Γιώργος Κρεασίδης
Αναπαλαίωση οραμάτων «λαϊκού καπιταλισμού» στο 2ο συνέδριο του ΜέΡΑ25
Ολοκληρώθηκε η διαδικασία του 2ου διαβουλευτικού, όπως ονομάζεται, συνεδρίου του ΜΕΡΑ25, καθώς τελείωσε η επεξεργασία των αποφάσεων μέσω διαδικτύου και οι ψηφοφορίες για τα όργανα και το ψηφοδέλτιο των ευρωεκλογών. Είχε προηγηθεί η ζωντανή διαδικασία στην Αθήνα στις 8-10 Δεκέμβρη, η οποία δεν πήρε αποφάσεις. Η κεντρική ιδέα του συνεδρίου ήταν η ανασυγκρότηση της Αριστεράς γύρω από το ΜΕΡΑ25 και η συμμετοχή στις ευρωεκλογές με το σύνθημα της «Κόκκινης και Πράσινης Ευρώπης».
Καθώς οι τελικές αποφάσεις του συνεδρίου δεν έχουν δημοσιοποιηθεί ακόμα, το περιεχόμενο της «κόκκινης-πράσινης» πρότασης ενόψει των ευρωεκλογών καταγράφεται σε ανακοινώσεις, ομιλίες και συνεντεύξεις του γραμματέα Γιάνη Βαρουφάκη και άλλων στελεχών. Στο κρίσιμο θέμα της συμμετοχής της Ελλάδας στην ΕΕ και το ευρώ, το ΜΕΡΑ25 θεωρεί «αυτοκτονικό» τον πολιτικό στόχο της αποδέσμευσης, όπως τόνισε ο Γ. Βαρουφάκης σε εκδήλωση για τις ευρωεκλογές στις 8/2 στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων. Εκεί ξεκαθάρισε και πώς εννοεί το ΜΕΡΑ25 τη ρήξη με την ΕΕ και συνολικότερα. Φέρνοντας το παράδειγμα μιας ενδεχόμενης σύγκρουσης στο μέλλον με την ΕΕ για τον έλεγχο της ΑΑΔΕ, από κυβέρνηση που θα στήριζε το ΜΕΡΑ25, ανέφερε πως απέναντι σε κάτι τέτοιο θα πρέπει να υπάρχει ετοιμότητα για ρήξη. Για να αποσαφηνίσει στη συνέχεια πως αυτή «δεν είναι πρόταγμα εξόδου από το ευρώ, είναι πρόταγμα ανάκτησης εθνικής κυριαρχίας». Το όριο αυτής της ρήξης το περιέγραψε λέγοντας πως ο Α. Τσίπρας και η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ «δεν παρέδωσαν τα κλειδιά» το 2015 αντί να υπογράψουν το τρίτο μνημόνιο με ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ, αγνοώντας το δημοψήφισμα.
Το γεγονός ότι με κατηγορηματικό τρόπο ο Γ. Βαρουφάκης έβαλε το αίτημα της αποδέσμευσης από την ΕΕ και το ευρώ σε αντιπαράθεση με μια πολιτική υπεράσπισης του εισοδήματος και της κατοικίας των λαϊκών στρωμάτων, δεν δείχνει μόνο το όριο της ρήξης που επαγγέλλεται. Αλλά φαίνεται πως εντάσσεται σαφώς στη φίλο-ΕΕ λογική που οδήγησε και τον ΣΥΡΙΖΑ στη χρεοκοπία της στρατηγικής του για μια «προοδευτική» κυβέρνηση, η οποία βρίσκεται στη ρίζα της σημερινής βαθιάς κρίσης του.
Κρίσιμη πλευρά που αναδεικνύει το αδιέξοδο της στρατηγικής του ΜΕΡΑ25 για την ΕΕ είναι ότι αποφεύγει να περιγράψει τι είναι αυτό που θα αλλάξει η ρήξη ή ο μετασχηματισμός που προτείνεται αλλού. Και κυρίως, πώς θα γίνει αυτό, απέναντι σε ποιον αντίπαλο; Αυτή η καθόλου δημιουργική ασάφεια προκύπτει από την πλήρη απουσία μιας εκτίμησης για τον χαρακτήρα της ΕΕ, τη δυναμική που την συγκρότησε, τα συμφέροντα που εκφράζει, το στρατηγικό πλαίσιο που κινείται και τους μηχανισμούς με τους οποίους λαμβάνονται οι αποφάσεις. Μέσα από σχήματα όπως η «τεχνοφεουδαρχία» και η «χρεοαποικία», ουσιαστικά αποφεύγεται μια ανάλυση για την ΕΕ και το αναπόφευκτο συμπέρασμα ότι είναι έκφραση της ευρωπαϊκής καπιταλιστικής ολοκλήρωσης. Μετά, εύκολα μπορεί κανείς να την περιγράφει σαν θεσμό που μπορεί να τον αξιοποιήσει μια «προοδευτική» κυβέρνηση.
