Έκθετη η κυβέρνηση για την αλλοίωση και καταστροφή στοιχείων (μπάζωμα)
Η έκθεση του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών & Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) για την τραγωδία στα Τέμπη αποκαλύπτει ένα δυστύχημα που δεν ήταν απλώς το αποτέλεσμα ανθρώπινου λάθους, αλλά η κορύφωση δεκαετιών αδιαφορίας, υποχρηματοδότησης και εγκληματικής εγκατάλειψης του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου.
Η σύγκρουση της επιβατικής αμαξοστοιχίας IC-62 με την εμπορευματική 63503 στις 28 Φεβρουαρίου 2023, που στοίχισε τη ζωή σε 57 ανθρώπους, ήταν το αναπόφευκτο αποτέλεσμα μιας σειράς παραλείψεων που ξεκινούν από τη διαχείριση των σιδηροδρομικών υποδομών, τον κατακερματισμό και την ιδιωτικοποίησή τους και φτάνουν μέχρι τις τραγικές ελλείψεις σε προσωπικό και εξοπλισμό.
Τα βασικά ευρήματα της έκθεσης
Χωρίς βεβαίως να καλύπτει όλες τις πλευρές των εγκληματικών ευθυνών της κυβέρνησης και της κυρίαρχης πολιτικής των ιδιωτικοποιήσεων-εμπορευματοποίησης, η έκθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ καταγράφει μια σειρά από κρίσιμα προβλήματα που καθιστούν σαφές ότι το δυστύχημα ήταν προδιαγεγραμμένο:
1. Υποστελέχωση και εξουθένωση εργαζομένων
Ο σταθμάρχης Λάρισας βρισκόταν μόνος του σε μια βάρδια που κανονικά απαιτούσε τουλάχιστον δύο άτομα, γεγονός που αύξησε δραματικά το επιχειρησιακό βάρος του.
Η έλλειψη προσωπικού είχε οδηγήσει σε ανεπαρκή εκπαίδευση και ελλιπή εποπτεία, αφήνοντας κρίσιμες θέσεις ασφάλειας στα χέρια εργαζομένων χωρίς επαρκή εμπειρία.
Οι μηχανοδηγοί είχαν συνηθίσει να οδηγούν σε αντίθετη γραμμή λόγω προηγούμενων βλαβών, με αποτέλεσμα να μην αντιδράσουν έγκαιρα στην εσφαλμένη διαδρομή.
2. Υποχρηματοδότηση και εγκατάλειψη του σιδηροδρομικού δικτύου
Η οικονομική κρίση και οι μνημονιακές περικοπές από το 2010 και μετά οδήγησαν στη σταδιακή υποβάθμιση της συντήρησης του δικτύου, αφήνοντας κρίσιμα συστήματα ασφαλείας εκτός λειτουργίας.
Ο ΟΣΕ δεν είχε εφαρμόσει προληπτική συντήρηση στις υποδομές ελέγχου και σηματοδότησης, λειτουργώντας με λογική «επιδιορθώνουμε όταν χαλάσει».
Το σύστημα τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης βρισκόταν σε αχρηστία, με αποτέλεσμα ο σταθμάρχης να χειρίζεται τις αλλαγές χειροκίνητα, αυξάνοντας τον κίνδυνο ανθρώπινου λάθους.
Η ελληνική πολιτεία είχε αφήσει τις σιδηροδρομικές μεταφορές σε ένα καθεστώς απαξίωσης, χωρίς στρατηγική αναβάθμισης ή επενδύσεων στην ασφάλεια.
3. Ελλιπείς διαδικασίες επικοινωνίας και ασφάλειας
Ο σταθμάρχης έδωσε προφορική εντολή χωρίς επιβεβαίωση από τους μηχανοδηγούς, κατά παράβαση διεθνών πρωτοκόλλων ασφάλειας.
Το σύστημα ραδιοεπικοινωνίας ήταν ανοιχτό και ευάλωτο σε παρεμβολές, γεγονός που εμπόδιζε την άμεση και ασφαλή επικοινωνία μεταξύ σταθμαρχών και μηχανοδηγών.
Οι εργαζόμενοι δεν είχαν λάβει εκπαίδευση στις κρίσιμες μη τεχνικές δεξιότητες που απαιτούνται για την αντιμετώπιση καταστάσεων εκτάκτου ανάγκης.
4. Αιτίες της έκρηξης που ακολούθησε τη σύγκρουση
Μετά τη σύγκρουση, μια τεράστια πυρόσφαιρα σχηματίστηκε, τυλίγοντας στα φλεγόμενα βαγόνια δεκάδες επιβάτες.
Η έκθεση επισημαίνει ότι τα υπάρχοντα στοιχεία δεν επαρκούν για να προσδιοριστεί η ακριβής πηγή της έκρηξης, αλλά οι προσομοιώσεις δείχνουν την πιθανή παρουσία ενός αγνώστου καυσίμου που προκάλεσε την πυρκαγιά.
Το τροχαίο υλικό δεν ήταν εξοπλισμένο με σύγχρονα αντιπυρικά υλικά, αυξάνοντας τη φονικότητα της πυρκαγιάς.
