Γιάννης Ελαφρός
▸ Το κοινωνικό πρόβλημα προκαλεί ρωγμές, η ακροδεξιά ενισχύεται από την αντιδραστική πολιτική.
Οι ευρωεκλογές της 9ης Ιουνίου τελικά μόνο αδιάφορες και ήσσονος σημασίας δεν ήταν. Έφεραν στην επιφάνεια (προ)σεισμικές δονήσεις, κλόνισαν κυβερνήσεις στην καρδιά της Ευρώπης, έριξαν χαστούκι στην αλαζονική κυβέρνηση της ΝΔ. Στην Ελλάδα, ειδικά η έκρηξη της αποχής, οι χαμηλές πτήσεις των βασικών αστικών κομμάτων, ο κατακερματισμός της ψήφου, ανέδειξαν και την τάση αποστασιοποίησης από το κομματικό σύστημα μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού, αλλά και την κρίση εκπροσώπησης του αστικού πολιτικού συστήματος. Το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα θα εξαρτηθεί και από την παρέμβαση του κινήματος και των συνειδητών δυνάμεων της αντικαπιταλιστικής και κομμουνιστικής Αριστεράς. Ας δούμε ορισμένα βασικά συμπεράσματα:
Πρώτο, ήταν εκλογές βαριάς ήττας της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας και του Κ. Μητσοτάκη. Με 28,31% και 1.125.602 ψήφους πέφτει 12,2% από τον Ιούνιο πέρσι και χάνει σχεδόν ένα εκατομμύριο ψήφους (από 2.115.322). Μάλιστα, τον Μάιο του 2023 είχε πάρει 2.407.750 ψ. (40,79%). Βρίσκεται πολύ πιο κάτω ακόμα και από τις ευρωεκλογές του 2019 (33,12%, 1.873.137 ψ.), όπου ο Κ. Μητσοτάκης είχε βάλει τον πήχη μπας και τον περάσει, παρότι η πολιτική απόσταση από το 2019 είναι πολύ μεγάλη. Με το 28,2% η περίοδος του «41%» της ΝΔ ως απάντηση σε κάθε κοινωνική διεκδίκηση τελειώνει. Η πορεία συνολικής φθοράς της κυβέρνησης και αποδυνάμωσής της, κοινωνικής και πολιτικής, έχει ξεκινήσει. Από τις 10 Ιούνη και μετά βρισκόμαστε σε μια νέα φάσητης πολιτικής κατάστασης.
Δεύτερο, ποια είναι η βασική αιτία για τον καταποντισμό της ΝΔ; Ότι κινήθηκε προς «προοδευτικά» και «κεντροαριστερά» κι έχασε προς τα δεξιά και ακροδεξιά; Αυτή είναι η βασική εξήγηση δεξιών υπουργών και στελεχών της ΝΔ, που θέλουν να αξιοποιήσουν το αποτέλεσμα για ακόμα πιο αντιδραστική κι επιθετική απέναντι στο κίνημα και τον λαό κυβερνητική πολιτική. Στη ρίζα της καταδίκης της Κυβέρνησης, κατά τη γνώμη μας, βρίσκεται το κοινωνικό ζήτημα, η έκρηξη της ακρίβειας, της φτώχειας, του μισθού που δεν φτάνει, των απαράδεκτων δουλειών, της υπερφορολόγησης. Αυτό φαίνεται στα πολύ χαμηλά ποσοστά της στους εργατικούς και λαϊκούς δήμους. Αλλά και στη Μακεδονία, εάν κάποιος ψάξει κάτω από την εθνικιστική αντίδραση των κάθε λογής «Μακεδονομάχων», θα δει το εκρηκτικό πρόβλημα της κοινωνικής διάλυσης της υπαίθρου, της ανεργίας, της μετανάστευσης, των κακοπληρωμένων και μη δημιουργικών δουλειών.
Τρίτο, οι φετινές ευρωεκλογές είναι μία από τις σπάνιες περιπτώσεις, που υπάρχει διπλή καταδίκη και αποτυχία και της κυβέρνησης και της αξιωματικής αντιπολίτευσης, αποκαλύπτοντας βαθύτερες ρωγμές στο κομματικό σύστημα. Το γεγονός πως δεν υπάρχει άμεση αστική κοινοβουλευτική εναλλακτική από τον «δημοκρατικό χώρο» είναι κάτι που ασφαλώς προβληματίζει το σύστημα, που θέλει όλα τα χαρτιά στα χέρια του και γι’ αυτό θα υπάρξουν διεργασίες. Ο ΣΥΡΙΖΑ του Στέφανου Κασελλάκη βρέθηκε χαμηλά (14,92%) και με επιπλέον απώλειες πάνω από 330.000 ψήφων σε σχέση με τον Ιούνιο του 2023, που ήταν αρνητικό ρεκόρ. Ο CEO του ΣΥΡΙΖΑ Σ. Κασελλάκης απέτυχε να πιάσει ή να προσεγγίσει το 17,8% των βουλευτικών εκλογών του Ιουνίου, όπως επίσης να πάρει μεγάλη διαφορά από το ΠΑΣΟΚ. Από την άλλη και το ΠΑΣΟΚ με το 12,79% (508.399 ψ.) ανέβηκε λίγο σε ποσοστό από το 11,84% (Ιούνιος ΄23), αλλά έχασε σχεδόν 110.000 ψήφους (είχε 617.487 ψ.) και δεν έπιασε τον στόχο για δεύτερο κόμμα.
Τέταρτο, η αποχή από τις κάλπες έφτασε σε επίπεδα ρεκόρ, με τη συμμετοχή να είναι 41,4% των εγγεγραμμένων (το «νέο 41%», όπως εύστοχα γράφηκε). Αν και στην πραγματικότητα είναι μεγαλύτερο το ποσοστό της συμμετοχής (καθώς οι κατάλογοι δεν είναι ενημερωμένοι), η πτώση είναι τεράστια. Στις βουλευτικές εκλογές, τον περσινό Μάιο, η συμμετοχή ήταν 61,76% και τον Ιούνιο 53,74%. Στις ευρωεκλογές του 2019 ήταν 58,6% Η έκρηξη της αποχής έχει πολλές αιτίες, αλλά σε μεγάλο βαθμό εκφράζει την απόσταση ευρύτερων στρωμάτων του πληθυσμού από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και την ολοένα και μεγαλύτερη αποσύνδεσή τους από το αστικό κομματικό σύστημα, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει πως δεν υπάρχουν άλλου είδους δεσμοί και «δεσμά».
Από τις 10 Ιούνη και μετά βρισκόμαστε σε μια νέα φάση της πολιτικής κατάστασης
Πέμπτο, υπήρξε παραπέρα ανοδική τάση, ποσοστιαία κυρίως, των ακροδεξιών και εθνικιστικών συνδυασμών. Συνολικά οι 12 ακροδεξιοί συνδυασμοί στις Ευρωεκλογές πλησίασαν το 20,5%, έναντι 13,9% στις βουλευτικές του Ιουνίου 2023 και 15,7% στις ευρωεκλογές του 2019. Παρόλα αυτά, η συνολική άνοδος σε ψήφους είναι μικρή. Το αποτέλεσμα σε κάθε περίπτωση είναι αρνητικό και ανησυχητικό και απαιτεί πολύπλευρη παρέμβαση, αλλά σε καμία περίπτωση δεν οδηγεί σε μια μονοσήμαντη εκτίμηση «ακροδεξιάς στροφής». Η απειλή αυτή υπάρχει κι ενισχύεται, πρώτα και κύρια από την πολιτική της κυβέρνησης και όλη τη ροπή του συστήματος προς ακραία επιθετικές αντεργατικές, πολεμικές, ρατσιστικές και αντιδραστικές απαντήσεις.
Έκτο, το ΚΚΕ έφτασε το 9,25% με 367.796 ψήφους, ενισχυμένο σε ποσοστό σε σχέση με τις περσινές βουλευτικές (7,69% τον Ιούνιο και 7,23% τον Μάιο), αλλά με υποχώρηση σε ψήφους: 401.224 τον Ιούνιο και 426.628 τον Μάιο. Το ΚΚΕ ενισχύεται σε σημαντικό βαθμό με ψήφο αριστερόστροφης διαμαρτυρίας, με ενισχυμένο τον χαρακτήρα της κοινοβουλευτικής ανάθεσης, χωρίς ανατρεπτικές αιχμές και με έντονες «πατριωτικές» αποχρώσεις.
Βαριά αποτυχία στην πρώτη εκλογική καταγραφή για τη Νέα Αριστερά, με 2,45% και 97.554 ψ., παρά το γεγονός πως διαθέτει 11 βουλευτές/τριες, με αντίστοιχα μέσα και προσβάσεις. Αντίστοιχα, η συμμαχία του ΜέΡΑ25 με την ΛΑΕ-ΑΡΑΣ δεν κατάφερε να υπερβεί το όριο του 3%. Με 2,54% και 101.127 ψήφους παρέμεινε ποσοστιαία στα επίπεδα των βουλευτικών πέρυσι (2,5% και 130.378 ψ. τον Ιούνιο, 2,63% και 155.107 ψ. τον Μάιο). Η λείανση ακόμα και των θολών αναφορών στη «ρήξη», που υπήρξαν πέρσι τον Μάιο, δεν συσπειρώνει.
Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ – Ανατρεπτική Συνεργασία έλαβε 20.603 ψήφους (0,52%). Στο αποτέλεσμα της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς καταγράφεται αντοχή σε συνθήκες δυσμενών συσχετισμών και πολλαπλών εκλογικών πιέσεων. Ωστόσο, το αποτέλεσμα είναι αναντίστοιχο των προκλήσεων και των απαιτήσεων και το αίτημα της ανασυγκρότησης είναι επιτακτικό.
