Στο προηγούμενο φύλλο του Πριν παρουσιάσαμε βιβλία με ιστορικό και πολιτικό περιεχόμενο. Σειρά έχει σήμερα ο κόσμος της λογοτεχνίας. Έτσι σας προτείνουμε συλλογές διηγημάτων, μυθιστορήματα και άλλα είδη που θα μας βοηθήσουν να αντέξουμε και να κατανοήσουμε την «αβάσταχτη βαρύτητα» όχι μόνο του φετινού καλοκαιριού αλλά και των καιρών που έρχονται.
Χρήστος Κυργιάκης. Αθέατες διαδρομές. εκδ. Άνω Τελεία
Στην πρώτη συλλογή διηγημάτων του, ο συγγραφέας επιλέγει να μιλήσει για «διαδρομές», που η πίεση της καθημερινότητας που βιώνουμε πολλές φορές τις κάνει αθέατες και είτε πρέπει να αποστασιοποιηθείς από αυτή για να τις αναλογιστείς ή να βρεθεί κάποιος να σου τις παρουσιάσει, να σου δώσει την αφορμή να τις σκεφτείς. Τα διηγήματα δεν έχουν έναν κοινό πρωταγωνιστή, όμως δίνουν τη δυνατότητα στον αναγνώστη εύκολα να τοποθετήσει σε αυτά τον δικό του ήρωα ή αντι-ήρωα, ακόμη και τον εαυτό του σε κάθε ιστορία. Ο αναγνώστης μπορεί να γίνει κομμάτι της πλοκής, να ταυτιστεί με κάποιον από τους πρωταγωνιστές ή να διαμορφώσει έναν δικό του ρόλο.
Θόδωρος Φέστας. STIU (Ξέρω), εκδ. Άγρα
Μετά τη μεταπολίτευση, όταν ο ήρωας του βιβλίου βρεθεί ως σπουδαστής στη χώρα του παραμορφωμένου σοσιαλισμού του Τσαουσέσκου, έρχεται αντιμέτωπος με τη στρεβλή εφαρμογή και την τελική διάψευση των οραμάτων του. Αφού εκδιωχθεί από τη Ρουμανία, θα τα αρνηθεί όλα, πετώντας το μωρό μαζί με τα βρομόνερα. Θα επικρατήσει το εγώ. Θα ακολουθήσει ποικίλες διαδρομές και, όταν τελικά επιστρέψει μόνιμα στην Ελλάδα, θα ανταμειφθεί με μια εκλεκτή θέση στον ήλιο, αφήνοντας οριστικά πίσω το ριζοσπαστικό του παρελθόν. Αυτό όμως δεν γίνεται χωρίς κόστος.
Δημήτρης Τερζής, Ο παππούς στο τζάκι και άλλες ιστορίες, εκδ. Πόλις
Πρόκειται για μια συλλογή δέκα διηγημάτων, το τέταρτο βιβλίο του 49χρονου συγγραφέα, γνωστού δημοσιογράφου που ειδικεύεται στο πολιτικό και ερευνητικό ρεπορτάζ. Εδώ ο Δ. Τερζής αφηγείται ιστορίες που συνδυάζουν την απλότητα με το βάθος, το διακριτικό χιούμορ με τη μελαγχολία και πάντα με επίκεντρο τον άνθρωπο, τη μοναξιά του, τους φόβους, την ομορφιά αλλά και τις αυταπάτες του. Το εντυπωσιακό, μεταξύ άλλων, είναι ότι καμία από τις ιστορίες δεν μοιάζει με την άλλη ή δεν μας προετοιμάζει για την επόμενη που θα διαβάσουμε. Το σκηνικό αλλάζει όπως αλλάζουν και τα πάθη των ανθρώπων, ενώ ένα νήμα που διατρέχει όλα τα διηγήματα είναι η μουσική που τα συνοδεύει και μια τρυφερότητα που ποτέ δεν γίνεται γλυκερή. Καμία επιτήδευση, κανένας αφ’ υψηλού διδακτισμός, καμία επίδειξη δημοσιογραφικής ή άλλης «εξυπνάδας».
Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Ήλιος με ξιφολόγχες, εκδ. Πατάκης
Ένα από τα πιο δυνατά και γοητευτικά μυθιστορήματα του γνωστού Θεσσαλονικιού συγγραφέα. Ο χρόνος είναι το 1931 και ο τόπος η Θεσσαλονίκη, μια πόλη που σπαράσσεται από συγκρούσεις: εθνικιστές εναντίον αριστερών και Εβραίων, βενιζελικοί κατά βασιλικών, τροτσκιστές κατά κομμουνιστών, 140.000 Μικρασιάτες πρόσφυγες, κομιτατζήδες, παρακρατικοί, πράκτορες ξένων δυνάμεων, απεργίες και δολοφονίες. Ο κεντρικός ήρωας, ένας ταγματάρχης, επικεφαλής της αντικατασκοπίας στη Θεσσαλονίκη, προσπαθεί να μείνει πιστός στις αρχές του, όμως τα γεγονότα εξελίσσονται ραγδαίως και με τρόπο δραματικό, καταλήγοντας στο πογκρόμ και στον εμπρησμό του εβραϊκού συνοικισμού Κάμπελ. Πανταχού παρούσα η καυτή ανάσα της ιστορίας, όπως και η καυτή ανάσα ενός θυελλώδους έρωτα, ενώ συχνά η ατμόσφαιρα θυμίζει κλασικό νουάρ μυθιστόρημα
Βρασίδας Καραλής, Μια ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου, εκδ. Δώμα
Η μελέτη του καθηγητή Νεοελληνικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Σύδνεϋ εκδόθηκε και στα ελληνικά 11 χρόνια μετά την κυκλοφορία της στην αγγλική γλώσσα (2012) σε μετάφραση του Αχιλλέα Ντελλή. Πρόκειται για μια συστηματική και πολύπλευρη ανάλυση του ελληνικού κινηματογράφου ως πολιτιστικού κυρίως δημιουργήματος. Διαρθρωμένο χρονολογικά σε 6 ενότητες (1905-2010), το βιβλίο προσεγγίζει τις διάφορες φάσεις της ιστορικής ανάπτυξής του και συμπληρώνεται με μία συγκεφαλαιωτική παρουσίαση της κινηματογραφικής παραγωγής έως το 2022. Ο συγγραφέας, με βαθύ αλλά και απολαυστικό τρόπο, ανασυνθέτει όλες τις τάσεις, τα είδη, τους δημιουργούς, αναδεικνύοντας τα θέματα και την αισθητική τους. Συνδέει τα έργα με την εποχή που δημιουργήθηκαν και με αυτόν τον τρόπο παρουσιάζει με ιδιαίτερο τρόπο και την ελληνική κοινωνική και ιστορική πραγματικότητα του 20ου και των αρχών του 21ου αιώνα.
Μαριάννα Τζιαντζή. 100 αποτυπώματα. εκδ. Τόπος
Μια συλλογή από 100 χρονογραφήματα που δημοσιεύτηκαν το 2000-2013 στην Καθημερινή της Κυριακής και επιλέχθηκαν με κριτήριο τη συνάφειά τους με το σήμερα. Τα νήματα που διαπερνούν εκείνη την εποχή και αγγίζουν τη σημερινή είναι, μεταξύ άλλων, η απαξίωση της εργασίας, η κατάρρευση του κράτους πρόνοιας, αλλά και πολλών µεταπολεµικών σταθερών και βεβαιοτήτων. Κείμενα που αναφέρονται στην άνοδο της ακροδεξιάς και του ρατσισµού, στην Ευρώπη-φρούριο, στο καθεστώς των παρακολουθήσεων, στον µοντέρνο βρόµικο πόλεµο, στην κατεδάφιση του κοινωνικού κράτους, στη γενικευµένη ανασφάλεια, στον ιστορικό αναλφαβητισµό, στην «οθονοκρατία», στο υπερχρεωµένο µέλλον µας. Φαινόµενα που εδώ απεικονίζονται µε τα χρώµατα και τους ήχους, τις κραυγές, τους στεναγµούς και τις µουσικές της καθηµερινότητας.
