Τρεις προϋποθέσεις για την ελεύθερη διαμόρφωση έγκυρης γνώμης

Για να πάρουν οι εργαζόμενοι/ες στα χέρια τους την εξουσία

Στη μεταβατική περίοδο από την επανάσταση ως την ολοκλήρωση των σοσιαλιστικών μετασχηματισμών, δημιουργούνται τα εργατικά συμβούλια. Οι εργαζόμενοι παίρνουν στα δικά τους συλλογικά οργανωμένα χέρια, τον έλεγχο των πολιτικών αποφάσεων και την διεύθυνση της παραγωγής στην οποία συμμετέχουν. Αυτό σημαίνει ότι σε κάθε ένα θέμα που προκύπτει, μικρό ή μεγάλο καλούνται να διαμορφώνουν άποψη-γνώμη προκειμένου να αποφασίζουν με την ψήφο, τη στάση, τις ενέργειες-δράσεις τους γενικότερα.

Πως μπορούν όμως οι εργάτες και οι σύμμαχοί τους να διαμορφώνουν γνώμη και στάση τέτοια που να έχει αξιοπιστία κι αντικειμενικότητα ικανή να συμβάλλει προωθητικά στους σκοπούς της επανάστασης αποφεύγοντας κατά το δυνατόν πλάνες, εσφαλμένες εκτιμήσεις ή τη χειραγώγηση που θα επιχειρούν με ποικίλους τρόπους, ψεύδη, διαστρεβλώσεις-δημαγωγία, οι αντεπαναστατικές δυνάμεις; Πως θα οδηγούνται σε αποφάσεις που δε θα αδυνατίζουν το επαναστατικό εγχείρημα;

Γνώμη μπορούν να διαμορφώσουν-αποκτούν όλες/οι για όλα τα θέματα. Προφανώς στις επαναστατικές διαδικασίες, αυτή η γνώμη θα κατατίθεται στα εργατικά συμβούλια και μόνο σεβαστή μπορεί να είναι.

Για να είναι όμως επιπλέον έγκυρη-σοβαρή, πρέπει να γειώνεται με την πραγματικότητα, να οδηγεί σε αποφάσεις πιο κοντά αντικειμενικά στο αναγκαίο, να λειτουργεί προωθητικά για την εργατική εξουσία. Χρειάζεται ο εργάτης φορέας της γνώμης-απόφασης να έχει τεκμηριωμένη επιστημονική γνώση σχετικά με το συγκεκριμένο θέμα, σε ένα περιβάλλον πλήρους ασφάλειας και ελευθερίας που δεν υφίστανται υλικές-οικονομικές ή άλλες εξαρτήσεις νόθευσης της. Η ανάπτυξη δε κριτικής ικανότητας με την οποία επεξεργάζεται, σταθμίζει και αποφασίζει εξασφαλίζει την αποφυγή «ζημιογόνων» προτάσεων.

Εξ’ αυτών προκύπτουν τρία καθήκοντα-εγγυήσεις της εργατικής εξουσίας, προκειμένου να διασφαλίζεται στην εργαζόμενη πλειοψηφία η με επάρκεια έκφραση αξιόπιστης γνώμης.

• Πρώτη εγγύηση: Η εξασφάλιση τέτοιων υλικών συνθηκών αξιοπρεπούς διαβίωσης για όλες/ους, με ικανό ελεύθερο δημιουργικό χρόνο, που θα βοηθούν στην απομείωση/εξαφάνιση κάθε υλικού οικονομικού ή άλλου εξαναγκαστικού παράγοντα. Να μη μπορεί τίποτε να παρεμβαίνει εκβιαστικά στη διαμόρφωση-έκφραση της γνώμης, μέσω προσωπικών ή άλλων παραμέτρων πίεσης, έξω από το συλλογικό συμφέρον και γίγνεσθαι.
• Δεύτερη εγγύηση: Η ελεύθερη, εύκολη, δωρεάν και πλήρης πρόσβαση σε όλες/ους, σε κάθε αξιόπιστη τεκμηριωμένη πληροφορία, έρευνα, στοιχείο, γνώση. Η αναγκαία στροφή του προσανατολισμού της επιστήμης κατάλληλα, ώστε να μπορεί να τροφοδοτεί με «έγκυρα» συμπεράσματα ικανά να υποβοηθούν την λήψη αποφάσεων με την όσο πιο αντικειμενική αλήθεια που μπορεί να εγγυηθεί.
• Τρίτη εγγύηση: Η ελεύθερη, δωρεάν καθολική ποιοτική εκπαίδευση για όλες κι όλους με έμφαση στην καλλιέργεια μιας ολοκληρωμένης προσωπικότητας. Η ανάπτυξη-όξυνση της ικανότητας κριτικής σκέψης, απαλλαγμένη από κάθε λογής ανορθολογικά αντί-επιστημονικά βαρίδια του παρελθόντος, Προς τούτο με τον αναντικατάστατο παιδαγωγικό ψυχοαναπλαστικό ρόλο του πολιτισμού, θα είναι καθοριστική η συμβολή της ανατρεπτικής αλλαγής του σημερινού παλαιού πολιτισμικού μοντέλου που περιλαμβάνει όλες τις αντιδραστικές πτυχές των εκφράσεών του, από τις λαϊκές παραδόσεις, τα παραμύθια, τα αφηγήματα κλπ από τη διαμόρφωση μιας νέας σύγχρονης απελευθερωτικής πολιτισμικής προσέγγισης και περιγραφής.

