Νίκος Πελεκούδας
Κατά μεταναστών και προσφύγων χρησιμοποιούνται μια σειρά ψευδο-επιχειρήματα παλιά και νέα, όπως η παραβατικότητα (στην οποία το ίδιο το κράτος τους εξωθεί κρατώντας τους στην παρανομία), ή τα λεφτά (της ΕΕ) που ξοδεύει η χώρα, ή τον υγειονομικό κίνδυνο (από τις συνθήκες διαβίωσης που υφίστανται). Πρόκειται για ισχυρισμούς χωρίς λογική βάση με στόχο τη δικαιολόγηση των βάρβαρων κυβερνητικών μέτρων.
ΕΕ και κυβερνήσεις σε αντιμεταναστευτικό κρεσέντο
Στην άτυπη Σύνοδο υπουργών Μετανάστευσης που πραγματοποιήθηκε στις 22 Ιουλίου ο Επίτροπος Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ τόνισε πως τρεις είναι οι πλευρές της βασικής μεταρρύθμισης που αφορούν το ήδη αντιμεταναστευτικό Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου της ΕΕ: Ο κανονισμός για τις επιστροφές (επίσπευση απελάσεων), η αναθεώρηση, δηλαδή η διεύρυνση, της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας και η λίστα με τις ασφαλείς χώρες καταγωγής.
Καθόλου τυχαία μετά τη Γερμανία που από τον περασμένο Ιανουάριο ουσιαστικά υλοποιεί μια εθνική πολιτική για το μεταναστευτικό, σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητα από την ΕΕ ή ωθώντας πιο γρήγορα σε σκληρότερες πολιτικές, και η Μεγάλη Βρετανία -εκτός ΕΕ, αλλά παρόλα αυτά πλήρως συντονισμένη με τις εντός ΕΕ κρατικές πολιτικές- προωθεί αποτρεπτικές μεταναστευτικές πολιτικές. Αν κανείς προσθέσει την Ουγγαρία του Όρμπαν ή την Ιταλία και ακόμα καλύτερα την Ισπανία αντιλαμβάνεται καλύτερα ότι η ελληνική κυβέρνηση είναι από τους καλύτερους «μαθητές» των ευρωπαϊκών «μαθημάτων» για το μεταναστευτικό.
Βέβαια στην τροπολογία 79 του νόμου 5218 καταπατώνται με απροσχημάτιστο τρόπο στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα, σε αντίθεση με τις παγκόσμια αποδεκτές προϋποθέσεις εξέτασης και παροχής ασύλου. Η ΕΕ κάνει τα στραβά μάτια σ’ αυτή την παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, όπως παραβλέπει εξίσου το κουρέλιασμα του Διεθνούς Δικαίου από το Ισραήλ στην Παλαιστίνη.
Όμως η αστική ιδεολογία και πολιτική στηρίζει το αντιπροσφυγικό-αντιμεταναστευτικό κρεσέντο της, στηριζόμενη σε μια σειρά επιχειρημάτων με ψευδοορθολογικό περίβλημα, αναπόδεικτα στοιχεία και υποθέσεις που στρέφουν τους ίδιους τους εκμεταλλευόμενους ενάντια στα ταξικά αδέλφια τους από άλλες χώρες. Αυτά πρέπει να συντρίψουμε επειγόντως, υπομονετικά και επίμονα.
Τα στερότυπα κατά προσφύγων-μεταναστών και η πραγματικότητα
Η προπαγάνδα της κυβέρνησης και αντιμεταναστευτικών απόψεων στηρίζεται σε μια σειρά αντιδραστικά στερεότυπα. Ας δούμε ορισμένα απ’ αυτά και ας σκεφτούμε πόσο σχέση έχουν με την πραγματικότητα.
«Δεν χωράει η Ευρώπη άλλους μετανάστες». Η πραγματικότητα είναι ότι η συντριπτική πλειοψηφία των μεταναστών και προσφύγων, κινείται είτε εσωτερικά στις χώρες τους, είτε στη «γειτονιά» τους. Από τα περίπου 21 εκατομμύρια των Αφρικανών μεταναστών/προσφύγων που μετακινήθηκαν για την περίοδο 2020–2023, το 80% παραμένει εντός της αφρικανικής ηπείρου. Μόλις το 20% κατευθύνεται προς την Ευρώπη και από αυτούς, μόνο το 10% καταφέρνει τελικά να φτάσει. Σε απόλυτα νούμερα μιλάμε για 1,5 εκατομμύριο, δηλαδή για το 0,22% του πληθυσμού της ΕΕ. Τρία εκατομμύρια Άραβες κατευθύνθηκαν προς ευρωπαϊκά κράτη (0,66% του πληθυσμού της ΕΕ).
