Θεοπίστη Καπέτα
▸Στη Θεσσαλονίκη, οι εργαζόμενοι δύο εμβληματικών –πλέον– εργοστασίων συνεχίζουν να παλεύουν για το δίκιο της τάξης τους. Σε ΒΙΟΜΕ και «Μαλαματίνα» οι κινηματικές αντιστάσεις, κόντρα σε «θεούς» και «δαίμονες», παραμένουν ισχυρές και επίμονες. Το Πριν επιχειρεί μία σύντομη αναδρομή των δύο αυτών εργατικών αγώνων, δίνοντας τον λόγο και στους πρωταγωνιστές.
ΒΙΟΜΕ: «Εργάτη μπορείς» κόντρα σε κράτος και εργοδοσία
Έχουν περάσει δέκα χρόνια και πλέον από τότε που οι εργαζόμενοι της ΣΕ ΒΙΟΜΕ χάραξαν έναν νέο δρόμο για τα ελληνικά δεδομένα όσον αφορά την αυτοδιαχείριση. Εδώ και δέκα χρόνια, οι εργαζόμενοι, με χιλιάδες αλληλέγγυους στο πλευρό τους, κρατάνε ζωντανό αυτό το εργοστάσιο της Θεσσαλονίκης, δείχνοντας πως παρόλες τις πιέσεις που δέχονται από το κράτος και το σύστημα ένας άλλος δρόμος, χωρίς αφεντικά, είναι εφικτός.
Το εργοστάσιο ιδρύθηκε το 1982 ως θυγατρική της εταιρείας Φίλκεραμ Τζόνσον, με βασική δραστηριότητά του την παραγωγή δομικών υλικών. Μάλιστα, μέχρι το 2010, θεωρούνταν μία από τις σημαντικότερες επιχειρήσεις στη Βόρεια Ελλάδα. Ωστόσο το 2011 η εταιρεία κήρυξε πτώχευση. Όμως, οι εργαζόμενοι ήταν απλήρωτοι πολύ πριν συμβεί αυτό. Το 2012, οι εργαζόμενοι τελικά πήραν την απόφαση να ιδρύσουν μια ΚΟΙΝΣΕΠ. Λίγο καιρό αργότερα, κάνοντας κατάληψη στο εργοστάσιο, οι εργαζόμενοι ξεκίνησαν να παράγουν καθαριστικά προϊόντα.
Στο πλαίσιο κλιμάκωσης των προσπαθειών του κεφαλαίου να σβήσει από τον χάρτη αυτόν τον διαφορετικό δρόμο, μέχρι το 2019 έγιναν 15 άκαρπες προσπάθειες πλειστηριασμού. Τελικά, τον Φεβρουάριο του 2023, μέσα από κλειστές πόρτες, διεξήχθη νέος πλειστηριασμός κατά τη διάρκεια του οποίου αγοράστηκε τελικά από ένα fund της Νότιας Αφρικής το οικόπεδο και τα κτίρια της μητρικής εταιρείας Φίλκεραμ Τζόνσον έναντι 9.237.501 ευρώ.
Έκτοτε, χιλιάδες κόσμου βγήκαν στους δρόμους για να υπερασπιστούν τη ΒΙΟΜΕ από τα κοράκια του κεφαλαίου. Στην πρώτη γραμμή, μαζί με τους εργαζόμενους, ήταν και είναι η Πρωτοβουλία Αλληλεγγύης στη ΒΙΟΜΕ, η οποία συστάθηκε το 2011 και από τότε συμμετέχει ενεργά στις χιλιάδες δράσεις που διοργανώνονται από τους εργαζόμενους της ΒΙΟΜΕ. Μεγαλειώδεις συναυλίες, συνεργατικά φεστιβάλ, θεατρικές παραστάσεις και πλήθος άλλων πολιτικών και πολιτιστικών δράσεων έχουν αγκαλιαστεί από τη τοπική κοινωνία από την αρχή του εγχειρήματος.
Οι ίδιοι οι εργαζόμενοι της ΒΙΟΜΕ περιγράφουν την κατάσταση που αντιμετωπίζουν σήμερα.
«Τον Φλεβάρη του ’23 (και έπειτα από πολλούς δια ζώσης πλειστηριασμούς που βγήκαν όλοι άγονοι, λόγο της ισχυρής παρουσίας μας στα δικαστήρια) η εξουσία μαζί με τα αφεντικά, βρήκαν τρόπο μέσω των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών και κατάφεραν να πουλήσουν το οικόπεδο της μητρικής Φίλκεραμ, στο οποίο συμπεριλαμβάνεται ένα μεγάλο κομμάτι της ΒΙΟΜΕ. Από εκεί και πέρα, άρχισε να μετρά αντίστροφα ο χρόνος για το σύνολο της κατάληψη.
Δεχόμασταν έντονες και συνεχείς πιέσεις από τον ιδιοκτήτη, με σκοπό να υποχωρήσουμε στο οικόπεδο που δεν πλειστηριάστηκε. Σε συνεργασία με αστυνομικές δυνάμεις προσπάθησαν να μας απωθήσουν αλλά δεν τα κατάφεραν, μέχρι που έστησαν μια τεράστια επιχείρηση με διμοιρίες ΜΑΤ, ΟΠΚΕ, και πάμπολλους ασφαλίτες, με στόχο να αποκόψουν από τις πρώτες πρωινές ώρες την είσοδό μας στο εργοστάσιο. Μην μπορώντας να μπούμε μέσα όλοι οι εργαζόμενοι και οι αλληλέγγυοι/ες, κατάφεραν να βάλουν φράκτες και να μας αναγκάσουν να κάνουμε μια αναδίπλωση στο οικόπεδο 60. Περίφραξαν το οικόπεδο με λαμαρίνες ύψους 2,5 μέτρων, ώστε να μην υπάρχει καμιά επαφή εμάς με τον υπόλοιπο χώρο. Και ενώ τα τείχη στην Ευρώπη έπεσαν πριν από 35 χρόνια, τώρα χτίζουν καινούρια! Χτίζουν τείχη αποκλεισμού μέσα στην Ευρώπη. Δημιουργούν Γάζες και αποκλείουν την εργατική τάξη από την παραγωγή, ενώ παράλληλα δημιουργούν οι ίδιοι τις συνθήκες για να γεννηθούν νέες Χαμάς».
