Χρίστος Κρανάκης
Ταλάντευση των συνδικαλιστικών ηγεσιών της UAW ανάμεσα στην κλιμάκωση της πρώτης κοινής απεργίας στους τρεις μεγάλους ομίλους του Ντιτρόιτ και τον συμβιβασμό με την εργοδοσία, που εκβιάζει και απειλεί.
Ανοιχτό ήταν, τις ώρες που γράφονταν αυτές οι γραμμές, το ενδεχόμενο κλιμάκωσης της απεργίας που ξεκίνησε την προηγούμενη εβδομάδα από το συνδικάτο United Auto Workers (UAW) στο εργοστάσιο της General Motors στο Μιζούρι, της Stellantis στο Οχάιο και σε εκείνο της Ford στο Μίσιγκαν.
Φυσικά, οι ιδιομορφίες του ταξικού κινήματος στις ΗΠΑ και η έλλειψη μιας πολιτικής πρωτοπορίας που θα μετατρέψει τον κλαδικό αγώνα σε πολιτικό δεν αφήνουν περιθώρια για ευχολόγια. Το ίδιο το UAW από τη μία μιλάει για «παραγωγικές συνομιλίες» με τη Ford, από την άλλη απειλεί με διεύρυνση του μοντέλου της stand-up απεργίας και κλείσιμο παραπάνω εργοστασίων. Χωρίς να μπορεί κανείς να εκτιμήσει ακριβώς μέχρι πού θα τραβήξει το σκοινί το UAW, αυτό που έχει ύψιστη σημασία –με μια πρώτη ματιά– είναι πως οι κλιμακούμενες στον ολοκληρωτικό καπιταλισμό ταξικές αντιθέσεις δεν επιτρέπουν στην εργοδοσία και στους εργαζόμενους να τα βρουν στη «μέση».
Ενδεικτικά είναι τα στοιχεία ταξικής ανισότητας που χρωματίζουν το φόντο της απεργιακής μάχης: Το 2022 η General Motors, η Ford και η Stellantis (πρώην Chrysler) διέθεταν συνολικά περίπου 31 δισεκατομμύρια δολάρια ελεύθερων ταμειακών ροών, αριθμός που μεταφράζεται σε αύξηση της τάξεως του 91% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Την ίδια στιγμή, οι CEO των παραπάνω φέρεται να έχουν λάβει αύξηση (έμμεσου) μισθού της τάξεως του 40%. Εν γένει, όμως, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Οικονομικής Πολιτικής, το 2022, η αναλογία της αμοιβής του Διευθύνοντος Συμβούλου προς τον μέσο εργαζόμενο στην παραγωγή στις μεγαλύτερες εταιρείες των ΗΠΑ έφτασε στο 400 προς 1, από 40 προς 1 πριν τέσσερις δεκαετίες. Όσον αφορά για τα πλαφόν που θα έθετε ο Λευκός Οίκος στις αμοιβές των αποκαλούμενων «golden boys», αυτά αποδείχτηκαν δώρο-άδωρο, καθώς παρότι τυπικά οι μισθοί τους μειώθηκαν, οι αποζημιώσεις που λαμβάνουν μέσω της χρήσης δικαιωμάτων αγοράς μετοχών αυξήθηκαν κατακόρυφα.
Έτσι, οι απεργοί αγανακτούν –και με το δίκιο τους– μπροστά στο σήριαλ διαπραγματεύσεων (εδώ και 4 εβδομάδες) μεταξύ της εργοδοσίας και του σωματείου. Μετά από αναδιπλώσεις των τριών εταιρειών, φαίνεται πως το διαπραγματευτικό μπρα-ντε-φερ έχει γείρει ελαφρώς προς την πλευρά των εργαζομένων, καθώς κατά μέσο όρο οι προτάσεις της εργοδοσίας έκαναν λόγο για μισθολογική αύξηση της τάξεως του 20%, την ώρα που το UAW ζητούσε 40% σε βάθος 4ετίας. Πάντως, αξίζει να σημειωθεί, πως οι αυτοκινητοβιομηχανίες εκδηλώνουν σημάδια αντεπίθεσης, με τη Ford να θέτει σε επ’ αόριστον διαθεσιμότητα 600 εργάτες στο εργοστάσιο του Μίσιγκαν λόγω της απεργίας.
Με την πεποίθηση, λοιπόν, πως οι δύο πλευρές απέχουν αρκετά από το να συμφωνήσουν, ο πρόεδρος της UAW, Σον Φέιν, προμήνυσε ότι εάν και εφόσον δεν υπάρξει «σοβαρή πρόοδος» μέχρι την Παρασκευή 23 Σεπτέμβρη, το συνδικάτο είναι έτοιμο να διευρύνει την απεργία του σε περισσότερα εργοστάσια. «Δεν περιμένουμε και δεν αστειευόμαστε», δήλωσε. Υπενθυμίζεται ότι, μέχρι εκείνη τη στιγμή, η απεργία περιοριζόταν σε περίπου 13.000 εργαζόμενους, ενώ το UAW διαθέτει 400.000 ενεργά μέλη.
Οι επιπτώσεις της απεργίας στην παραγωγική βάση και την πολιτική σκηνή των ΗΠΑ έκαναν ήδη την εμφάνισή τους.
Οι πολιτικές προεκτάσεις της απεργίας φτάνουν στον Λευκό Οίκο και στην «κόντρα» Μπάιντεν και Τραμπ
Η GM προειδοποίησε ότι 2.000 εργαζόμενοι σε ένα εργοστάσιο συναρμολόγησης της εταιρείας στο Κάνσας «θα μείνουν άπραγοι» εξαιτίας της έλλειψης προμηθειών από εργοστάσιο που βρίσκεται υπό απεργία. Ακόμα, η μάχη παίρνει πιο διευρυμένα χαρακτηριστικά από μια παραδοσιακή σύγκρουση
«εργοδοσίας-σωματείου», καθώς άπτεται του προγράμματος των ΗΠΑ περί μετάβασης στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και σε ενναλακτικές μορφές ενέργειας. Η μετάβαση αυτή ενδέχεται να μειώσει σημαντικά (μπορεί και κατά 40%) τον αριθμό των θέσεων εργασίας στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας, καθώς δεν θα απαιτείται ο ίδιος αριθμός εξαρτημάτων και συνεπώς εργαζομένων σε μια γραμμή συναρμολόγησης. Ακόμα, πίσω από την τωρινή απεργία εκφράζεται και ο φόβος του UAW αναφορικά με το εάν οι εργαζόμενοι στα εργοστάσια ηλεκτρικών αυτοκινήτων θα έχουν τα ίδια συνδικαλιστικά δικαιώματα με τώρα.
Οι δύο αυτές πλευρές επηρεάζουν το πολιτικό σκηνικό των ΗΠΑ και δημιουργούν «πονοκέφαλο» στον Μπάιντεν, ο οποίος έχει μιλήσει πολλάκις για την ανάγκη μετάβασης στην ηλεκτρική ενέργεια, προκειμένου να μην επιτρέψει στην Κίνα να πάρει το «πάνω χέρι» στη συγκεκριμένη αγορά. Ήδη, ο Τραμπ, που διεκδικεί ξανά την προεδρία, κατηγόρησε τον Μπάιντεν πως «θα δολοφονήσει την αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία και θα σκοτώσει αμέτρητες θέσεις εργασίας για πάντα».