Η καθυστέρηση των πυροσβεστικών δυνάμεων στην κατάσβεση της φωτιάς επιδείνωσε τις συνέπειες του δυστυχήματος.
Προτάσεις και αναγκαίες παρεμβάσεις
Η έκθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ καταλήγει σε 17 συστάσεις ασφαλείας, οι οποίες αποτελούν επιτακτικές προτεραιότητες για την πρόληψη παρόμοιων τραγωδιών.
Οι σημαντικότερες εξ αυτών είναι:
Άμεση επαναλειτουργία των συστημάτων τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης για την αποφυγή εξάρτησης από χειροκίνητους χειρισμούς.
Αύξηση της στελέχωσης των σταθμών και εκπαίδευση των σταθμαρχών ώστε να διαχειρίζονται κρίσιμες καταστάσεις με ασφάλεια.
Επένδυση στην αναβάθμιση των υποδομών του ΟΣΕ, ώστε να διασφαλιστεί η έγκαιρη συντήρηση και η αποφυγή επικίνδυνων βλαβών.
Αναθεώρηση των διαδικασιών επικοινωνίας και εκπαίδευσης των μηχανοδηγών σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα.
Έρευνα για την ακριβή αιτία της έκρηξης και ενίσχυση της πυρασφάλειας των τρένων.
Θεσμοθέτηση ενός ανεξάρτητου οργανισμού διερεύνησης ατυχημάτων, που δεν θα εξαρτάται από την εκάστοτε κυβέρνηση ή φορείς διαχείρισης.
Το μεγάλο στοίχημα: Θα γίνει κάτι ή θα ξεχαστεί;
Η έκθεση αφήνει σαφές ότι το δυστύχημα στα Τέμπη δεν ήταν «ατύχημα», αλλά η φυσική συνέπεια ενός διαλυμένου σιδηροδρομικού συστήματος. Η ελληνική κυβέρνηση και οι αρμόδιοι φορείς βρίσκονται αντιμέτωποι με τις ευθύνες τους, ενώ η κοινωνία απαιτεί λογοδοσία και διαφάνεια.
Θα υπάρξει πραγματική αλλαγή ή το αίμα των θυμάτων θα ξεχαστεί πίσω από πολιτικούς χειρισμούς για τη διάσωση της ίδιας πολιτικής; Το ερώτημα αυτό παραμένει ανοιχτό, αλλά η έκθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ δεν αφήνει περιθώρια για συγκάλυψη. Αν δεν υπάρξει άμεση και ουσιαστική δράση, το έγκλημα των Τεμπών θα επαναληφθεί.
Οι ιδιωτικοποιήσεις σκοτώνουν
Η επιτροπή, αναφέρεται στον καθοριστικό ρόλο που είχε στο δυστύχημα η ιδιωτικοποίηση του μεταφορικού έργου (πώληση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ, που στη συνέχεια έγινε Hellenic Train). Θεωρώντας δεδομένο το εξαιρετικά προβληματικό πλαίσιο της ΕΕ, που προωθεί τον κατακερματισμό και την ιδιωτικοποίηση των σιδηροδρόμων και την επιβολή κανόνων ασφαλείας με όρους κόστους-ωφέλειας, η επιτροπή αναφέρει πως στην Ελλάδα ουσιαστικά οδηγηθήκαμε από ένα κρατικό μονοπώλιο σε ένα ιδιωτικό, αφού η Hellenic Train έχει το 100% των επιβατικών δρομολογίων και το 95% των εμπορικών. «Πρέπει να επισημανθεί ότι οι λίγες περιπτώσεις πλήρους ιδιωτικοποίησης της σιδηροδρομικής εταιρείας λειτουργίας- εκμετάλλευσης (π.χ. περίπτωση Σουηδίας) συνδυάσθηκαν με υψηλό μεταφορικό έργο (το βασικό και ίσως μοναδικό κίνητρο για τον ιδιώτη), ισχυρή ρυθμιστική αρχή που είναι και σωστά στελεχωμένη, χαμηλά τέλη χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής (το κόστος σιδηροδρομικής υποδομής στη Σουηδία το καλύπτει κυρίως το σουηδικό κράτος) και υψηλή περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση της κοινωνίας που στρέφει πολίτες και εμπορεύματα προς τον σιδηρόδρομο», αναφέρεται στην έκθεση.
Δουλεύουν σήμερα τα συστήματα ασφάλειας;
Οι εμπειρογνώμονες δεν μπόρεσαν να δώσουν απαντήσεις αν ο ελληνικός σιδηρόδρομος σήμερα είναι ασφαλής και αν δουλεύουν όλα τα συστήματα ασφάλειας και πως η εποπτεία ανήκει στη ΡΑΣ (Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων). Αναφέρθηκαν έντονα στις 17 συστάσεις ασφαλείας που δίνουν στον ΟΣΕ για μέτρα που πρέπει να υλοποιηθούν το επόμενο διάστημα.
EODASAAM Accident Investigation Tempi- by Πριν on Scribd
Δείτε LIVE την επίσημη παρουσίαση του πορίσματος στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ
