Σεΐτ Αλντογάν
Το μεγάλο «παζάρι» και οι συνεχείς ελιγμοί του Ερντογάν τα τελευταία 15 χρόνια, που τον έφεραν σε πλεονεκτική θέση σήμερα, στριμώχνοντας ταυτόχρονα στη γωνία τους Κούρδους, που πόνταραν κυρίως στη στήριξη των ΗΠΑ. Πώς ο πρόεδρος της Τουρκίας από φίλος του Άσαντ έγινε εχθρός του και μετά τον χρησιμοποίησε για να εξυπηρετήσει τον τουρκικό επεκτατισμό και μεγαλοϊδεατισμό.
Πριν την αποκαλούμενη «Αραβική Άνοιξη», ο Ερντογάν είχε πραγματοποιήσει στην πρωτεύουσα της Συρίας κοινό υπουργικό συμβούλιο μαζί με τον Άσαντ και τον είχε αποκαλέσει «αδερφό». Ήταν η περίοδος που η τουρκική αστική τάξη και το καθεστώς πέταγαν… περιστέρια στον ουρανό και καλούσαν τους Κούρδους να αφήσουν τα όπλα και να κάνουν πολιτική κάτω από τη στέγη του τουρκικού κοινοβουλίου. Κάτι που, στη γλώσσα του Ερντογάν, σήμαινε πως έκανε σχέδια να συνεργαστεί με τον Άσαντ για να απαλλαγούν από τους Κούρδους.
Όταν ξεκίνησαν οι συγκρούσεις, στη Συρία το καθεστώς της Άγκυρας έκανε στροφή 360 μοιρών και αποκάλεσε τον Άσαντ «δολοφόνο» και «δικτάτορα». Τουρκία, Κατάρ, Σαουδική Αραβία, με τη συμμετοχή μίας σειράς καθεστώτων που ήταν συνεργάτες των ΗΠΑ, υποστήριξαν με κάθε μέσον τα συντηρητικά ισλαμοφασιστικά κινήματα και συμμορίες, δίνοντάς τους όπλα και μισθούς. Όμως, το αποτέλεσμα δεν ήταν το επιθυμητό για την Τουρκία. Οι Κούρδοι, με την υποστήριξη της Αμερικής, πολέμησαν το ISIS εγκαθιδρύοντας ελεύθερες κουρδικές περιοχές στη βόρεια Συρία – ενώ σκοπός του Ερντογάν ήταν να νικήσει το Ισλαμικό Κράτος.
Εκείνη την περίοδο, μια μερίδα των ισλαμοφασιστών που προέρχονταν από την Αλ Κάϊντα, με επικεφαλής τον αλ-Γκολάνι, δημιούργησαν την οργάνωση Heyat Tahrır Al-Sham (HTS). Παράλληλα, με τη βοήθεια της Τουρκίας, πάνω από δέκα «όμορες» οργανώσεις και μισθοφόροι συγκρότησαν το μέτωπο του Συριακού Εθνικού Στρατού.
Το HTS έλεγχε την πόλη Ιντλίμπ και η γύρω περιοχή ήταν υπό τον έλεγχο του τουρκικού στρατού. Το καθεστώς του Ερντογάν δεν έκρυβε τη σχέση που είχε μαζί του, όμως η ρωσική παρέμβαση και η υποστήριξη του Άσαντ από τη Χεζμπολά και το Ιράν ήταν εμπόδιο μπροστά στο σχέδιο της Άγκυρας. Γι’ αυτό, η Τουρκία έπρεπε να πατήσει ταυτόχρονα στη «βάρκα» των Ρώσων και των Αμερικανονατοϊκών. Ο πόλεμος που ξεκίνησε το Ισραήλ ενάντια στους Παλαιστίνιους και τους αραβικούς λαούς άλλαξε εκ νέου την ισορροπία. Όμως, ο πόλεμος στην Ουκρανία και τα χτυπήματα σε Ιράν, Λίβανο, Παλαιστίνη, Συρία, δημιούργησαν ευνοϊκές συνθήκες για το HTS, που υποστηρίχτηκε από τον ισραηλινό, τουρκικό και αμερικανονατοϊκό στρατό.
Είναι σαφές ότι η Αμερική επιθυμεί μία νέα τάξη πραγμάτων στην περιοχή. Με την ανατροπή του καθεστώτος της Συρίας όλοι ξέχασαν ότι το HTS με την απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ είχε μπει στη λίστα των τρομοκρατικών οργανώσεων και ο αλ-Γκολάνι είχε επικηρυχθεί με δέκα εκατομμύρια δολάρια. Το HTS, άλλωστε, εδώ και χρόνια δεν στόχευε αμερικανικές δυνάμεις και συμφέροντα. Είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική μία από τις πρώτες δηλώσεις του ηγέτη του, στην οποία τόνισε ότι δεν έχει να χωρίσει τίποτα με το Ισραήλ.
