Παναγιώτης Ξοπλίδης
Αφιέρωμα: Ουκρανία δύο χρόνια μετά
▸ Στην εποχή της έντασης ανταγωνισμών και πολέμων, η «γύμνια» των παραδοσιακών ρευμάτων είναι καταστροφική για τους λαούς
Η νέα εποχή πολέμων και όξυνσης των ανταγωνισμών και συγκρούσεων επιδείνωσε τις συνθήκες κρίσης στη διεθνή Αριστερά. Σε κάποιες περιπτώσεις κονιορτοποίησε σχεδόν ολόκληρες οργανώσεις, ρεύματα, Διεθνείς. Για τους απόγονους της παλιάς «ευρωαριστεράς», ο πόλεμος στην Ουκρανία και η σφαγή στη Γάζα αποτέλεσαν ακόμα ένα επεισόδιο της εκφυλιστικής πορείας τους προς ένα φιλοπόλεμο εξάρτημα της ευρωνατοϊκής μηχανής θανάτου. ΣΥΡΙΖΑ, Podemos, Αριστερό Μπλοκ, ΚΚ Γαλλίας, εκτός από (κυβερνητικό) χέρι βοηθείας όποτε χρειαστεί, γίνονται και υπερασπιστές των «δυτικών αξιών» έναντι της «απολυταρχίας» και της «τρομοκρατίας». Στο δε στρατόπεδο των Κομμουνιστικών και Εργατικών κομμάτων η διάσπαση είναι οριστική, καθώς η πλειοψηφία ακολούθησε τη γραμμή του ΚΚΡΟ, την πλήρη υποταγή στην εθνική ρωσική πολιτική, η οποία παρουσιάζεται ως «αντι-ιμπεριαλιστική, αντιφασιστική σταυροφορία». Πρόκειται για μια εκδοχή ιδιότυπου κυβερνητισμού, καθώς αναπαράγει την ακλόνητη πίστη ότι τελικά οι λαοί (όπως και το εργατικό κίνημα) δεν μπορούν να νικήσουν, οπότε η «ελπίδα» βρίσκεται στον στρατό μιας κυβέρνησης, ακόμα κι αν αυτή είναι του Πούτιν, ο οποίος στις ομιλίες του καταγγέλλει συνεχώς τη θέση των μπολσεβίκων και του Λένιν για το εθνικό ζήτημα.
Τα κόμματα της Ευρωπαϊκής Κομμουνιστικής Δράσης –με ηγετική δύναμη το ΚΚΕ– τα οποία υιοθετούν μια λενινιστικού τύπου προσέγγιση σε Ουκρανία και Γάζα, το κάνουν μόνο όσον αφορά τους πολέμους και τους εθνικισμούς των «άλλων». Τόσο το ΚΚΕ όσο και το τουρκικό TKP, ενώ εμφανίζουν διεθνιστικές διακηρύξεις, υιοθετούν επιδιώξεις και θέσεις των αστικών τάξεων στις χώρες τους για τα «εθνικά θέματα» όπως οι μειονότητες, οι ΑΟΖ κ.α. Παρόμοια είναι και η στάση της πλειοψηφίας των μαοϊκών οργανώσεων στην Ευρώπη. Η Ενιαία Γραμματεία της 4ης Διεθνούς (USFI), που ήταν ίσως η μεγαλύτερη τροτσκιστική Διεθνής μέχρι το 2022, έχει σχεδόν διαλυθεί μετά και από τη διάσπαση του γαλλικού NPA. Χαρακτηρίζοντας την Ουκρανία ως «ημιαποικιακή χώρα», διολίσθησε στη θέση υποστήριξης αποστολής όπλων στην κυβέρνηση Ζελένσκι. Αφετηρία της λαθεμένης θέσης άλλων οργανώσεων είναι η θέση ότι η Ρωσία είναι «ημι-αποικιακή χώρα» και όχι ιμπεριαλιστική, ενώ ζητούμενο είναι επίσης αν η Κίνα έχει καπιταλιστική οικονομία.
Όσον αφορά την Παλαιστίνη, αρκετές οργανώσεις διεθνώς έχουν επιλέξει την απόλυτη αδράνεια. Ενώ στον πόλεμο της Ουκρανίας πλήθος οργανώσεων έσπευσε να σηκώσει ξένες σημαίες, στην περίπτωση της Γάζας επιλέγεται η λευκή. Το χειρότερο είναι ότι διαβρώνεται ακόμα και η αντικαπιταλιστική Αριστερά από αντιλήψεις «πολιτισμικής σύγκρουσης», ενώ στην Ευρώπη η εργατική τάξη σήμερα είναι πολυεθνική. Ειδικά η νεολαία βιώνει την απειλή διαρκούς γκετοποίησης.
