Ταξικός συνδικαλιστής, πολυσχιδής άνθρωπος, αγωνιστής διαρκείας
Είναι οι στιγμές του χρόνου που τα πράγματα τρέχουν πολύ γρήγορα. Από το προηγούμενο βράδυ στο επόμενο πρωί. Δεν μπορείς να συνειδητοποιήσεις τις αλλαγές, και όταν έρχονται, εντελώς απρόσμενα, τα κακά νέα, θεωρείς ότι πρόκειται για ένα κακόγουστο παιχνίδι της φαντασίας, μια παρερμηνεία των αισθήσεων που σύντομα θα περάσει.
Έτσι και με τον Νίκο…
Κι έπειτα από το πρώτο σοκ έρχονται οι θύμησες, τα μεγάλα και μικρά γεγονότα του συλλογικού μας αγώνα, οι κοινές πολιτικές προσπάθειες μιας μεγάλης διαδρομής που δεν έχει τελειώσει.
Ο Νίκος ήταν αυτό που λέμε σύντροφος. Μεγάλη κουβέντα! Που έχει διαπομπευτεί κατ’ επανάληψη από διάφορους απολογητές της καπιταλιστικής ζουγκλοποίησης, θεωρώντας το είδος προς εξαφάνιση. Σύντροφος είναι αυτός που δίνει πολλά στον αγώνα για να καλυτερέψει ο κόσμος και ο ίδιος παίρνει λίγα ή τίποτα. Που δίνει πολλά στους άλλους συντρόφους του και παίρνει από αυτούς. Που είναι ακούραστος στην πρώτη γραμμή. Που νοιάζεται για τον απλό εργαζόμενο ανεξαρτήτως χρώματος, φυλής, φύλου, παράταξης. Που διεκδικεί όλη τη φορεσιά της κοινωνικής επανάστασης-απελευθέρωσης, όχι κομμάτια και ράκη της που την ξεφτιλίζουν.
Ο Νίκος ήταν αγωνιστής διάρκειας. Δεν μπορείς να θυμηθείς εύκολα αγώνα, μικρότερο ή μεγαλύτερο, χωρίς τη φιγούρα του Νίκου σε αυτόν. Πάντα με την πλευρά της πιο αποφασιστικής κλιμάκωσης, της συνέχειας και όχι του πισωγυρίσματος, των δυναμικών και όχι των νερόβραστων μορφών πάλης. Ιδιαίτερα την καυτή περίοδο της τελευταίας 15ετίας, των πλατειών και των αντιμνημονιακών αγώνων, ο Νίκος πρωταγωνίστησε πολιτικά και συνδικαλιστικά. Ήταν από τους βασικούς εμπνευστές και οργανωτές της πρωτοβουλίας πρωτοβάθμιων σωματείων κόντρα και ενάντια στον κυβερνητικό, εργοδοτικό συνδικαλισμό, μια πολύ μαζική πρωτοβουλία που συγκροτήθηκε από τα κάτω, με περιεχόμενο συνολικής ανατροπής, και έκανε ιδιαίτερη αίσθηση την περίοδο εκείνη. Ήταν από τους βασικούς συντελεστές της πρωτοβουλίας 3 ΔΕΝ (Δεν χρωστάμε, δεν πουλάμε, δεν πληρώνουμε), ενώ στο περίφημο και επί μήνες «κέντρο αγώνα» στην Όθωνος και Αμαλίας, με το γνωστό κιόσκι, δεν υπήρχε μέρα που να απουσίαζε. Δεν το εγκατέλειπε ακόμα και όταν τα δακρυγόνα πέφτανε βροχή και τα ΜΑΤ επιχειρούσαν να το διαλύσουν.
Ο Νίκος ήταν ταξικός συνδικαλιστής. Σε όποια βαθμίδα του σ.κ. κι αν συμμετείχε, πάντα με την υπόδειξη της οργάνωσης, από πρόεδρος πρωτοβάθμιου σωματείου μέχρι την ΕΕ της ΑΔΕΔΥ, υπηρέτησε την ταξική χειραφέτηση, τη ζωντανή συσπείρωση και όχι τη γραφειοκρατία. Παροιμιώδεις ήταν οι μεγάλοι αγώνες των ΟΤΑ στους οποίους πρωταγωνιστούσε για 25 και πλέον χρόνια, με συνεχείς κόντρες με το κράτος -ακόμα και το παρακράτος, στις πολυήμερες απεργίες, τα μπλοκαρίσματα των γκαράζ στους δήμους, τα κλεισίματα της χωματερής. Συνέβαλλε στις επεξεργασίες του νέου εργατικού κινήματος για το ΝΑΡ και επέμενε χωρίς ταλαντεύσεις στη δημιουργία μετωπικής κίνησης για την εργατική χειραφέτηση.
Ο Νίκος ήταν ΝΑΡίτης και νΚΑς μαζί. Παρότι «παλιός», με μεγάλη θητεία στην ΚΝΕ, ιδρυτικό μετέπειτα στέλεχος του ΝΑΡ για την Κομμουνιστική απελευθέρωση, ήταν πάντα νέος. Αγαπούσε την οργάνωση και νοιαζόταν ιδιαίτερα για το νέο συντροφικό δυναμικό. Άκουγε το καινούριο, απεχθανόταν όμως τον ψευτομοντερνισμό. Μάς μάθαινε όλους, μεταφέροντάς μας την πολύχρονη εμπειρία του, πάντα με απλό τρόπο και με το κριτήριο της πράξης, χωρίς δασκαλίστικες διδαχές. Γι αυτό τον εκτιμούσε ιδιαίτερα η νεολαία.
Ο Νίκος ήταν πολυσχιδής άνθρωπος. Η εμβέλειά του ξεπερνούσε το ΝΑΡ, έχαιρε της μεγάλης εκτίμησης πολλών αγωνιστών της ευρύτερης Αριστεράς και του κινήματος. Μπορούσε να αναλάβει πολλές οργανωτικές δουλειές ή τομείς καθοδήγησης. Από τον πολιτισμό (είναι γνωστό ότι στην ΚΝΕ ήταν στην πολιτιστική επιτροπή του φεστιβάλ) μέχρι την περιφρούρηση και από το εργατικό κίνημα μέχρι τα πολιτικά μέτωπα. Είχε πολύ ισχυρό πολιτικό κριτήριο και γενικά έπαιρνε τις σωστές αποφάσεις σε κρίσιμες καμπές και δύσκολες πολιτικές επιλογές. Ικανός στην ανάπτυξη πολιτικών δεσμών με πλατύ κόσμο, άτεγκτος όμως στην υπηρέτηση των αποφάσεων της οργάνωσης. Δεν ήθελε τις αντιφατικές επιλογές και τις ασάφειες. Έλεγε με θάρρος τη γνώμη του και δεν υποχωρούσε εύκολα σε κάτι που πίστευε, πάντα στο πλαίσιο της οργάνωσης και της δημοκρατικής ενότητας δράσης. Όταν διαφωνούσε σε κάτι σημαντικό, έκανε «παραπίσω», αναλάμβανε άλλα καθήκοντα και από μη στελεχικές θέσεις, χωρίς να βάζει εμπόδια στη δράση της οργάνωσης.
Ο Νίκος ήταν πάνω από όλα κομμουνιστής. Με την υλική, την πραγματική, τη σημερινή έννοια του όρου, όχι την ωραιοποιημένη και εξιδανικευμένη. Κράτησε σε δύσκολες εποχές. Υπεράσπισε την κομμουνιστική επαναθεμελίωση. Ήταν ταυτόχρονα ο καθημερινός άνθρωπος, με τα ελαττώματα και τις αδυναμίες του, που μαζί με τα δεκάδες πολιτικά και συνδικαλιστικά καθήκοντα, δεν άφηνε τη γειτονιά, τον χώρο δουλειάς, την παρέα, το γλέντι. Δεν ξέρω αν σε αυτό συνέβαλλε η εργατική καταγωγή του και πορεία του, η δράση στο κίνημα και την κομμουνιστική νεολαία σχεδόν από τα γεννοφάσκια του, η περίοδος που πολιτικοποιήθηκε, το ανήσυχο πνεύμα του και η δίψα για μάθηση, παρότι δεν ήταν απόφοιτος ανώτατης σχολής. Ίσως όλα αυτά μαζί. Βέβαιο όμως είναι ότι, παρά το μεγάλο κενό που μας αφήνει, έχει σίγουρα μεταδώσει σε νεότερες γενιές συντρόφων και συντροφισσών ένα στίγμα (το πρότυπο είναι βαριά κουβέντα και δεν θα το ‘θελε κι ο ίδιος). Που είναι στο χέρι τους και στο χέρι εμάς των υπολοίπων να το γονιμοποιήσουμε και να το πολλαπλασιάσουμε.
Νίκο, μας άφησες κάπως στη μέση του δρόμου και σε μια κρίσιμη πορεία μετά και τις αποφάσεις του 5ου συνεδρίου μας αλλά και την κλιμάκωση της ταξικής πάλης. Αν μπορούμε κάτι να σου υποσχεθούμε είναι ότι θα δώσουμε πολύ περισσότερες δυνάμεις, όλοι μαζί, ΝΑΡίτες, νΚάδες, ευρύτεροι αγωνιστές επαναστάτες και κομμουνιστές, για να ιδρύσουμε εντός χρόνου (πάλι αυτός ο άτιμος χρόνος που δεν ξέρεις πότε σέρνεται και πότε τα σπάει) τη νέα κομμουνιστική οργάνωση που τόσο την ήθελες κι εσύ, με προγραμματική και πολιτική επάρκεια.
Σε τέτοιες στιγμές πάντα έρχονται στο μυαλό οι στίχοι του Ρίτσου: οι αγωνιστές όταν φεύγουν «μες τα σταυρωμένα χέρια τους κρατάνε της καμπάνας το σκοινί, προσμένουνε την ώρα, δεν κοιμούνται, προσμένουν να σημάνουν την ανάσταση». Έτσι δεν είναι Νίκο;
Μιχάλης Ρίζος
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν (30.3.24)