Ο Ερντογάν στην αρχή αρνήθηκε ότι πίσω από την επιχείρηση υπήρχε η Άγκυρα. Ο Τραμπ, όμως, δήλωσε ξεκάθαρα ότι «η Τουρκία βρίσκεται πίσω από την ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ. Τα κλειδιά της Συρίας βρίσκονται στα χέρια της Τουρκίας» – χαρακτηρίζοντας παράλληλα τον Ερντογάν πολύ έξυπνο και τον τουρκικό στρατό πολύ δυνατό. Κάτι που δείχνει ότι η Αμερική το επόμενο χρονικό διάστημα προτίθεται να συνεργαστεί περισσότερο με την Άγκυρα, η οποία με τη σειρά της θα προσεγγίσει την αμερικανική πολιτική. Το σίγουρο είναι πως η Άγκυρα εξακολουθεί να έχει στόχο να απαλλαχθεί από το κουρδικό ζήτημα, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει οι τουρκικές κατασκευαστικές εταιρίες να αποκομίσουν πολλά δισ. σε κέρδη από τα συντρίμμια της Συρίας – η οποία μπορεί επίσης να αποτελέσει μία σημαντική γέφυρα για την τουρκική αστική τάξη στη νέα οθωμανική πολιτική.
Η αλλαγή των ισορροπιών ευνοεί, λοιπόν, την πολιτική του Ερντογάν, γιατί με τις παλιές ισορροπίες η Αμερική και το Ισραήλ μπορούσαν να επενδύσουν στο κουρδικό ζήτημα σε βάρος της. Το Ισραήλ, εξάλλου, ανοιχτά υποστήριζε τους Κούρδους και η Ουάσιγκτον τους θεωρούσε συμμάχους. Εάν τα πράγματα έμεναν ως είχαν, αυτό θα σήμαινε ότι σε μήκος 900 χιλιομέτρων στα νοτιοανατολικά σύνορα της Τουρκίας θα κυριαρχούσαν οι Κούρδοι – κι αυτό θεωρήθηκε ιδιαιτέρως επικίνδυνο.
Στην ουσία, η ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ δίνει την ευκαιρία στην Τουρκία να αυξήσει το κύρος και την επιρροή της στην περιοχή και ταυτόχρονα να απαλλαχθεί από το κουρδικό. Το HTS ήδη δείχνει ότι θα συνεργαστεί με Αμερική-ΝΑΤΟ και ΕΕ, που δεν θα αναγκάζονται πλέον να βασίζονται μόνο στους Κούρδους. Σε αυτή την περίπτωση, οι διεκδικήσεις των τελευταίων θα πέσουν στο κενό. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα, λοιπόν, το επόμενο χρονικό διάστημα οι Κούρδοι είτε να επιχειρήσουν να ακολουθήσουν μια ουδέτερη στάση είτε να αναγνωρίσουν το καινούργιο καθεστώς και να συμβιβαστούν μαζί του, χωρίς να προβάλλουν απαιτήσεις που να ενοχλούν την Τουρκία.
Η Τουρκία ήδη έχει εξασφαλίσει μία «ζώνη ασφαλείας» σε βάθος 30 χιλιομέτρων από τα σύνορα και δεν πρόκειται να την εγκαταλείψει. Στα ανατολικά του Ευφράτη βρίσκονται, για την ώρα, αμερικανικά στρατεύματα και βάσεις. Όμως, εάν και όταν η Τουρκία αναλάβει την «εργολαβία» της ανοικοδόμησης και της τήρησης της τάξης, τότε είναι πιθανόν οι Αμερικανοί να αποχωρήσουν και εκείνη με σχετική ευκολία να καθαρίσει το πεδίο από τους Κούρδους.
Σημειώνεται επίσης πως η ανατροπή του Άσαντ προσφέρει τη δυνατότητα στον Ερντογάν να αναπτύξει περισσότερο τον εθνικισμό και μεγαλοϊδεατισμό. Ήδη, τα ελεγχόμενα από το καθεστώς ΜΜΕ κάνουν λόγο για «επανάσταση» και «μεγαλειώδη» πολιτική. Ο δε αρχηγός των Γκρίζων Λύκων και κυβερνητικός εταίρος, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, δηλώνει κυνικά ότι οι Κούρδοι ή θα συμμεριστούν την επίσημη πολιτική της Άγκυρας ή θα υποστούν τις ανάλογες συνέπειες.
Τέλος, υπάρχει και το ζήτημα των περίπου 2,5 εκατ. μεταναστών από τη Συρία που βρίσκονται στην Τουρκία. Πλέον, ο Ερντογάν μπορεί με μεγαλύτερη ευκολία να τους διώξει, με το πρόσχημα ότι ελευθερώθηκε η πατρίδα τους και δεν κινδυνεύουν πια. Κι εδώ, ταυτίζεται πλήρως με την ΕΕ.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 21-22 Δεκεμβρίου