«Είναι δυνατόν η Ελλάδα να δέχεται και άλλους πρόσφυγες;» Είναι χαρακτηριστικό ότι από το ένα εκατ. περίπου που εισήλθε στην Ελλάδα το 2015, μετά το 2016 είχαν παραμείνει 60.000! Ταυτόχρονα είναι και στο παρόν υποκριτικό επιχείρημα μια που το ελληνικό κράτος δεν έχει κανένα πρόβλημα να δώσει ιθαγένεια και πλήρη δικαιώματα σε διάσημους ξένους, να αποδίδει τιμές, να παραχωρεί τμήμα των εδαφών του προς πώληση σε ξένους κεφαλαιούχους και να διαθέτει χιλιάδες καταλύματα για τουριστικούς λόγους, όμως είναι αδιανόητο μερικές χιλιάδες άνθρωποι να χτίσουν τη ζωή τους εδώ. Το πρόβλημά τους είναι οι φτωχοί μετανάστες, όχι γενικά οι ξένοι!
«Έρχονται και μας παίρνουν τις δουλειές». Με βάση τα επίσημα στοιχεία το ποσοστό της ανεργίας στους μετανάστες είναι διπλάσιο απ’ ότι στους Έλληνες
«Έρχονται και μας παίρνουν τις δουλειές». Αρχικά να πούμε ότι με βάση τα επίσημα στοιχεία από το 2020 έως και το 2022 το συνολικό ποσοστό της ανεργίας επιμερίζεται αναλογικά σε 24% για τους Έλληνες και 40,3% για τους αλλοδαπούς. Άρα παραμένουν τα βασικά θύματα της ανέχειας και εδώ. Αλλά και στο ζήτημα της εργασίας και μόνο, οι διακρατικές συμφωνίες της Ελλάδας με λεγόμενες τρίτες χώρες (Αίγυπτο, Μπαγκλαντές κ.τ.λ.) αποδεικνύουν ότι οι μετανάστες έρχονται για συγκεκριμένες σκληρές εργασίες, άσχημα αμειβόμενες που κατά κανόνα δεν προτιμούν οι Έλληνες. Επίσης μην ξεχνάμε ότι και χωρίς αλλοδαπούς εργάτες ο κατακερματισμός, η εκμετάλλευση και η εργασιακή εξάντληση υφίσταται μεταξύ Ελλήνων εργαζομένων σε μια σειρά εργασιακούς χώρους ακόμα και κοινωνικού κύρους (νομικοί, μηχανικοί, εκπαιδευτικοί κ.τ.λ.). Αυτή η κατάσταση συνθλίβει τους έλληνες εργαζόμενους και όχι η απειλή από τους μετανάστες.
«Εάν δεχτούμε και άλλους πρόσφυγες και μετανάστες θα εκτιναχθεί η εγκληματικότητα». Για την αστυνομία, τα αστικά δικαστήρια και όλους τους φανερούς ή κρυφούς κατασταλτικούς μηχανισμούς του κράτους οι μετανάστες και οι πρόσφυγες είναι πιο εύκολα «ορατοί». Έπειτα, όπως συμβαίνει συνολικά στην κοινωνία, έτσι και εδώ η διατήρηση χιλιάδων ανθρώπων στο καθεστώς της ζώνης του λυκόφωτος της μη αποδοχής, της μη νομιμοποίησης, είναι λογικό να δημιουργεί τις προϋποθέσεις που ωθούν σε παραβατικότητα και παρανομία. Το κράτος ωθεί στις τελευταίες. Τα ανοιχτά σύνορα και η ασφάλεια μιας ανθρώπινης και συλλογικής ζωής για μετανάστες και πρόσφυγες θα ξεδόντιαζε το παιχνίδι που στήνει το κράτος για τα δικά του συμφέροντα, υλικά και ιδεολογικά.
«Έρχονται και τους πληρώνουμε να κάθονται ή να περιμένουν άσυλο». Ανήκουστο ψέμα. Η χρηματοδότηση για τους αιτούντες διεθνούς προστασίας και ασύλου χρηματοδοτείται αποκλειστικά από την ΕΕ και δεν συμμετέχει ο κρατικός προϋπολογισμός. Αλλά ακόμα και αυτά τα ποσά είναι για παράδειγμα στο αστρονομικό ποσό των 550 ευρώ για οικογένεια εφτά ατόμων ή 280 ευρώ για οικογένεια δύο μελών για ένδυση, υπόδηση, μετακίνηση, επικοινωνία, υγιεινή, βασικές σχολικές ή φαρμακευτικές ανάγκες! Ενώ ταυτόχρονα το γαλαντόμο κατά τα άλλα ελληνικό κράτος έχει κουτσουρέψει τις συντάξεις δημοσίων υπαλλήλων από το 2012 και μετά σε ποσοστά 60% και 70% με βάση τα τρία μνημόνια. Η εξαθλίωση των προσφύγων πάει μαζί με την επιδείνωση της θέσης μεγάλου τμήματος της εργαζόμενης πλειοψηφίας.