Συλλογικό, Η φωνή της, εκδ. Καστανιώτη
Πενήντα τρία διηγήματα γραμμένα από ισάριθμες γυναίκες συγγραφείς της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας, οι οποίες ενώνουν τις φωνές τους σε μία Φωνή και μιλούν για την πραγματικότητα της έμφυλης βίας, ορατής και αόρατης, για τις δομές της έμφυλης κυριαρχίας στην πολυπλοκότητά τους, για τα βιώματα της καταπίεσης αλλά και του αγώνα για ενδυνάμωση, χειραφέτηση, αληθινή συντροφικότητα και αλληλεγγύη. Τα διηγήματά τους αφηγούνται ιστορίες βίας και αντίστασης, ταξιδεύοντας από τα πιο απόμακρα χωριά ως τις μεγαλουπόλεις, από την Ευρώπη ως τα βάθη της Αφρικής και τη Λατινική Αμερική. Οι συγγραφείς του τόμου είναι μέλη του Δικτύου γυναικών συγγραφέων κατά της έμφυλης βίας και των γυναικοκτονιών «Η φωνή της». Τα έσοδα από τα δικαιώματα του βιβλίου θα δοθούν στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο κατά της Βίας.
Caryl Ferey, Ζουλού , εκδ. Άγρα
Πρόκειται για την επανέκδοση του μυθιστορήματος του γάλλου δημιουργού Καρίλ Φερέ, που διαδραματίζεται στη Νότια Αφρική, μετά την πτώση του απαρτχάιντ, αλλά με τις διακρίσεις κατά των μαύρων καλά να κρατούν. Την ίδια ώρα, ο παλιός εμφύλιος πόλεμος συνεχίζεται υπόγεια. Ο Καρίλ Φερέ έχει δείξει και με την τριλογία του για την Λατινική Αμερική και την αντίστοιχη σειρά για την Αυστραλία πως γνωρίζει καλά πώς να μπαίνει στο «πετσί» μιας περιοχής και να δημιουργεί αστυνομικές περιπέτειες που συνδυάζουν την πλοκή, το σασπένς, την ωμή βία, με την πολιτική έρευνα και το κοινωνικό σχόλιο. Η Νότια Αφρική των μεγάλων αγώνων του ANC και των μεγάλων αξεπέραστων αντιθέσεων είναι ένα πεδίο που δίνει στον Φερέ τη δυνατότητα να ξετυλίξει το ταλέντο του. Το Ζουλού πήρε το 2008 το μεγάλο βραβείο αστυνομικής λογοτεχνίας της Γαλλίας, ενώ το 2013 γυρίστηκε ταινία.
Χρήστος Οικονόμου, Πες της, εκδ. Πόλις
Μόνο θετικές εντυπώσεις και εγκωμιαστικές κριτικές έχει αποσπάσει μέχρι στιγμής η νουβέλα Πες της. Εδώ, ο κεντρικός χαρακτήρας είναι μια γυναίκα κούριερ, μια ταχυμεταφορέας που οργώνει την Αθήνα (και όχι μόνο) και στη συνέχεια αφηγείται τις ιστορίες των ανθρώπων που συνάντησε. Ιστορίες άλλοτε τρυφερές και λυρικές και άλλοτε σπαρακτικές, ποτέ όμως γλυκανάλατες, ενώ οι σύντομες αφηγήσεις, που διαδέχονται με γοργό ρυθμό η μία την άλλη, δένουν σε ένα συνεκτικό σύνολο. Όπως λέει η ίδια η ηρωίδα: «Εφτά χρόνια τώρα έχω δει πολλά κι έχω ακούσει άλλα τόσα, είναι η φύση της δουλειάς τέτοια, είναι και η δική μου, πάω πάντα παντού, ό,τι ώρα και μέρα να ’ναι, κοντά ή μακριά, με βροχή, καύσωνα ή χιόνι».