«Δεν θα μπορέσουν να σταματήσουν τη λειτουργία της ΒΙΟΜΕ, δεν θα σταματήσουν την παραγωγή, δεν θα σταματήσουν τους αγωνιζόμενους εργάτες! Αγοράζουμε τα προϊόντα της ΒΙΟΜΕ και ενδυναμώνουμε το εγχείρημα που λειτουργεί χωρίς αφεντικά», προσθέτουν.
Μαλαματίνα: Ένας αγώνας που συγκίνησε και παλεύει να δικαιωθεί
Τον Μάιο του 2022, οι πρώτες απεργιακές κινητοποιήσεις άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους στη «Μαλαματίνα», με τη μορφή τετράωρων στάσεων εργασίας και τους εργαζόμενους να δείχνουν την έμπρακτη αντίθεσή τους στην απόλυση πέντε συναδέλφων τους. Σε ένα ήδη τεταμένο κλίμα, η εργοδοσία ενημέρωσε τους εργαζόμενους ότι σκοπεύει να καταργήσει ολόκληρα τμήματα. Αρχικά αυτά των πωλητών-οδηγών και βοηθών, στη συνέχεια των χειριστών κλαρκ, ενώ τελικός σκοπός της ήταν να αναδιαμορφωθεί ολόκληρο το τμήμα παραγωγής.
Ως απάντηση, το σωματείο εργαζομένων κλιμάκωσε τον αγώνα του και προχώρησε σε 24ωρες απεργίες. Εκατοντάδες άνθρωποι στάθηκαν δίπλα στους εργαζόμενους, με αποτέλεσμα κάθε μέρα να συρρέει συνέχεια κόσμος έξω από το εργοστάσιο στο Καλοχώρι, ενώ παράλληλα μια μεγάλη καμπάνια ενημέρωσης άγγιξε μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας. Η απάντηση της εργοδοσίας, με τις ευλογίες και της κυβέρνησης, ήταν η άγρια αστυνομική βία σε βάρος των εργαζομένων και των αλληλέγγυων. Η προσπάθεια τρομοκρατίας του κόσμου ήταν έντονη, με ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, κλούβες και ΜΑΤ να βρίσκονται συνέχεια σε απόσταση αναπνοής το εργοστάσιο. Παράλληλα, απεργοσπάστες που προσλήφθηκαν παράνομα εν μέσω απεργίας πήγαιναν στις εγκαταστάσεις με διευθυντικά αυτοκίνητα και προστασία από την αστυνομία, προκειμένου να σπάσουν την απεργία.
Η εργοδοσία της «Μαλαματίνα», στην προσπάθεια να εκφοβίσει και να τραμπουκίσει τους απεργούς εργαζόμενους, απέλυσε καταχρηστικά και εκδικητικά τον τότε πρόεδρο του Σωματείου Εργαζομένων Γιάννη Φραγγίδη αλλά και τον πρόεδρο Σωματείου Πωλητών-Οδηγών Άρη Μερκενίδη. Η δικαστική απόφαση σχετικά με τις παράνομες απολύσεις εκκρεμεί ακόμη. Επίσης, η εργοδοσία προσπάθησε όχι μόνο να διαλύσει το υπάρχον σωματείο αλλά να φτιάξει και ένα δικό της, πλήρως ελεγχόμενο και καθοδηγούμενο. Η αντίδραση των εργαζομένων ήταν σφοδρή, καταφεύγοντας μεταξύ άλλων και στα δικαστήρια, προκειμένου να βγουν παράνομες οι προσλήψεις απεργοσπαστών, οι εκδικητικές απολύσεις αλλά και η ίδρυση εργοδοτικού σωματείου.
Φτάνοντας στο σήμερα, ένα χρόνο αφότου έχουν γίνει οι συγκεκριμένες κινήσεις, έχει βγει απόφαση μόνο για την πρώτη προσφυγή. Το Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης αποφάνθηκε πριν λίγες μέρες πως οι προσλήψεις εργαζομένων εν μέσω απεργίας είναι όχι μόνο παράνομες αλλά και άκυρες.
«Η απόφαση δικαιώνει τον αγώνα μας. Εμείς αυτό λέγαμε εξαρχής και γι’ αυτό παλεύαμε», σχολιάζει στο Πριν σχετικά με τη δικαστική απόφαση ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων στα Εμφιαλωμένα Ποτά (ΠΟΕΕΠ), Γιάννης Νιβορλής. «Δεν είναι μια απόφαση που αφορά μόνο την “Μαλαματίνα”. Είναι ένα όπλο στη φαρέτρα για όλα τα εργατικά σωματεία. Δεν τους πέρασε γιατί εμείς καταλάβαμε τι πάει να γίνει», σημειώνει από την πλευρά του στο Πριν και ο πρώην πρόεδρος, Γιάννης Φραγγίδης. Ο αγώνας των εργαζομένων στη «Μαλαματίνα» συνεχίζεται μέχρι την τελική δικαίωση…
