Συνέντευξη στον Γιώργο Μουρμούρη
Ο Γιώργος Πισίνας είναι υποψήφιος διδάκτορας Οικονομικής Επιστήμης και μέλος του Δ.Σ. του Πανελλαδικού Σωματείου Εργαζομένων στην Έρευνα και την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (ΣΕΡΕΤΕ). Συνελήφθη την Παρασκευή 27 Σεπτεμβρίου στον χώρο του ΕΜΠ, κατά τη συμμετοχή του στη συγκέντρωση διαμαρτυρίας που διοργάνωσε το ΣΕΡΕΤΕ στη «Βραδιά του Ερευνητή». Ο Γιώργος Πισίνας μιλά στο ΠΡΙΝ για τις αιτίες της κινητοποίησης, για το καθεστώς «γαλέρας» που επικρατεί στην Έρευνα καθώς και για το νέο, αυταρχικό Πανεπιστήμιο που επιχειρείται να εγκαθιδρυθεί.
Τι συνέβη στο ΕΜΠ την Παρασκευή 27 Σεπτεμβρίου;
Την προηγούμενη Παρασκευή το ΕΜΠ διοργάνωνε τη «Βραδιά του Ερευνητή», μια εκδήλωση που έχει σκοπό την προώθηση του Ιδρύματος και την ανάδειξη του κύρους του. Η εκδήλωση εκτός από επίσημους προσκεκλημένους, μεταξύ των οποίων και υπουργοί, ήταν ανοιχτή και στο κοινό και πολλά παιδιά βρίσκονταν στον χώρο για να παρακολουθήσουν τις τρέχουσες εξελίξεις στην Έρευνα αλλά και να δουν το Πολυτεχνείο από κοντά. Ως σωματείο είχαμε αποφασίσει να πραγματοποιήσουμε παρέμβαση στον χώρο με σκοπό να αναδείξουμε τις προβληματικές συνθήκες εργασίας στον κλάδο, το γεγονός δηλαδή ότι όλη αυτή η έρευνα παράγεται υπό κακοπληρωμένες ή απλήρωτες και ελαστικές σχέσεις εργασίας. Το ΕΜΠ αποτελεί τον χώρο εργασίας μας και, με την κοινωνία προσκεκλημένη εκεί, θέλαμε να αναδείξουμε τα αιτήματά μας για αξιοπρεπή μισθό, συλλογική σύμβαση στον κλάδο αλλά και έρευνα για τις λαϊκές ανάγκες.
Πού αποδίδεις την αυταρχική απάντηση της Πρυτανείας, με την κλήση της αστυνομίας και τις συλλήψεις;
Η αντίδραση αυτή της Πρυτανείας δεν θεωρώ ότι οφειλόταν κυρίως στο ότι τους «χαλούσαμε τη γιορτή» – εξάλλου ο ίδιος ο Πρύτανης ακύρωσε την εκδήλωση όταν από το βήμα του ομιλητή αρνήθηκε να διαβάσει τον λόγο του και ξεκίνησε να μιλά παραληρηματικά για εμάς. Νομίζω πως αυτό δείχνει την πραγματική αιτία για την οποία κλήθηκε η αστυνομία: είμαστε η «παραφωνία» που προσπαθούν να φιμώσουν, γιατί το να μιλάς για τις πραγματικές συνθήκες εργασίας παρουσιάζει την αθλιότητα που επικρατεί στα Ιδρύματα σε όλο της το μεγαλείο.
Ποιες είναι οι συνθήκες εργασίας στην Έρευνα;
Στην Έρευνα δουλεύουμε πολύ, κακοπληρωμένοι ή απλήρωτοι και με διαφορετικές σχέσεις και συνθήκες εργασίας ανά περιόδους. Μπορεί στο ίδιο εργαστήριο κάποιος να βρει καλοπληρωμένους ερευνητές (κάτι που βεβαίως συμβαίνει πολύ σπάνια) αλλά και παντελώς απλήρωτους, να κάνουν ακριβώς την ίδια δουλειά. Υπάρχουν και χειρότερες καταστάσεις, καθώς η προσωπική εξάρτηση από καθηγητές και άλλα στελέχη δημιουργεί πολύ προβληματικές συνθήκες. Το σωματείο έχει λάβει δεκάδες καταγγελίες για διάφορες παραβιάσεις, απειλές, σεξουαλικές παρενοχλήσεις ή άλλες παρανομίες και παρατυπίες.
Τι είναι και τι ζητά το ΣΕΡΕΤΕ;
Το σωματείο ιδρύθηκε το 2021 και απευθύνεται σε όλες και όλους τους εργαζόμενους στην έρευνα, ανεξαρτήτως σχέσης εργασίας, που δεν έχουν διευθυντικό δικαίωμα. Ουσιαστικά αναφερόμαστε σε συμβασιούχους διδάσκοντες, μετα-διδακτορικούς, υποψήφιους διδάκτορες και εν γένει εργαζόμενους σε εργαστήρια, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια. Το σωματείο θεωρεί ότι η δύναμη του κλάδου βρίσκεται στην ενοποίηση του μωσαϊκού εργασιακών σχέσεων και συνθηκών που επικρατεί. Γι’ αυτό και προτάσσουμε την ανάγκη αγώνα για κλαδική συλλογική σύμβαση εργασίας και αύξηση της χρηματοδότησης.
