Δημήτρης Σταμούλης
▸Στις κάλπες προσέρχονται στις 16 και 17 Δεκεμβρίου οι εργαζόμενοι στην έρευνα και την τριτοβάθμια εκπαίδευση, οι οποίοι δουλεύουν χωρίς συλλογική σύμβαση και με ανεξέλεγκτα ωράρια. Στόχος, η ενίσχυση του σωματείου, το οποίο το προηγούμενο διάστημα ανέπτυξε πλούσια δράση.
Απλήρωτη εργασία, εξοντωτικά ωράρια, χωρίς ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και χωρίς σύμβαση, συνθέτουν το καθεστώς εργασίας των εργαζόμενων στην έρευνα και την τριτοβάθμια εκπαίδευση, όπως τονίζουν στο Πριν η Ολύβια Τζιουβάρα, μέλος του LABour – Αγωνιστική Παρέμβαση στην Έρευνα στην Αθήνα και ο Παναγιώτης Τσεκούρας, από το αντίστοιχο σχήμα της Πάτρας.
«Ο/Η εργαζόμενος/η στην έρευνα και την τριτοβάθμια εκπαίδευση έχει να αντιμετωπίσει ένα βασικό, θεμελιώδες πρόβλημα, το ότι δεν υπάρχει ως συγκροτημένη κοινωνική ταυτότητα ο/η εργαζόμενος/η ερευνητής/τρια στον χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με τις επιμέρους διαφοροποιήσεις που μπορεί να υπάρχουν», εξηγεί η Ολύβια και προσθέτει, «η απλήρωτη έρευνα είναι σύνηθες φαινόμενο ιδιαίτερα σε ερευνητές ανθρωπιστικών, κοινωνικών και πολιτικών επιστημών, που το έργο της έρευνας είναι πλήρως απαξιωμένο από την πολιτεία, δημιουργώντας την ιδεολογία ότι η έρευνα σε αυτά τα αντικείμενα δεν είναι εργασία από την οποία απορρέουν δικαιώματα και θα πρέπει να ρυθμίζεται με ένα πλαίσιο. Δεν υπάρχει ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ούτε θεωρούνται συντάξιμα τα χρόνια εργασίας για τους απασχολούμενους του κλάδου μας. Επομένως, οι περισσότεροι ερευνητές δουλεύουν με εξοντωτικά ωράρια, καλύπτοντας πάγιες ανάγκες των πανεπιστημίων, περνώντας ατελείωτες ώρες σε εργαστήρια, καλύπτοντας φροντιστηριακά μαθήματα και γι’ όλα αυτά πολύ λίγοι θα έχουν μία σύμβαση που θα τους καλύπτει έστω κάποια βασικά έξοδα διαβίωσης του μήνα, χωρίς ασφάλιση».
Την τεράστια ψαλίδα ανάμεσα στα τεράστια ποσά που δαπανώνται για την έρευνα και τα χρήματα που λαμβάνουν για να τα βγάλουν πέρα οι ερευνητές, επισημαίνει ο Παναγιώτης. «Οι εργαζόμενοι/ες που καλύπτονται από το ΣΕΡΕΤΕ υπάγονται σε Πανεπιστημιακά Ιδρύματα και
Ερευνητικά Κέντρα που, με τη σειρά τους, εποπτεύονται από τα υπουργεία Παιδείας και Ανάπτυξης, αντίστοιχα. Το έργο “Συμπράξεις Ερευνητικής Αριστείας – ΣΕΑ” απευθύνεται σε Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΕΙ) και επιχειρήσεις, με προϋπολογισμό 128.419.200 ευρώ, με συγχρηματοδοτούμενη δημόσια δαπάνη από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας 88.2 εκατ. ευρώ, ιδιωτική συμμετοχή 37.8 εκατ. ευρώ και 2.419.200 ευρώ από το Εθνικό ΠΔΕ-ΦΠΑ. Αντίστοιχα, το υπουργείο Ανάπτυξης έδωσε 60 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας στο Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ) για να προκηρύξει έργα και για Ερευνητικά Κέντρα και για ΑΕΙ. Αν συγκρίνουμε τα ποσά αυτά με το σύνηθες ποσό των 900 ευρώ που δίνεται για την αμοιβή υποψηφίων διδακτόρων σε μορφή υποτροφίας (δηλαδή θεσμικά κατοχυρωμένη ανασφάλιστη εργασία), τότε κατανοούμε την τεράστια διαφορά στα μεγέθη», εξηγεί.
