικά με το εάν η δολοφονία πολιτών χωρίς την άδεια του Κογκρέσου και χωρίς να αποτελούν άμεση απειλή θα μπορούσε να θεωρηθεί δολοφονία. Αυτοί που θα μπορούσαν να το καθορίσουν αυτό είναι οι επικεφαλής των Νομικών Συμβούλων του υπουργείου Δικαιοσύνης και του Πενταγώνου. Πρόσφατα επικυρώθηκαν από τη Γερουσία και πρόκειται για πρόσωπα κοντά στον Τραμπ: Τ.Σ. Έλιοτ Γκέιζερ και Ερλ Μάθιου.
Στην πρώτη κυβέρνηση Τραμπ, ο Μαρκ Έσπερ, τότε υπουργός Άμυνας, πρότεινε ακόμη και τον βομβαρδισμό εργαστηρίων φαιντανύλης, κάτι που εξόργισε τους μεξικανούς αξιωματούχους. Κατά τη διάρκεια της πρόσφατης προεκλογικής εκστρατείας του Τραμπ, η ιδέα της χρήσης στρατιωτικών δυνάμεων, και συγκεκριμένα Ομάδων Ειδικών Επιχειρήσεων, κέρδισε έδαφος. Τον Απρίλιο, ο Ντόναλντ Τραμπ πρότεινε στην πρόεδρο του Μεξικού Κλαούντια Σέιμπαουμ να χρησιμοποιηθούν οι Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ για την καταπολέμηση των καρτέλ, κάτι που εκείνη αρνήθηκε κατηγορηματικά.
Στη συνέντευξή του στην Εθνική Καθολική Τηλεόραση ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ Μάρκο Αντόνιο Ρούμπιο δήλωσε ότι ο χαρακτηρισμός των οργανώσεων διακίνησης ναρκωτικών ως τρομοκρατών αλλάζει τους δρώντες και τα μέσα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ανοίγει τη δυνατότητα στρατιωτικής καταπολέμησής τους. «Είναι πολύ σημαντικό. Δεν θα αντιμετωπίζουμε πλέον τα καρτέλ ως τοπικές συμμορίες. Είναι τρομοκράτες, έχουν όπλα υψηλής ισχύος, ελέγχουν εδάφη, ακόμη και κυβερνήσεις, όπως συμβαίνει με τον Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα. Αυτά τα καρτέλ λειτουργούν εκτενώς στο Μεξικό, τον Ισημερινό, τη Γουατεμάλα και τη Βενεζουέλα», δήλωσε ο Ρούμπιο. Στις 7 Αυγούστου, προσφέρθηκε αμοιβή 50 εκατομμυρίων δολαρίων για τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο. Πρέπει να θυμόμαστε ότι, σύμφωνα με άρθρο που δημοσίευσαν οι New York Times, το καρτέλ Los Soles κατηγορείται ότι προμήθευσε όπλα στην Tren de Aragua και το καρτέλ Sinaloa (Μεξικό). Ό,τι επηρεάζει τη Βενεζουέλα επηρεάζει και το Μεξικό.
Οι Ζαπατίστας καταγγέλλουν την επιθετικότητα των ΗΠΑ, ενώ δεξιοί πολιτικοί του Μεξικού στοχοποιούν τον Μαδούρο
Στην ιστοσελίδα των Ζαπατίστας Enlace, ο πρώην Υποδιοικητής Μάρκος, γνωστός πλέον ως El Capitán, ρωτά: «Σε περίπτωση εισβολής [στο Μεξικό], ποιος θα φιλοξενούσε τον εισβολέα… Ο Αλίτο Μορένο [Αλεχάντρο Μορένο Κάρντενας, ηγέτης του PRI], ο Ρικάρντο Ανάγια [πρώην υποψήφιος για την προεδρία του PAN], ο Ρικάρντο Σαλίνας Πλιέγκο [επιχειρηματίας και ιδιοκτήτης της TV και της Banco Azteca], μια τριανδρία;» Προς το παρόν, αναφέρει ο Μάρκος, δεν νομίζω ότι η αντιπολίτευση θα ήταν σαν «τον Χουάν Γκουαϊδό, που περίμενε την απόβαση των πεζοναυτών» στη Βενεζουέλα. Το ανακοινωθέν των Ζαπατίστας είχε δίκιο. Στις 11 Αυγούστου, ο Αλίτο Μορένο υπέβαλε καταγγελία στο Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα κατά του Νικολάς Μαδούρο.
Όπως έχει επισημάνει ο Χούλιο Χάο, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Παναμά, στο άρθρο του «Για να κατανοήσουμε την εισβολή στον Παναμά», όπως συνέβη πριν από την ανατροπή του Μοσαντέκ στο Ιράν, του Χακόμπο Άρμπενθ στη Γουατεμάλα ή του Χουάν Μπος στη Δομινικανή Δημοκρατία, οι ΗΠΑ προετοιμάζουν πάντα τα πραξικοπήματά τους διαδίδοντας ευρέως ψευδείς πληροφορίες για να δημιουργήσουν αστάθεια (Tareas Magazine, 2009).
Τα πρόσφατα γεγονότα έχουν πολλές επιπτώσεις για τη Λατινική Αμερική και το Μεξικό: Απειλούν την ειρήνη στην περιοχή, απειλούν την κυριαρχία της Βενεζουέλας και ενθαρρύνουν τις ακροδεξιές δυνάμεις στην ήπειρο να «περιμένουν τον Ντόναλντ Τραμπ». Είναι πολύ σημαντικό οι θεσμοί, τα κριτικά μέσα ενημέρωσης και τα κοινωνικά κινήματα να αμφισβητήσουν τον τις επεμβάσεις των ΗΠΑ και να υπερασπιστούν τη σημασία της Λατινικής Αμερικής ως περιοχής ειρήνης.
* Ο Αλμπέρτο Μπετανκούρ Ποσάδα είναι καθηγητής στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Πόλης του Μεξικού. Το άρθρο γράφτηκε για το Πριν.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 13-14 Σεπτέμβρη 2025
