Κώστας Τριχιάς, Κώστας Παπαγεωργίου
▸Το έγκλημα στη Νέα Φιλαδέλφεια έχει ξεκάθαρο πολιτικό στίγμα. Παρόλα αυτά το ζήτημα είναι κατά πολύ βαθύτερο.
O Εντουάρντο Γκαλεάνο στο έργο του Το ποδόσφαιρο στη σκιά και το φως ξεκινάει λέγοντας: «Η ιστορία του ποδοσφαίρου είναι ένα θλιβερό ταξίδι από το πηγαίο στο αναγκαίο. Καθώς το ποδόσφαιρο κατέληξε να γίνει βιομηχανία, εξορίστηκε σιγά-σιγά η ομορφιά που πηγάζει από την απόλαυση να παίζεις και μόνο. Στον κόσμο μας σήμερα, το επαγγελματικό ποδόσφαιρο καταδικάζει οτιδήποτε άχρηστο, και είναι άχρηστο οτιδήποτε δεν αποφέρει κέρδος […] οργανώνεται όχι για να γίνει παιχνίδι αλλά για να εμποδιστεί να είναι παιχνίδι». Από αυτή τη σκοπιά η συνήθης παρομοίωση ενός κρίσιμου αγώνα ποδοσφαίρου ως «πολέμου» δεν θυμίζει τόσο αυτό που εννοούν τα παιδιά όταν λένε ότι «παίζουν πόλεμο», δηλαδή μια καρναβαλική έκφραση συναισθημάτων, φωνών και έκστασης που το πολύ-πολύ να καταλήξει σε ματωμένα γόνατα, όσο κυρίως αυτό που εννοείται στον κόσμο «των μεγάλων» ως πόλεμος…
Οι εικόνες της στρατιωτικής διάταξης των οπαδών της Ντιναμό Ζάγκρεμπ και του Παναθηναϊκού κατά την επιδρομή τους στη Νέα Φιλαδέλφεια στις 7 Αυγούστου ήρθαν να θυμίσουν με τον πλέον τραγικό τρόπο ακριβώς αυτό. Διαρκώς γινόμαστε μάρτυρες ενός πολέμου, όπου έπαθλο αποτελούν τα τεράστια ποσά που «επενδύονται», είτε για να επιστρέψουν διπλά και τριπλά, είτε για να ξεπλύνουν άλλες μη νόμιμες πηγές κερδοφορίας. Στη «μάχη» ρίχνονται και οι οπαδικοί στρατοί αλλά οι νικητές είναι τελικά οι κάθε λογής μεγαλοεπιχειρηματίες που καρπώνονται τα κέρδη. Οι διαιτητές της αναμέτρησης; Οι κάθε λογής κυβερνήσεις που συνεχώς «κλείνουν το μάτι» στον έναν ή στον άλλο μεγαλοϊδιοκτήτη. Όσο για τους χαμένους; Ένας νεκρός και άλλοι πέντε -κατά τύχη ζωντανοί- μεταξύ τους ένα κορίτσι 12 χρονών, που ήρθαν να προστεθούν στη μακάβρια λίστα όπου μόνο στη χώρα μας περιλαμβάνει τον Άλκη το 2022, τον Τόσκο το 2020, τον Νάσο το 2017 κ.α.
Μεγάλη είναι η συζήτηση που έχει ανοίξει σχετικά με τα αίτια της δολοφονίας του 29χρονου Μιχάλη. Τα γεγονότα στη Νέα Φιλαδέλφεια δεν αποδεικνύουν μια ελλιπή αστυνόμευση της πόλης στους χαλαρούς καλοκαιρινούς ρυθμούς, όπως ακούγεται. Αντίθετα δείχνει ότι η αστυνομική βία είναι πολύ «αποτελεσματική» απέναντι στο κίνημα και στους αγώνες του και πολύ ανεκτική απέναντι σε τέτοια φαινόμενα. Από εκεί και πέρα τα ερωτήματα παραμένουν. Ήταν μια αντιπαράθεση οπαδικών στρατών; Ήταν μια καθαρή σύγκρουση φασιστών και αντιφασιστών; Το γεγονός ότι ο σκληρός πυρήνας των Β.Β.Β. (Bad Blue Boys- οπαδοί της Ντιναμό Ζάγκρεμπ) είναι σκληροπυρηνικοί ναζί εξηγεί τόσο την στρατιωτική τους διάταξη, την ένταση της επίθεσης με χαρακτηριστικά φασιστικού τύπου βίας, όσο και το μένος προς τους οπαδούς της ΑΕΚ, τμήμα των οποίων εδώ και χρόνια δίνει αντιφασιστικό και ριζοσπαστικό στίγμα στις κερκίδες (όχι φυσικά χωρίς αντιφάσεις όπως έδειξε το καθεστώς φίμωσης κάθε αντίθετης γνώμης σχετικά με το γήπεδο και η συνύπαρξη με ανοιχτά ακροδεξιά στοιχεία). Από την άλλη, η υψωμένη γροθιά του Γαλανόπουλου με το μαύρο περιβραχιόνιο μπροστά στην κερκίδα των ναζί δεν μπορεί παρά να συγκίνησε κάθε προοδευτικό πολίτη ανεξαρτήτως οπαδικών προτιμήσεων.