Υπάρχει αντίφαση ανάμεσα στις κυβερνητικές εξαγγελίες για αναστροφή του brain drain και την αντιμετώπιση των ερευνητών που παραμένουν στη χώρα;
Δε νομίζω πως υπάρχει αντίφαση. Ίσως περισσότερο υποκρισία. Η κυβέρνηση δεν κάνει τίποτα ουσιαστικό για τις στρατιές συναδέλφων που φεύγουν στο εξωτερικό. Για αυτήν οι συνθήκες γαλέρας δεν είναι απαραιτήτως κάτι κακό. Αντιθέτως, αποτελούν επιθυμητή συνθήκη καθώς επιτρέπουν στην κυβέρνηση να πανηγυρίζει για την ανταγωνιστικότητα και να καλεί σε επενδύσεις. Συνθήκες γαλέρας σημαίνουν υπερκέρδη σε ευρωπαϊκό ερευνητικό περιβάλλον, με υψηλής κατάρτισης δυναμικό. Γι’ αυτό εκτιμώ πως έγιναν οι απαράδεκτες κινήσεις του πρύτανη στο πολυτεχνείο την προηγούμενη εβδομάδα. Αν οι κυβερνητικές εξαγγελίες για «brain gain» απευθύνονται κάπου είναι στους λίγους, στους επενδυτές και σε κάποιους που ασχολούνται επιχειρηματικά με την έρευνα, όχι σε όσους «τραβάμε κουπί». Για εμάς υπάρχει μόνο το μαστίγιο.
Είναι λύση η φυγή στο εξωτερικό;
Κάθε συνάδελφος έχει φίλους, γνωστούς και συνεργάτες στο εξωτερικό. Τα πράγμα στην Ελλάδα είναι σίγουρα χειρότερα, όμως και έξω δεν είναι ιδανικά. Οι συνθήκες γαλέρας είναι κοινές τόσο στις «ναυαρχίδες» της Ευρώπης όσο και στα μικρά «καραβάκια», στην Ελλάδα. Ο Γ.Γ. Ανώτατης Εκπαίδευσης και πρώην πρύτανης κ. Παπαϊωάννου, σε τηλεοπτικές δηλώσεις του μετά τα γεγονότα στο Πολυτεχνείο, είπε λίγο – πολύ πως αν θέλουμε καλύτερες αμοιβές, υπάρχουν στην Ολλανδία ή αλλού. Για εμάς είναι προκλητικό να δηλώνει κάποιος ότι λύση είναι η διασύνδεση με την αγορά και τον ιδιωτικό τομέα. Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα σε όλη την Ευρώπη: Ότι τα πανεπιστήμια έχουν μετατραπεί σε θερμοκοιτίδες για το κεφάλαιο αντί να αποτελούν δημόσιους και κοινωνικούς χώρους προώθησης της επιστήμης με στόχο την κοινωνική και επιστημονική πρόοδο. Το κόστος το πληρώνουν πρώτα οι εργαζόμενοι του κλάδου, κατόπιν τα ίδια τα πανεπιστήμια και τέλος συνολικά η κοινωνία, δεδομένης της προβληματικής κατεύθυνσης που συχνά παίρνει η έρευνα, όπως στην περίπτωση της συνεργασίας του ΕΚΠΑ με την πολεμική εταιρεία Lockheed Martin.
Τα γεγονότα στο ΕΜΠ αποτελούν «μεμονωμένο περιστατικό»;
Τα πρόσφατα γεγονότα σαφώς δεν αποτελούν μεμονωμένο περιστατικό. Αντιθέτως, πρόκειται για αντιπροσωπευτικό δείγμα του πανεπιστημίου της αγοράς που θέλουν να εγκαθιδρυθεί. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόσφατη απόλυση συναδέλφου από το ΕΚΠΑ ακριβώς λόγω της συμμετοχής του σε κινητοποίηση. Η κερδοφόρα έρευνα απαιτεί ξεζουμισμένους εργαζόμενους και η καταστολή διαδραματίζει κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση και διατήρηση αυτού του καθεστώτος. Δεν μπορεί να υπάρξει επιχειρηματικό πανεπιστήμιο χωρίς αυταρχισμό και γι’ αυτό έχουν περάσει όλες τις αντιδημοκρατικές μεταρρυθμίσεις της τελευταίας δεκαετίας, με συγκέντρωση εξουσιών, κατάργηση του ασύλου κλπ. Ο πρύτανης του ΕΜΠ ήταν σαφής: Εκτός από την αναφορά σε «μη συμβατά μοσχεύματα», έθεσε ξεκάθαρα στους εργαζόμενους το ζήτημα της ιδιοκτησίας και της εξουσίας στο ίδρυμα. Φώναζε πως «το πανεπιστήμιο δεν είναι δικό σας, είναι δικό μας». Από πλευράς μας όμως, δεν μπορούμε να αποδεχτούμε στα πανεπιστημιακά ιδρύματα την ιδιοκτησιακή λογική και τους συνακόλουθους αποκλεισμούς, υπέρ του κεφαλαίου.