Στη μάχη των εκλογών του σωματείου (16-17/12) το LABour – Αγωνιστική Παρέμβαση στην Έρευνα
Δύο χρόνια μετά την ίδρυση του Πανελλαδικού Σωματείου Εργαζομένων στην Έρευνα και την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (ΣΕΡΕΤΕ), τι θετικά βήματα ή κατακτήσεις μετρά το σωματείο;
«Αρχικά σκοπός μας ήταν και είναι να αναδείξουμε αυτά τα ζητήματα, να συγκροτηθεί ο ερευνητής της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ως συλλογικό υποκείμενο, να βρισκόμαστε μεταξύ μας και να συζητάμε σε συνελεύσεις για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο καθένας στο αντικείμενό του σε σχέση με τις συνθήκες εργασίας και να σπάσουμε την αντίληψη ότι θα πρέπει να θεωρείται και τυχερός όποιος έχει έστω μία υποτροφία ή μία σύμβαση για ένα εξάμηνο, χωρίς εξασφάλιση για το τι θα γίνει στη συνέχεια», σημειώνει ο Παναγιώτης.
Όμως έχουν προκύψει και άλλα προβλήματα που έχουν αναδειχτεί από το ΣΕΡΕΤΕ. «Χωρίς το σωματείο θα κουκουλώνονταν, όπως είναι τα περιστατικά έμφυλης καταπίεσης και εργοδοτικών αυθαιρεσιών από καθηγητές προς ερευνήτριες», εξηγεί η Ολύβια, προσθέτοντας ότι «ένα άλλο πρόσφατο ζήτημα ήταν και ο εκβιασμός από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ) για την επιστροφή δεδουλευμένων-«τροφείων» από ερευνητές που δεν θα είχαν παραδώσει το έργο τους μέχρι την ημερομηνία που έχει ορίσει το ΙΚΥ ως καταληκτική. Σε αυτό το ζήτημα έχουμε καταφέρει να δοθεί παράταση, όμως η πάγια θέση μας είναι τα τροφεία να θεωρούνται μισθός».
«Βασικό αίτημα, η συλλογική σύμβαση εργασία»
Σε ερώτηση του Πριν για τα πιο βασικά αιτήματα που θέτει προς διεκδίκηση ΣΕΡΕΤΕ, ο Παναγιώτης σημείωσε: «Το πιο βασικό αίτημα και τελικός σκοπός του σωματείου μας είναι η υπογραφή συλλογικής σύμβασης εργασίας για κάθε εργαζόμενο που απασχολείται στον κλάδο της έρευνας. Κάτι που ισχύει σε πολλές χώρες του εξωτερικού. Έτσι, θα αναγνωριστεί η εργασιακή ιδιότητα του μη μόνιμου ερευνητικού προσωπικού και θα πετύχουμε ανθρώπινες συνθήκες εργασίας με αξιοπρεπή μισθό και ασφαλιστική κάλυψη. Παράλληλα, μπορούμε να πετύχουμε γενναίες αυξήσεις στο άμεσο εισόδημα, κάτι σημαντικό στις περιόδους τερατώδους ακρίβειας που διανύουμε, αλλά και την κάλυψη με επιδόματα επικίνδυνης εργασίας που ορισμένες ειδικότητες παρέχουν».
Ο Ολύβια προσθέτει: «Πάγια τακτική μας αποτελεί η από κοινού πάλη με τα επιχειρησιακά σωματεία του κλάδου, την οποία επιδιώκουμε, ενώ από τη στιγμή της ίδρυσής μας συμβαδίζουμε με το ΣΕΕΕ Ηρακλείου».
«Ωστόσο γνωρίζουμε», καταλήγει, «ότι αντεργατικά εκτρώματα που ενισχύουν το οπλοστάσιο της εργοδοσίας εναντίον μας, όπως ο νόμος Χατζηδάκη ή ο νόμος Βορίδη, μπορούν να ακυρωθούν με τον “από τα κάτω” οριζόντιο συντονισμό των σωματείων μας, με διεκδικήσεις που να υπερβαίνουν το “εφικτό” στον κάθε κλάδο ή την οικονομία της χώρας».