Παρ’ όλα αυτά το γεγονός ότι οι Κροάτες χούλιγκαν είναι ανοιχτά ναζί δεν αρκεί για να εξηγήσει πλήρως τα γεγονότα. Για ποιο λόγο π.χ. οι B.B.B. έχουν άσβεστο μίσος με τους Delije (οπαδοί του Ερυθρού Αστέρα) επίσης γνωστοί για τις ακροδεξιές τους απόψεις; Ή για ποιο λόγο οι Delije έχουν έντονη κόντρα με τους οπαδούς της Partizan που και αυτοί (πλέον) έχουν αντίστοιχες πολιτικές απόψεις; Το οπαδικό φαινόμενο είναι ιδιαίτερα σύνθετο και χρειάζεται πιο πλούσια αναλυτικά εργαλεία. Το σίγουρο είναι ότι όταν οι σύνδεσμοι ρέπουν προς την αποπολιτικοποίηση, την πρόσδεση στα συμφέροντα του εκάστοτε ιδιοκτήτη και στην επιρροή των φασιστών, τότε το δόγμα «No Politica» σπάει μόνο για το συμφέρον του προέδρου της ομάδας, και κυριαρχεί το τυφλό οπαδικό μίσος απέναντι στους «άλλους», που τους βλέπουν ως θανάσιμους εχθρούς. Για να το καταφέρουν αυτό, προσπαθούν να επιβληθούν μέσω αντιπαραθέσεων που φέρουν στο dna τους την πιθανότητα συμβάντων όπως του Μιχάλη, καθώς το επίπεδο της βίας ανεβαίνει και οι μαχαιριές είναι στην ημερήσια διάταξη (ειδικά στην Ελλάδα).
Αντίθετα, όταν ηγεμονεύουν αντίστροφες τάσεις, τότε οι οπαδοί μπορούν να ενώνονται απέναντι στον πραγματικό αντίπαλο -όπως στη Νέα Σμύρνη το 2021 και στις μεγάλες αντιμνημονιακές απεργίες το 2010-12- και οι κερκίδες να γεμίζουν με αντικατασταλτικά και αντικαπιταλιστικά συνθήματα. Απαραίτητος όρος για να γίνει κάτι τέτοιο είναι η υπέρβαση της ιδιότυπης «εθνικής ενότητας»: η «ομάδα πάνω από όλα». Όσο δεν ξεπερνιέται αυτό το όριο ο όποιος αντιφασιστικός, αντικρατικός κλπ. αγώνας στα πλαίσια της κερκίδας θα είναι εξαρχής υπονομευμένος και καταδικασμένος στην πρώτη ευκαιρία να γίνει το αντίθετο του. Όπως για παράδειγμα στη Θύρα 13 όπου όσα πανό κοινωνικού και πολιτικού περιεχομένου κι αν ανέβουν δεν θα ξεπλύνουν την ντροπή της συναδέλφωσης με ναζί στο όνομα της «ισχύος στον δρόμο».
Σκληρή καταστολή, ώστε να αποκρυφτεί το πρόβλημα
Στον απόηχο του άδικου χαμού του Μιχάλη συναντήθηκαν οι ιδιοκτήτες των μεγάλων ΠΑΕ με τον πρωθυπουργό και το κοινό πόρισμα ήταν για ακόμα μια φορά το γνωστό: κλείνουν όλες οι λέσχες οπαδών ανά την Ελλάδα, καθώς κάθε ομάδα θα έχει πλέον έναν σύνδεσμο οπαδών με έδρα την ΠΑΕ. Επίσης, με συμφωνία και των τεσσάρων μεγάλων ΠΑΕ, η ελληνική αστυνομία αναλαμβάνει τον έλεγχο στις θύρες των οργανωμένων οπαδών. Με βάση τα όσα ανακοινώθηκαν ενισχύεται ακόμα περισσότερο η πρόσδεση των οπαδών στους ιδιοκτήτες των ομάδων καθώς αυτοί αναλαμβάνουν με τη βούλα του κράτους την επίβλεψη τους. Ένα βήμα πιο κοντά στους σύγχρονους οπαδικούς στρατούς επομένως. Παράλληλα, η αστυνομία «επιβραβεύεται» για τις εγκληματικές της ευθύνες στα γεγονότα της Νέας Φιλαδέλφειας με την τοποθέτηση της μέσα στις κερκίδες, κάτι που σίγουρα θα δημιουργήσει εντάσεις με βάση και τις γνωστές προκλήσεις της αστυνομίας.
Η λύση φυσικά δεν μπορεί να είναι η περαιτέρω καταστολή αλά Θάτσερ, οι περισσότερες προσλήψεις αστυνομικών, οι κάμερες και το φακέλωμα στις κερκίδες σύμφωνα με την προσφιλή τακτική της κυβέρνησης για κάθε ζήτημα που προκύπτει. Η λύση μπορεί να έρθει μόνο με μια μακρά και επίπονη πορεία ξεδιαλύματος των διάφορων «εμφυλίων» των φτωχών όπου ο νεολαιίστικος τσαμπουκάς εκτονώνεται σε «ψευδείς» αντιπαλότητες, διαδικασία που πρέπει να ζυμωθεί στους χώρους δουλειάς, εκπαίδευσης και διασκέδασης της νεολαίας και φυσικά και στα γήπεδα. Σε αυτή την κατεύθυνση οι αντιφασιστικοί-αντικαπιταλιστικοί πυρήνες μέσα στις κερκίδες των οπαδών μπορούν να παίξουν τον ρόλο του καταλύτη. Το ποδόσφαιρο, οι οπαδοί, οι σύνδεσμοι δεν είναι ένα a priori εκκολαπτήριο εγκληματικών δραστηριοτήτων. Μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο όταν η αριστερά φοβάται μήπως λερωθεί και αφήνει τους φασίστες να αλωνίζουν. Στο χέρι μας είναι να μην το επιτρέψουμε!