Στα υλικά του συνεδρίου αυτή η λογική είναι διάχυτη, με χαρακτηριστική περίπτωση όσα αναφέρονται για την ταξική πάλη. Εκτιμώντας ότι πλατιά κοινωνικά στρώματα μετατρέπονται σε πρεκαριάτο, που ορίζεται σαν ευάλωτο και ανυπεράσπιστο εργατικό δυναμικό, η πρόταση του ΜΕΡΑ25 είναι να μπει τέλος στην εκμετάλλευση του και στην αδήλωτη εργασία, με μια «ισορροπία μεταξύ δουλειάς και ελεύθερου χρόνου». Και αυτό θα γίνει με το σύστημα «μια μετοχή, μία ψήφος» και τη συμμετοχή των εργαζομένων στο μάνατζμεντ και τη διανομή μερίσματος. Επαναφέρονται λοιπόν ιδέες περί «λαϊκού καπιταλισμού», δημοφιλείς στους νεοφιλελεύθερους πριν 30-40 χρόνια με προπαγανδιστικό χαρακτήρα υπέρ των ιδιωτικοποιήσεων. Πώς όμως θα πειστεί το κεφάλαιο να αποδεχτεί αυτήν τη διανομή μετοχών, δεν αναφέρουν τα προσυνεδριακά κείμενα, καταλήγοντας και πάλι όπως στην περίπτωση της ΕΕ, σε μια αδιέξοδη ρητορική. Που όμως απαξιώνει την αντίσταση στην αντιλαϊκή πολιτική σε σύγκρουση με τους πυλώνες της κυριαρχίας του κεφαλαίου. Η «ρήξη» εντός των ορίων της ΕΕ, του επίσημου πολιτικού συστήματος και της επιχειρηματικότητας, καταλήγει σε ιδεολογικό αφοπλισμό απέναντι στην επιθετικότητα του σύγχρονου καπιταλισμού.
ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΟΡΥΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗΣ
Καθορίζονται οι υποψήφιοι του ΜΕΡΑ25 για τις ευρωεκλογές
Στην εκτίμηση του ΜΕΡΑ25 για τον κοινωνικό συσχετισμό, την κατάσταση της Αριστεράς, αλλά τα δικά του όρια, κυρίαρχη είναι η αντίληψη ότι η ρήξη που αρχικά πρότεινε, την οποία θεωρεί πως εμφάνιζε με στοιχεία σύγκρουσης με την ΕΕ και την άρχουσα τάξη, είναι πέρα από τις δυνατότητες της κοινωνίας. Ουσιαστικά αυτά είπε ήδη από το βράδυ των εκλογών του περασμένου Μάη ο Γ. Βαρουφάκης, χρεώνοντας στην κοινωνία έλλειψη ριζοσπαστισμού και ενσωμάτωση της ήττας από την πολιτική Μητσοτάκη. Διαβάζει σαν αποτέλεσμα της στάσης της κοινωνίας τις στρογγυλεμένες θέσεις και το φίλο-ΕΕ προφίλ που υιοθετεί, ενώ ισχύει το ακριβώς αντίθετο.
Στο συνέδριο του ΜΕΡΑ25 δόθηκε μεγάλο βάρος στην οργανωτική του ανασυγκρότηση και τις σχετικές αλλαγές στο καταστατικό, καθώς μετά τη διπλή εκλογική ήττα του 2023 που το άφησε εκτός Βουλής, υπήρξε αποσυσπείρωση. Αυτό εκφράστηκε και με την αποστασιοποίηση κεντρικών στελεχών και πρώην βουλευτών, όπως η Σοφία Σακοράφα και η Μαρία Απατζίδη.
Η εκλογική συνεργασία με το ΜΕΡΑ25 φαίνεται να περνά μέσα από τη συμμετοχή στα ψηφοδέλτιά του
Παράλληλα καταγράφηκε η τακτική του ΜΕΡΑ25 για τις ευρωεκλογές και τις συμμαχίες. Οι υποψήφιοι ψηφίστηκαν μέσα από τη συνεδριακή διαδικασία, ενώ αποφασίστηκε η εναλλαγή ευρωβουλευτών στην περίπτωση εκλογής. Εγκρίθηκαν επίσης οι θέσεις στο ευρωψηφοδέλτιο που θα δοθούν σε συνεργαζόμενους. Η εκλογική συνεργασία λοιπόν με το ΜΕΡΑ25 περνά μέσα από τη συμμετοχή στα ψηφοδέλτιά του. Αυτό σημαίνει ότι θα δεσπόζουν οι θέσεις και το πρόγραμμα του ΜΕΡΑ25, όπως εξάλλου έγινε και στις βουλευτικές εκλογές με το σχήμα συνεργασίας «ΜΕΡΑ25 – Συμμαχία για τη Ρήξη». Οι διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις, ειδικά για το θέμα της ΕΕ, στο βαθμό που υπάρχουν, υποβαθμίζονται αντικειμενικά. Φαίνεται ότι για τη ΛΑΕ-ΑΑ και την ΑΡΑΣ αυτά δεν αποτελούν εμπόδιο και ουσιαστικά εγκαταλείπονται οι αντιιμπεριαλιστικές διακηρύξεις ενάντια στην ΕΕ, στο πλαίσιο ενός ρόλου δορυφορικού σχήματος με στόχο την εκλογική ανάδειξη στελεχών. Δεν είναι το ίδιο εύκολο για δυνάμεις όπως η Αναμέτρηση, η ΔΕΑ και το Ξεκίνημα, που είχαν κληθεί επίσης να χαιρετίσουν στις διαδικασίες του συνεδρίου τον Δεκέμβρη.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν (24.2.24)
