Σιδηροδρομικός, αγωνιστής της CUB Ferrovieri (συνδικάτο βάσης), μέλος της Επαναστατικής Διεθνιστικής Τάσης (TIR)
Ο Αλεσάντρο Πελεγκάτα (Alessandro Pellegatta) συμμετέχει, εκτός των άλλων, στην κίνηση «Σιδηροδρομικοί ενάντια στον πόλεμο» (Ferrovieri contro la guerra) και στη σύνταξη του περιοδικού CUB Rail, το τελευταίο τεύχος του οποίου έχει στο εξώφυλλο μια φωτογραφία από τις διαδηλώσεις διαμαρτυρίας στην Ελλάδα για το έγκλημα των Τεμπών.
Συνέντευξη στον Παναγιώτη Ξοπλίδη
Ποια είναι η τρέχουσα κατάσταση της Ferrovie dello Stato Italiane όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας και την εξυπηρέτηση των λαϊκών αναγκών;
Οι ιταλικοί σιδηρόδρομοι, όπως όλοι οι ευρωπαϊκοί σιδηρόδρομοι, έχουν υποβληθεί σε μια μεγάλη διαδικασία αναδιάρθρωσης που ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Το κρίσιμο βήμα ήταν ο διαχωρισμός που επιβλήθηκε από την ΕΕ μεταξύ υποδομής και μεταφορών, προϋπόθεση για το επόμενο βήμα που «απελευθέρωσε» τις μεταφορές, με έναν αυξανόμενο πολλαπλασιασμό των ιδιωτικών εταιρειών στις γραμμές. Τα αποτελέσματα ήταν μια μαζική επίθεση στις συνθήκες εργασίας με ανελέητο ανταγωνισμό, περικοπές (ένα εκατ. θέσεις εργασίας χάθηκαν στην Ευρώπη στους σιδηρόδρομους), κλείσιμο γραμμών που θεωρούνται ασύμφορες, επενδύσεις σε λίγες γραμμές, κυρίως υψηλής ταχύτητας, σε βάρος των υπόλοιπων μεταφορών (παραδοσιακών γραμμών και δευτερευουσών διαδρομών). Αυτό που επρόκειτο να «επανεκκινήσει» τις σιδηροδρομικές μεταφορές μετατράπηκε στην πραγματικότητα στο αντίθετό του. Η «απελευθέρωση», συχνά χωρίς κανόνες, έχει εφαρμοστεί με πολύ διαφορετικούς τρόπους στις επιμέρους χώρες. Στην Ιταλία το μεγαλύτερο μερίδιο των μεταφορών επιβατών παρέμεινε στην Trenitalia, ενώ οι εμπορευματικές μεταφορές απελευθερώθηκαν πλήρως, με περισσότερες από 35 εταιρείες να συμμετέχουν σε αυτές. Αυτό δεν σημαίνει αύξηση της κίνησης, το αντίθετο. Από αυτή την άποψη, οι στατιστικές της Eurostat παρέχουν αδιαμφισβήτητα στοιχεία. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, η κίνηση μειώθηκε απότομα – η Ελλάδα κατέγραψε μείον 54%.