Κάθε προσπάθεια αποτίμησης του χρόνου που θα απαιτηθεί για να εκπληρωθούν οι εγγυήσεις, λόγω των δυσκολιών και των απροόπτων που θα αντιμετωπίσει η επανάσταση, καθίσταται σχεδόν αδύνατη.

Παρόλα αυτά, αξίζει να τολμήσουμε μια χρονική σκιαγράφηση των βημάτων αυτών, με σκοπό όχι τόσο την πρόβλεψη τους, όσο τη συγκριτική περιγραφή/κατανόηση των δυσκολιών εφαρμογής και των χρονικών απαιτήσεων κάθε προϋπόθεσης.

Κατάκτηση εγγυήσεων για να πάρουν οι εργαζόμενοι/ες στα χέρια τους τη σοσιαλιστική οικοδόμηση

Την υλοποίηση της πρώτης εγγύησης μπορούμε να την αναμένουμε σχετικά σύντομα. Σε λίγα μόνο χρόνια μετά την επικράτηση της επανάστασης, καθώς όχι μόνο τα μέσα παραγωγής αλλά παράλληλα και η διαχείριση τους θα περνούν σε κοινωνική ιδιοκτησία. Με νέους λαογέννητους θεσμούς, εργατικά συμβούλια κλπ, θα παγιώνεται σταδιακά στην μέση συνείδηση η βεβαιότητα εξάλειψης κάθε υλικά εδραζόμενου εκβιασμού παρέμβασης στην διαμόρφωση γνώμης ενώ θα αναδύεται ένα αίσθημα ασφάλειας για την νέα οικονομική πραγματικότητα που θα αγκαλιάζει με πιο μόνιμα χαρακτηριστικά μια ζωή χωρίς εκμετάλλευση.

Την υλοποίηση της δεύτερης εγγύησης λίγο συντομότερα και πιο εύκολα από την πρώτη. Μέσω νέων θεσμών πάνδημης ελεύθερης πληροφόρησης της εργατικής εξουσίας, με ανακατεύθυνση των επιστημονικών ερευνών προς τις νέες κοινωνικές ανάγκες. Τον προσανατολισμό αναζήτησης επιστημονικών απαντήσεων-λύσεων στα αμείλικτα ερωτήματα/διλήμματα που θα γεννά κάθε στιγμή η σοσιαλιστική οικοδόμηση τόσο στον πολιτικό στίβο όσο και στην ίδια την παραγωγική διαδικασία.

Για την υλοποίηση της τρίτης εγγύησης  τα πράγματα είναι πιο δύσκολα, περίπλοκα και χρονοβόρα. Η επανεκπαίδευση, η διαπαιδαγώγηση, η αλλαγή του πολιτισμικού προτύπου, η δυνατότητα επανεπηρεασμού της συνείδησης, η καλλιέργεια ελεύθερων ανθρώπων με ολοκληρωμένη προσωπικότητα – κριτική σκέψη, απαιτεί αρκετά χρόνια επίμονης και σταθερής παρέμβασης, μια ολόκληρη χρονική περίοδο, μίας ή περισσότερων γενεών, ενώ παράλληλα χρειάζεται νέα πρωτότυπη ανάπτυξη της θεωρίας με καινούρια πεδία πρακτικής εφαρμογής της.

Χωρίς την πλέρια ανάπτυξη και ωρίμανση αυτών των εγγυήσεων η διαμόρφωση/έκφραση «γνώμης» θα παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη στον λαϊκισμό, ανορθολογισμό, υποκειμενισμό, σε κάθε μορφής συντηρητικά ιδεολογήματα/αντανακλαστικά, συμβάλλοντας σε καθυστερήσεις-αντιστάσεις στη διαδικασία εμβάθυνσης-οριστικοποίησης των επαναστατικών σοσιαλιστικών μετασχηματισμών προς της κομμουνιστική απελευθέρωση.

Όσο υλοποιούνται αυτά, παρά τις αναπόφευκτες επιμέρους μπρος-πίσω ταλαντεύσεις, πιο αποφασιστικά θα ανυψώνεται η ωριμότητα του υποκειμενικού παράγοντα στην διαχείριση των αναγκαίων αποφάσεων, στον εργατικό έλεγχο και την αυτοδιοίκηση.