Δέσποινα Κουτσούμπα
«Είναι θέμα της Δικαιοσύνης να αποδώσει ευθύνες» επιμένουν ο πρωθυπουργός και όλη η κυβέρνηση από την επομένη του εγκλήματος στα Τέμπη. Το τι εννοούσε η κυβέρνηση ως «απόδοση δικαιοσύνης» έγινε πολύ γρήγορα κατανοητό. Άλλωστε, ο ίδιος ο πρωθυπουργός είχε σπεύσει πολύ νωρίς να ονομάσει τον «ένοχο» (ο σταθμάρχης), αλλά και να διαβεβαιώσει δις -και μάλιστα, πέραν πάσης αμφιβολίας- ότι η εμπορική αμαξοστοιχία δεν μετέφερε παράνομο εύφλεκτο φορτίο. Και παρότι ο πρωθυπουργός αναγκάστηκε, με δύο χρόνια καθυστέρηση, να παραδεχτεί όσα οι οικογένειες των θυμάτων φωνάζουν από την πρώτη μέρα, η επωδός της επίκλησης της Δικαιοσύνης, παρέμεινε.
Πείτε ό,τι θέλετε, αρκεί να μην θιγεί η ιδιωτικοποίηση
Από την πρώτη μέρα υπήρχε σπουδή να μη θιγεί ο πρώτος ένοχος, η κατάτμηση του παλιού ενιαίου δημόσιου φορέα σιδηροδρόμων (σε ΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ, ΤΡΑΙΝΟΣΕ, ΓΑΙΟΣΕ) και το ξεπούλημα των ελληνικών τρένων στην ιταλικών συμφερόντων Hellenic Train, από τις κυβερνήσεις των μνημονίων. Γρήγορα η ιδιωτικοποίηση έδειξε τα αποτελέσματά της, με υποβάθμιση των συρμών, μη συντήρηση του δικτύου, αύξηση εισιτηρίων για χειρότερες υπηρεσίες, συνεχείς καθυστερήσεις των τρένων, συχνά ατυχήματα. Ταυτόχρονα, το προσωπικό του ΟΣΕ μειωνόταν συνεχώς (από 2.200 σε 750 εργαζόμενους σε μια δεκαετία).
Υποτίθεται ότι το κενό στην ασφάλεια θα έλυνε το σύστημα τηλεδιοίκησης και το ECTS, σύστημα που αποτρέπει αυτόματα συγκρούσεις σαν αυτή των Τεμπών. Η εργολαβία έπαιρνε συνεχείς κατατμήσεις και παρατάσεις, από την εποχή της κυβέρνησης Σαμαρά, με μόνο όφελος για τις εταιρείες (Alstom και ΑΚΤΩΡ), που εκτελούσαν τη σύμβαση για ένα έργο που δεν παραδόθηκε ποτέ. Τα τρένα λειτουργούσαν -και λειτουργούν ακόμη σε πολλά σημεία του δικτύου- όχι μόνο χωρίς τηλεδιοίκηση αλλά επίσης χωρίς φανάρια σε λειτουργία, χωρίς σύστημα επικοινωνίας VHF του σταθμάρχη με τους μηχανοδηγούς, με έναν σταθμάρχη ανά την βάρδια (ενώ το ελάχιστο για ασφάλεια είναι δύο), ενώ επιπλέον στη Λάρισα το τοπικό κέντρο τηλεδιοίκησης είχε καταστραφεί από πυρκαγιά και ουδέποτε αποκαταστάθηκε.
Το Υπουργείο και η ΡΑΣ γνώριζαν την κατάσταση, αλλά δεν σταμάτησαν δρομολόγια, ούτε απαίτησαν μείωση της ταχύτητας των συρμών, γιατί κάτι τέτοιο θα έπληττε το κέρδος του ιδιώτη. Και βέβαια κανείς δεν ενημέρωσε το επιβατικό κοινό. Οι απεργίες των μηχανοδηγών, που προειδοποιούσαν για θέματα ασφάλειας, βρέθηκαν στο στόχαστρο από την Hellenic Train, την κυβέρνηση και τα δικαστήρια που έκριναν τις απεργίες παράνομες. Το έγκλημα ήταν, δυστυχώς, προδιαγεγραμμένο καιρό πριν.
Με ποιά στοιχεία απονέμεται η δικαιοσύνη;
Τα στοιχεία που συνθέτουν τη συγκάλυψη των πραγματικών αιτιών που οδήγησαν στον θάνατο 57 και τον τραυματισμό 180 επιβατών των τρένων που συγκρούστηκαν μετωπικά το βράδυ της 28.2.2023 είναι ένα πολύπλοκο κουβάρι. Είναι δύσκολο να περιγραφεί ευσύνοπτα μια ιστορία δύο ετών που μοιάζει με σενάριο κινηματογραφικής ταινίας. Ακόμη πιο δύσκολο είναι να γίνει αντιληπτό πως, τα πλέον ουσιώδη στοιχεία για τη διερεύνηση των ευθυνών που έχουν περιληφθεί στην δικογραφία, κατατέθηκαν από τους συγγενείς των θυμάτων!
Προσπάθεια καταστροφής όλων των στοιχείων πριν τη δίκη
Ας πούμε δύο παραδείγματα: Το μοναδικό βίντεο που υπάρχει από την εμπορική αμαξοστοιχία προέρχεται από κάμερα μίνι μάρκετ. Το βρήκαν οι συγγενείς και το πήγαν στον ανακριτή, καθώς όλα τα βίντεο της φόρτωσης, της πορείας και των ενδιάμεσων σταθμών της εμπορικής αμαξοστοιχίας, με ευθύνη του ΟΣΕ, όχι μόνο δεν στάλθηκαν ποτέ στον ανακριτή αλλά διαγράφηκαν! Ο τόπος του δυστυχήματος αλλοιώθηκε πλήρως. Ακόμη και τα χώματα «ξεμπαζώθηκαν» και μεταφέρθηκαν σε ιδιωτικό οικόπεδο, όπου βρέθηκαν -και πάλι από τους συγγενείς- 14 μήνες μετά.
Μπορεί οι ΟΣΕ, ΤΡΑΙΝΟΣΕ, Hellenic Train, ΡΑΣ και υπουργείο Μεταφορών να μην συντονίστηκαν ποτέ για πετύχουν την ασφάλεια των τρένων, όμως στην προσπάθεια να εξαφανιστεί κάθε ίχνος που θα οδηγούσε στην αλήθεια, επέδειξαν αξιοσημείωτο συντονισμό και ομοψυχία.
Δεν αποκλείστηκε και δεν προστατεύθηκε η σκηνή του εγκλήματος, ώστε να διερευνηθεί η σύγκρουση και η πυρκαγιά. Η αυτοψία της πυροσβεστικής για να διαπιστώσει τα αίτια της πυρκαγιάς διήρκησε μόλις δύο ώρες. Αμέσως μετά απομακρύνθηκαν όλα τα πειστήρια αλλά και το χώμα (500 κυβικά «ξεμπάζωμα»), που αντικαταστάθηκε από άλλο χώμα («μπάζωμα»). Οι ενέργειες αυτές έγιναν χωρίς ενημέρωση ή έγκριση του Εισαγγελέα. Τα χώματα (μαζί με όλα τα κρίσιμα στοιχεία, αλλά και ανθρώπινα λείψανα) μεταφέρθηκαν σε ιδιωτικό οικόπεδο, με σκοπό να χαθούν για πάντα. Οι πραγματογνώμονες που διορίστηκαν από τον ανακριτή δεν έκαναν δειγματοληψίες από την περιοχή του ατυχήματος, παρά ένα μήνα μετά, όταν όλα είχαν αλλοιωθεί!
Οι ιατροδικαστές έκλεισαν άρον άρον τις εκθέσεις τους, οπότε σήμερα δεν γνωρίζουμε πόσοι άνθρωποι πέθαναν από την σύγκρουση και πόσοι από τη φωτιά. Τα δείγματα καταστράφηκαν στις 40 μέρες, ενώ το αίτημα για εκταφή ενός από τους νεκρούς, για να πραγματοποιηθούν τοξικολογικές εξετάσεις, απορρίφθηκε από τον ανακριτή. Οι προανακριτικές αρχές δεν κατέσχεσαν κρίσιμο αποδεικτικό υλικό, όπως τα βίντεο της εμπορικής αμαξοστοιχίας. Κρίσιμα -όπως φάνηκε στη συνέχεια- βαγόνια της εμπορικής αμαξοστοιχίας δεν κρατήθηκαν ως πειστήρια. Το αποτέλεσμα είναι ότι έχουν απολεσθεί -πιθανώς οριστικά- αποδεικτικά στοιχεία για το τι συνέβη. Την συγκάλυψη των πολιτικών ευθυνών ολοκλήρωσε η εξεταστική επιτροπή για τα Τέμπη και η κοινοβουλευτική πλειοψηφία της ΝΔ που χειροκροτούσε όρθια τον Κ. Καραμανλή!
«Εμπιστοσύνη στη δικαιοσύνη»;
Μετά από όλα τα παραπάνω, η δικογραφία ήταν έτοιμη, όπως ακριβώς είχε περιγράψει ο πρωθυπουργός τον Μάρτιο 2023: η εμπορική αμαξοστοιχία δεν μετέφερε τίποτα παράνομο, η σύγκρουση συνέβη εξαιτίας του σταθμάρχη και των μηχανοδηγών, η πυρόσφαιρα προκλήθηκε από τα έλαια σιλικόνης των κινητήρων. Ακόμη και το ξυλόλιο, που βρέθηκε στα λειψά δείγματα από το Γενικό Χημείο του Κράτους, ερμηνεύτηκε ως υποπροϊόν της καύσης ελαίου σιλικόνης. Μετά από όλα αυτά, πώς να μη δείχνει απόλυτη «εμπιστοσύνη στην Δικαιοσύνη» η κυβέρνηση;
Αυτό το δεύτερο έγκλημα της συγκάλυψης αποκαλύφθηκε από την επιμονή και την αντοχή των οικογενειών των θυμάτων
Αυτό το δεύτερο έγκλημα αποκαλύφθηκε από την επιμονή και την αντοχή των οικογενειών των θυμάτων. Το ηχητικό της σύγκρουσης έδειξε, πέραν κάθε αμφιβολίας, ότι η κυβέρνηση ψεύδεται για δύο χρόνια. Η πρωτοφανής μαζικότητα και αλληλεγγύη του κόσμου ήταν αυτή που έφερε έστω ψήγματα της αλήθειας στο φως. Έχουμε ακόμη πολύ δρόμο σε αυτό τον αγώνα αντοχής.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 1-2 Φεβρουαρίου
Έγκλημα στα Τέμπη: Δεν υπάρχει δικαιοσύνη χωρίς αγώνα και ανατροπή