«Οι μετανάστες και ιδιαίτερα οι πρόσφυγες είναι υγειονομική βόμβα». Σχετική έκθεση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα σε ορίζοντα δεκαετίας (από το 2011 και μετά) καταδεικνύει πως ένα ποσοστό 60% τουλάχιστον των νοσημάτων των μεταναστών και των προσφύγων σχετίζεται άμεσα με τις συνθήκες ζωής που τους επιφυλάσσει το ελληνικό κράτος. Ενώ ταυτόχρονα γηγενείς και αλλοδαποί γίνονται θύματα ασθενειών που υποτίθεται πως είχαν εξαλειφθεί ακριβώς γιατί γενικότερα οι συνθήκες ζωής και υγιεινής έχουν χειροτερεύσει ιδιαίτερα για τους φτωχούς και τα κατώτερα τμήματα της εργατικής τάξης (π.χ. φυματίωση, κίτρινος πυρετός, ιλαρά), για να μην θυμίσουμε τον Covid ως αποτέλεσμα του βιασμού της φύσης από τον ολοκληρωτικό φονικό καπιταλισμό.
«Οι πρόσφυγες που έρχονται τώρα όπως και στην Κρήτη πρόσφατα είναι τμήματα ισλαμικών στρατευμάτων ή άλλων που θέλουν να αποσταθεροποιήσουν τη χώρα». Αυτή η κατηγορία πέρα από το ότι είναι γελοία βλέποντας και μόνο τις εικόνες από το άθλιο στοίβαγμα που τους κάνει το ελληνικό κράτος αλλά και οι τοπικοί άρχοντες ξεχνά κάτι σημαντικό. Για άμεσους υλικούς λόγους οι πρώτοι που φεύγουν πρόσφυγες είναι άντρες, γιατί εκτιμούν ότι αυτοί είναι πιο εύκολο να βρουν δουλειά και έπειτα να επιδιώξουν να φέρουν και την οικογένεια. Προφανώς και σε συνάρτηση και με τη γενικότερη θέση της γυναίκας, την οποία υποκριτικά τονίζουν οι αστικές γραφίδες. Η αντιμετώπιση που έχουν ειδικά οι αλλοδαπές γυναίκες και στην εργασία με τις πιο απαξιωμένες και κακοπληρωμένες δουλειές και στα διάφορα κυκλώματα (trafficking κ.τ.λ.) κονιορτοποιούν τον επίπλαστο ανθρωπισμό των κρατούντων.
Τέλος «οι Έλληνες μετανάστες έφευγαν ως νοικοκύρηδες και ήταν τέτοιοι και εκεί που πήγαιναν». Όλα τα ιστορικά στοιχεία και οι μαρτυρίες αποδεικνύουν ότι οι Έλληνες μετανάστες που κατευθύνονταν ειδικά προς τις ΗΠΑ δεν είναι μόνο ότι χαρακτηρίζονταν ως εγκληματίες αλλά και οι τόποι διαμονής τους χαρακτηρίζονταν μολυσμένοι, κατ’ αναλογία με την «υγειονομική βόμβα» όπως λέγεται σήμερα, ενώ ο όρος λαθρομετανάστης από τις πρώτες φορές που χρησιμοποιήθηκε μαζικά ήταν για τους Έλληνες που έμπαιναν σαν λαθρεπιβάτες για να φτάσουν στη Γη της Επαγγελίας. Η προσφυγιά και η μετανάστευση έχει για τον εκμεταλλευόμενο το ίδιο πρόσωπο ανεξάρτητα από το ποια γλώσσα μιλάει ή το χρώμα του δέρματός του.
Το κεφάλαιο θέλει χέρια, όχι ανθρώπους
Τα αίτια και η αξιοποίηση της μετανάστευσης
Η μετανάστευση και η προσφυγιά στη σύγχρονη εποχή είναι ένα τεράστιο ζήτημα που παράγεται από τον ίδιο τον ολοκληρωτικό καπιταλισμό. Αυτός γεννά φτώχεια, πείνα και δυστυχία στις χώρες προέλευσης των μεταναστών, και έχει μετατρέψει ένα μεγάλο μέρος του πλανήτη σε μια τεράστια ζώνη ολοκληρωτικής εκμετάλλευσης, λεηλασίας πλουτοπαραγωγικών πηγών, περιβαλλοντικών καταστροφών και εξαθλίωσης εκατομμυρίων ανθρώπων, εξωθώντας τους στην αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής. Είναι οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί οι πόλεμοι, οι επεμβάσεις, οι πολιτικές και θρησκευτικές διώξεις, οι εμφύλιοι που υποδαυλίζονται από το κεφάλαιο και τις ηγεμονικές καπιταλιστικές χώρες που διαμορφώνουν τα μεταναστευτικά κύματα. Όσο η ανθρωπότητα δεν κινείται σε μια κατεύθυνση ανακατανομής του πλούτου και κατάργησης της εκμετάλλευσης και της αδικίας, θα υπάρχουν μεταναστευτικά κύματα.
Επιπλέον οι παγκόσμιες κλιματικές αλλαγές, αποτέλεσμα κι αυτές της καπιταλιστικής ανάπτυξης, αναμένεται να δημιουργήσουν εκατομμύρια νέους πρόσφυγες τις επόμενες δεκαετίες. Κάτι που δεν πρέπει να ξεχνιέται είναι ότι τα πρώτα και βασικά θύματα της μετανάστευσης είναι οι ίδιοι οι μετανάστες. Αποτελούν το πιο άγρια εκμεταλλευόμενο κομμάτι των εργαζόμενων, που χρησιμοποιείται, εισάγεται ή εξάγεται από το κεφάλαιο, δολοφονείται ή φυλακίζεται, σύμφωνα με τις σχεδιασμούς του για μεγαλύτερη κερδοφορία αλλά και προς υλοποίηση ευρύτερων κρατικών πολιτικών.
Και στο ζήτημα των μεταναστών και των προσφύγων, η αστική εξουσία επιχειρεί να υποδαυλίσει έναν «εμφύλιο» μεταξύ των εκμεταλλευόμενων αυτού του κόσμου. Επεκτείνει αυτό που ήδη κάνει με τους ντόπιους εργαζόμενους και τον διαχωρισμό τους σε δημόσιους και ιδιωτικούς υπαλλήλους, παλιούς και νέους, χειρώνακτες ή κυρίως πνευματικά εργαζόμενους. Ταυτόχρονα η επίθεση σε πρόσφυγες και μετανάστες θεμελιώνει από την πλευρά του κεφαλαίου και του κράτους μια συνολική επίθεση σε κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά δικαιώματα.
Για μια ζωή χωρίς εκμετάλλευση για όλους/όλες
Από αυτή την άποψη δεν μπορεί κανείς να υπερασπίσει αποτελεσματικά τους πρόσφυγες και τους μετανάστες υπερβαίνοντας ανθρωπιστικά αντανακλαστικά εάν:
Δεν καθιστά άμεσο πολιτικό στόχο τη διάλυση όλων των υπερεθνικών όπλων του κεφαλαίου, που προωθούν, ανέχονται ή υποθάλπουν την ζωή κόλαση για τους μετανάστες και τους πρόσφυγες, δηλαδή την αντικαπιταλιστική έξοδο από την ΕΕ και τη διάλυσή της, την ανατροπή του Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου, την έξοδο της Ελλάδας από το ΝΑΤΟ και το τσάκισμα και τη διάλυσή του, τη διάλυση της Frontex.
Δεν παλεύει για την ανατροπή όλου του νομικού οικοδομήματος σε αποτρεπτική αντιμεταναστευτική κατεύθυνση που εδώ και 35 χρόνια υπηρετεί με συνέπεια το ελληνικό κράτος, για τη μη ψήφιση και την ανατροπή του αντιμεταναστευτικού νόμου Πλεύρη-ΝΔ.
Δεν διεκδικεί την τιμωρία όλων των ένστολων και μη φονιάδων και ηθικών αυτουργών της δολοφονίας των 600 και πλέον προσφύγων στην Πύλο, αλλά και σε κάθε μεριά της ελληνικής επικράτειας, σύνορα ανοιχτά για την προσφυγιά, με κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά δικαιώματα. να πέσει ο φράχτης του Έβρου, για το δικαίωμα στο άσυλο, να κλείσουν τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και οι πρόσφυγες να έχουν αξιοπρεπή στέγαση και συνθήκες ζωής με χρηματοδότηση και προσλήψεις για τη δημιουργία υπηρεσιών κοινωνικής στήριξης και όχι για ανθρωποφύλακες και στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Τα σωματεία πρέπει να ανοίξουν για τους μετανάστες δίνοντας δύναμη και αυτοπεποίθηση στους εργαζόμενους, σπάζοντας τον κατακερματισμό και τους ιδιότυπους εμφύλιους ανάμεσα σε γηγενείς και αλλοδαπούς αλλά και μεταξύ αλλοδαπών.