Και οι συνθήκες εργασίας;
Οι συνθήκες στους ιταλικούς σιδηρόδρομους επιδεινώθηκαν σταδιακά. Η απελευθέρωση συνοδεύτηκε από την υπογραφή μιας σειράς συμφωνιών και συμβάσεων με μειώσεις μισθών από τα συνδικάτα CGIL-CISL-UIL, τα μεγαλύτερα στην Ιταλία τα οποία για δεκαετίες έχουν υποστηρίξει την πλήρη υποταγή στα εταιρικά και εθνικά συμφέροντα. Μειωμένοι χρόνοι ημερήσιας ανάπαυσης, αυξημένη νυχτερινή υπηρεσία, χρόνιες ελλείψεις προσωπικού με προσφυγή σε υπερωρίες κ.λπ. Παρά τον δυσμενή συσχετισμό, τα τελευταία χρόνια καταγγείλαμε τη ρυθμιστική επιδείνωση και αντισταθήκαμε όσο περισσότερο μπορούσαμε. Μετά από χρόνια ήττας και παθητικότητας, την τελευταία περίοδο οι σιδηροδρομικοί έδωσαν τις πιο σημαντικές απαντήσεις με οκτώ πολύ επιτυχημένες απεργίες. Ο κλάδος έχει ξυπνήσει και αυτές τις μέρες διοργανώνεται η ένατη απεργία, που είναι οργανωμένη από από τα κάτω. Τέλος, όσον αφορά το σιδηροδρομικό δίκτυο (RFI, το αντίστοιχο του ΟΣΕ), τα πράγματα σίγουρα δεν πάνε καλύτερα. Η συντήρηση βασίζεται σε ένα σύστημα συμβάσεων και υπεργολάβων που προκάλεσε μια τραγωδία, το έγκλημα στο σταθμό του Μπραντίτζο [προάστιο του Τορίνο] στις 30 Αυγούστου 2023, όπου πέντε εργάτες σκοτώθηκαν από τρένο. Είναι σαφές ότι η μετάβαση από μια κεντρική εταιρεία σε πολλές διαφορετικές εταιρείες, για την οποία λέγαμε στην αρχή, καθώς και η προοδευτική επισφάλεια των εργαζομένων έχουν επιδεινώσει την κατάσταση. Οι βαθιές ρίζες όλων αυτών είναι η λυσσώδης αναζήτηση κέρδους.
Ο καπιταλισμός σπέρνει τον θάνατο παντού
Γνωρίζουν οι άνθρωποι και οι εργαζόμενοι στην Ιταλία, ιδιαίτερα οι σιδηροδρομικοί, τι συμβαίνει στην Ελλάδα και ποια είναι η στάση τους;
Η καταστροφή των Τεμπών έριξε φως στις συνθήκες των σιδηροδρομικών μεταφορών στην Ελλάδα, αποκαλύπτοντας πτυχές που σχεδόν αγνοούνταν στην Ιταλία. Περισσότερο από την άμεση εμπλοκή της εταιρείας μεταφορών Trenitalia, αυτό που εντυπωσιάζει είναι η κατάσταση βαθιάς υστέρησης της ασφάλειας των σιδηροδρόμων. Τα Τέμπη, όπως επισημάναμε από νωρίς εμείς οι σιδηροδρομικοί εργαζόμενοι του CUB, είχαν έντονες ομοιότητες με μια καταστροφή που είχε συμβεί στην Ιταλία, αλλά… 120 χρόνια νωρίτερα. Το ότι υπήρχαν ακόμη σιδηροδρομικές γραμμές στην εποχή μας όπου το σύστημα απόστασης των τρένων βασιζόταν στο τηλεφωνικό μπλοκάρισμα, χωρίς να είναι δυνατό να δοθεί σήμα έκτακτης ανάγκης για να επιβραδύνει ή να σταματήσει δύο τρένα που προορίζονταν να συγκρουστούν μετωπικά, ήταν δύσκολο να εξηγηθεί. Μια τέτοια κατάσταση παραπέμπει μόνο στην καταστροφική διαχείριση, τη διαφθορά, την ανικανότητα, την έλλειψη επενδύσεων. Για εμάς, η καταστροφή των Τεμπών ήταν μια ευκαιρία να καταγγείλουμε το γεγονός ότι ενώ οι σιδηρόδρομοι παρέμεναν σε κατάσταση οπισθοδρόμησης, τεχνολογίες στο υψηλότερο επίπεδο αναπτύχθηκαν για ιμπεριαλιστικούς πολέμους – από τηλεκατευθυνόμενα πολεμικά drones και το σύστημα Delta [σύστημα παρακολούθησης που χρηματοδότησε το ΝΑΤΟ για την Ουκρανία], μέχρι το λογισμικό που επεξεργάζεται λεπτομερείς πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο για αντίπαλες στρατιωτικές μονάδες και τον εξοπλισμό τους. Ο καπιταλισμός σπέρνει τον θάνατο παντού. Ταυτόχρονα, πολλοί άνθρωποι μας ρώτησαν τι είχαν κάνει οι σιδηροδρομικοί, οι εργαζόμενοι και οι οργανώσεις τους για να το καταγγείλουν και να αντιταχθούν σε αυτό, δεδομένου ότι συνδικαλιστικές ανακοινώσεις είχαν γίνει τις προηγούμενες ημέρες του εγκλήματος, καταγγέλλοντας ελλιπείς καταστάσεις ασφαλείας. Η απάντηση ήρθε από τις φωτογραφίες από την Αθήνα τις τελευταίες εβδομάδες που έκαναν τον γύρο του κόσμου. Χωρίς αυτή την ανθρώπινη παλίρροια, πιθανότατα δεν θα είχαμε μάθει ότι το εμπορευματικό τρένο μετέφερε πιθανώς εύφλεκτες ουσίες που δεν αναφέρονταν στα έγγραφα. Πρέπει να συνεχίσουμε την κινητοποίηση για να φτάσουμε στην αλήθεια και είναι καθήκον μας να στηρίξουμε αυτές τις διαμαρτυρίες όσο το δυνατόν περισσότερο.
Γενικότερα, ποια είναι η κατάσταση στην Ιταλία όσον αφορά την ευελιξία, τις ιδιωτικοποιήσεις, τη λιτότητα, ειδικά στο πλαίσιο των πολιτικών της κυβέρνησης Μελόνι;
Όσον αφορά τις ιδιωτικοποιήσεις, τις επιθέσεις στους εργαζόμενους και στην ελευθερία της απεργίας, η κυβέρνηση Μελόνι δεν συνιστά κάποια τομή. Αυτές είναι διαδικασίες που συνεχίζονται για χρόνια και υποστηρίχθηκαν από κυβερνήσεις όλων των χρωμάτων, από τη δεξιά και την «αριστερά». Εμείς έχουμε υποστεί εντολές επιστράτευσης, ποινές χωρίς αναστολή, ενώ τα συνδικάτα CGIL-CISL-UIL υπέγραψαν συμβάσεις που χειροτέρεψαν τους κανονισμούς ασφάλειας και ήταν ανεπαρκείς για την ανάκτηση της αγοραστικής δύναμης των μισθών. Η «καινοτομία» της παρούσας κυβέρνησης είναι η πρόταση νόμου DdL 1660, η οποία στοχεύει στην ποινικοποίηση των διαμαρτυριών με αυστηρότερη καταστολή και τιμωρία (προβλέπονται, μεταξύ άλλων, ποινές φυλάκισης μέχρι 6 χρόνια για καταλήψεις, απεργιακά μπλόκα κ.λπ). Ο νόμος αυτός έρχεται μετά από αλυσίδα διαταγμάτων προηγούμενων κυβερνήσεων προς αυτή την κατεύθυνση.
Υπάρχει ισχυρό κίνημα κατά της μεταφοράς όπλων και στρατιωτικού υλικού στην Ιταλία. Πείτε μας για αυτό
Υπήρξαν κάποιες σημαντικές στιγμές αγώνα ενάντια στη μεταφορά όπλων και στρατιωτικών υλικών στην Ιταλία. Αυτό που γίνεται αμέσως αντιληπτό από πολλούς είναι ότι οι δαπάνες για τον επανεξοπλισμό αφαιρούν τη χρηματοδότηση από την πρόνοια και τις κοινωνικές υπηρεσίες. Στους σιδηροδρόμους, υπάρχει μια παρόμοια διαδικασία: η στρατιωτικοποίηση του ευρωπαϊκού δικτύου επικαλύπτεται με τις μεταφορές για τις ανάγκες του λαού, αφαιρώντας χώρο και εξαντλώντας τις επενδύσεις. Μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας μεταξύ της ιταλικής πολυεθνικής εταιρίας Leonardo, ενός κολοσσού που παράγει και εξάγει στρατιωτικά συστήματα και τεχνολογίες, και της διοίκησης των Ιταλικών Σιδηροδρόμων στις 15 Απριλίου 2024, εμείς ως εργαζόμενοι ξεκινήσαμε την κίνηση «Σιδηροδρομικοί ενάντια στον πόλεμο». Μάλιστα, εδώ και χρόνια μελετάμε, τεκμηριώνουμε και καταγγέλλουμε τη στρατιωτικοποίηση των ευρωπαϊκών σιδηροδρόμων. Είναι μια διαδικασία που επιταχύνθηκε πριν από δέκα χρόνια, μετά την είσοδο των ρωσικών στρατευμάτων στο Ντονμπάς. Το ΝΑΤΟ συνειδητοποίησε ότι οι Ρώσοι ήταν σε θέση να μετακινήσουν μεγάλες ποσότητες ανδρών, τεθωρακισμένων οχημάτων και όπλων σιδηροδρομικώς μέσα σε τρεις ημέρες, ενώ το ΝΑΤΟ θα χρειαζόταν δέκα φορές περισσότερο για να διασχίσει την Ευρώπη. Παραδόξως, αυτό είναι το αποτέλεσμα όσων είπαμε παραπάνω. Οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι η «απελευθέρωση» των