Το σίγουρο είναι ότι οι πόλεμοι μετατρέπουν τη νεολαία σε «κρέας για τα κανόνια» και η ιστορία των λαών έχει δώσει πολλά παραδείγματα φαντάρων που απαντούν στρέφοντας τα όπλα στους δικούς τους στρατηγούς, με κορυφαίο παράδειγμα την επαναστατημένη Ρωσία του 1917. Η διαφορά με το σήμερα είναι ότι τότε υπήρχε το κόμμα των μπολσεβίκων κι ένα παγκόσμιο διεθνιστικό κομμουνιστικό ρεύμα. Το τελευταίο διάστημα υπάρχουν θετικές μετατοπίσεις στην αντικαπιταλιστική Αριστερά, καθώς έχουν αποδυναμωθεί και περιθωριοποιηθεί διεθνώς οι πιο ακραίες περιπτώσεις ενσωμάτωσης σε κάποιο από τα ιμπεριαλιστικά στρατόπεδα. Ωστόσο, ο ρόλος της Αριστεράς δεν είναι να κάνει μόνο αντιπολεμικές διαμαρτυρίες κι εκδηλώσεις. Αυτό που απαιτεί η εποχή είναι η επανεμφάνιση με μαζικούς όρους μιας σύγχρονης κομμουνιστικής πολιτικής που θα απειλήσει τα αστικά καθεστώτα. Όπως οι φαντάροι και οι λαοί μέσα στη σφαγή του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου είδαν ότι πρόκειται για έναν ιμπεριαλιστικό πόλεμο κι από τις δύο μεριές κι έφτιαξαν επιτροπές φαντάρων στα χαρακώματα ενάντια στον εσωτερικό εχθρό, έτσι και σήμερα απαιτείται μια ανώτερη παρέμβαση του κομμουνιστικού ρεύματος.
Αυτή η πολιτική προσέγγιση είναι η μόνη συνεπής επαναστατική στάση, η μόνη που θα μπορούσε να προσφέρει προοπτική ενάντια στην υπαρκτή απειλή της καταστροφής του πολέμου. Αυτές οι θέσεις θα έκαναν εφικτή και την προσέγγιση των λαϊκών στρωμάτων που σήμερα λεηλατούνται από τον εθνικισμό σε κάθε χώρα. Σε διεθνές επίπεδο, η αντικαπιταλιστική Αριστερά δείχνει σήμερα αδύναμη να ανταποκριθεί σε αυτά τα καθήκοντα. Η προσπάθεια που κάνει το ΝΑΡ για την αναζήτηση μιας κομμουνιστικής προοπτικής, προγράμματος και κόμματος, είναι μια σημαντική συμβολή.
Διεθνής αντιπολεμική συνάντηση στο Μιλάνο
Στις 17-18 Φλεβάρη πραγματοποιήθηκε στο Μιλάνο διεθνής συνάντηση ενάντια στον πόλεμο, με πρωτοβουλία ιταλικών αντικαπιταλιστικών οργανώσεων. Οι Lotta Communista (Κομμουνιστική Πάλη), Contro Corrente (Ενάντια στο Ρεύμα), Contro Vento (Κόντρα στον Άνεμο) και οργανώσεις της λενινιστικής Αριστεράς, ανέλαβαν τη διοργάνωση, σε συνέχεια αντίστοιχης συνάντησης τον Ιούλη του 2023. Η πρόσκληση στάλθηκε σε οργανώσεις της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς από όλο τον κόσμο, κυρίως από το τροτσκιστικό ρεύμα, αλλά και από το αναρχοσυνδικαλιστικό. Συνολικά συμμετείχαν 30 οργανώσεις. Μεταξύ αυτών κάποιες μαζικές, όπως το Partido Obrero και το MST από την Αργεντινή και το γαλλικό NPA (η πλατφόρμα C του τελευταίου συνεδρίου που συγκροτείται σε οργάνωση), καθώς και τροτσκιστικές Διεθνείς (ISL, CWI, Ιnternationalist Standpoint, RCIT) και αναρχοσυνδικαλιστικές ομοσπονδίες (μία από τη Σερβία και η ιταλική FAI).
Η πλειοψηφία των συμμετεχόντων υποστήριξε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι μια ενδοϊμπεριαλιστική σύγκρουση ανάμεσα στα δύο βασικά γεωπολιτικά μπλοκ της εποχής. Υπήρξαν προφανώς διαφορετικές αποχρώσεις, που αφορούσαν κυρίως τις παραδοσιακές τροτσκιστικές θέσεις περί του ρόλου των «ημι-αποικιακών χωρών». Επίσης, εκφράστηκαν διαφωνίες για το θέμα της Παλαιστίνης, σε σχέση με τον ρόλο της Χαμάς και τη λύση των δύο κρατών. Υπήρχε, ωστόσο, συντροφικό και καλό επίπεδο συζήτησης με κοινή συνισταμένη την κρίση του καπιταλιστικού συστήματος και την αναγκαιότητα της ταξικής πάλης ως απάντηση σε αυτή.
Η ετερογενής συνάντηση δεν είχε στόχο να καταλήξει σε κάποια αναλυτική απόφαση, ενώ αποφασίστηκε νέα συνάντηση στις αρχές του επόμενου χρόνου. Η χρησιμότητά της είναι ότι δημιούργησε έναν χώρο επαφής και διαλόγου για διαφορετικά ρεύματα της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς. Το ΝΑΡ συμμετείχε για πρώτη φορά ως παρατηρητής. Στην τοποθέτησή του αναφέρθηκε στην εκτίμηση για την περίοδο του καπιταλισμού και τη θέση του πολέμου σε αυτόν, ενώ έγινε ενημέρωση για τις πολιτικές πρωτοβουλίες του ΝΑΡ και της ΑΝΤΑΡΣΥΑ.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν (24.2.24)