σιδηροδρόμων έχει καταστρέψει τους παραδοσιακούς σιδηροδρόμους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αναπτύχθηκαν κατά τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου. Έτσι, για παράδειγμα, στην πρώην Ανατολική Γερμανία μετά την ενοποίηση, εκατοντάδες επίπεδα βαγόνια, χρήσιμα για τη μεταφορά αρμάτων, καθώς και το σύστημα παρακολούθησης των γεφυρών σε σχέση με τη χωρητικότητα φόρτωσης, συνολικά το σύστημα πληροφορίων για τη διέλευση στρατιωτικών νηοπομπών κατέρρευσε. Επί του παρόντος, το έργο του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών περιλαμβάνει εννέα διαδρόμους σχεδιασμένους να δέχονται στρατιωτικά τρένα εκτός από τη συμβατική κυκλοφορία. Το Σχέδιο Δράσης για τη Στρατιωτική Κινητικότητα 2.0 προβλέπει την ενεργοποίηση επιπλέον 38 έργων, πέραν των 95 που χρηματοδοτήθηκαν ήδη με 1,74 δισ. ευρώ για την εξάλειψη των «σημείων συμφόρησης» σε κόμβους και τη δημιουργία ειδικών τερματικών σταθμών φόρτωσης και εκφόρτωσης στρατιωτικών οχημάτων. Είναι ένα είδος «ένοπλου Σένγκεν» που στοχεύει επίσης στην διευκόλυνση των διαδικασιών για τις διασυνοριακές διελεύσεις νηοπομπών.
Τι μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους Έλληνες εργαζόμενους;
Ξεκινώντας από το προφανές γεγονός ότι η «απελευθέρωση» και η αναδιάρθρωση έχουν διεθνή χαρακτήρα, χρειαζόμαστε ολοένα στενότερη συνεργασία μεταξύ των εργαζομένων σε διεθνή κλίμακα. Πρέπει να καταγγελθεί η συμπαιγνία του γραφειοκρατικού συνδικαλιστικού μηχανισμού με τις κερδοσκοπικές εταιρείες. Στον κόσμο γίνονται πολλοί ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι, ενώ στους χώρους εργασίας γίνεται πόλεμος που προκαλεί, εδώ στην Ιταλία, τρεις θανάτους την ημέρα λόγω εργατικών ατυχημάτων. Υπάρχει, όμως, ένα υποχρεωτικό βήμα που δεν πρέπει να υποτιμάται. Και είναι αυτό της αυτοάμυνας, που εφαρμόζεται τόσο από μεμονωμένους εργαζόμενους όσο και με οργανωμένο και συλλογικό τρόπο, ενάντια στην επικίνδυνη και επισφαλή εργασία. Η οποία πρέπει να συνοδεύεται από τη δημιουργία μέσων οικονομικής και νομικής στήριξης έναντι πιθανών αντιποίνων (π.χ. το Ταμείο Αλληλεγγύης, μια παράδοση που μετρά περισσότερα από 100 χρόνια στη χώρα μας). Τις τελευταίες δεκαετίες πραγματοποιήσαμε πολυάριθμες ενέργειες αυτοάμυνας στους σιδηροδρόμους: άρνηση κυκλοφορίας τρένων με ένα μόνο οδηγό, μπλοκάρισμα ατμομηχανών με απεργοσπάστες, διαμαρτυρίες σε ισόπεδες διαβάσεις κ.λπ. Μιλώντας γενικά, ως διεθνιστές πρέπει να πολεμήσουμε τον καπιταλισμό, «ο εχθρός είναι στην ίδια μας τη χώρα» και είναι απαραίτητος ο διεθνής εργατικός συντονισμός.