Θεόδωρος Χρ. Χήρας
Της δωρεάς τα μυστήρια
εκδ. 24 γράμματα
Το βιβλίο αποτελείται από επτά αυτοτελή διηγήματα (όσα και τα μυστήρια) για τον «κόσμο» της δωρεάς οργάνων (νεφρικής ανεπάρκειας, αιμοκάθαρσης), γραμμένα από έναν γιατρό-νεφρολόγο στο Σισμανόγλειο νοσοκομείο, που καταθέτει τη γνώση και την επιστημονική εμπειρία 20 χρόνων μαζί με την ευαισθησία που τον διακρίνει ως άνθρώπο. Με μαγικό λογοτεχνικό οίστρο, επιχειρεί να αποδώσει την ψυχολογία των ασθενών και του περιβάλλοντός τους, να διατρέξει τις μέρες και τις νύχτες της αγωνίας τους, καθώς περιμένουν το πολυπόθητο μόσχευμα που θα τους επιτρέψει να συνεχίσουν να ονειρεύονται. Όπως ο ίδιος λέει, «Εκλιπόντες και ζώντες δότες δίνουν το τέμπο σε ένα χορό ζωής και αλήθειας».
Γκεόργκι Κοσποντίνοφ, Χρονοκαταφύγιο, εκδ. Ίκαρος
Ένα έξυπνο σε ιδέες μυθιστόρημα (βραβείο Βooker 2023), με σχετικά αποσπασματική μα ζωντανή ροή που αφορά τον διχασμό παρόντος-μέλλοντος και ατόμου-κοινωνίας. Κεντρική φιγούρα ο Γκαουστίν, ένας περιπλανώμενος στον χρόνο ταξιδιώτης, ιδρυτής των κλινικών για το παρελθόν για όσους η μνήμη τους δυσλειτουργεί λόγω Αλτσχάιμερ. Στην πορεία, η ιδέα του να μεταφέρεσαι σε σκηνικό που αντιγράφει μια περασμένη δεκαετία μεταφέρεται στα κράτη, που ψηφίζουν μια δεκαετία προτίμησης με δημοψηφίσματα. Η κάπως εξωφρενική αυτή αφήγηση ξεδιπλώνεται με χιούμορ, στοχασμό και επίγνωση του ιστορικού παρελθόντος.
Αλέξις Ροβέλο, Τρεις κηδείες για τον Ελάδιο Μονρόι, εκδ. Τόπος
Ο πολυβραβευμένος Αλέξις Ροβέλο είναι μια ξεχωριστή περίπτωση στα ισπανικά γράμματα, καθώς διέπρεψε όχι μόνο στο «σκληρό αστυνομικό μυθιστόρημα» αλλά και σε άλλα λογοτεχνικά είδη (θεατρικά έργα, βιβλία για παιδιά, σενάρια κ.ά.). Οι Τρεις κηδείες (μτφρ. Αγαθή Δημητρούκα), είναι το πρώτο από τα οκτώ μυθιστορήματα με κεντρικό ήρωα τον Ελάδιο Μονρόι, που δεν είναι ούτε ντετέκτιβ ούτε δημοσιογράφος αλλά ένας συνταξιούχος ναυτικός που συμπληρώνει το πενιχρό εισόδημά του αναλαμβάνοντας δουλειές του ποδαριού. Εδώ του ανατίθεται μια «ζόρικη» αποστολή, γεμάτη απρόβλεπτες βίαιες καταστάσεις. Με χιούμορ και ανατροπές στην πλοκή, ο Ροβέλο εμβαθύνει στις αντιφάσεις της ισπανικής κοινωνίας, λίγο πριν σκάσει η χρηματιστηριακή φούσκα. Ο Ροβέλο πέθανε ξαφνικά από καρδιακή προσβολή φέτος τον Ιανουάριο, σε ηλικία μόλις 52 ετών, όμως τα βιβλία του παραμένουν γοητευτικά και ολοζώντανα.
Βασίλης Παπαγεωργίου, Αριστεία και άλλα αστεία, εκδ. Μπαρτζουλιάνος
Η πρώτη συλλογή σκίτσων του Βασίλη Παπαγεωργίου αποτελεί μια αιχμηρή και ανατρεπτική ματιά στα έργα και τις ημέρες της πρώτης κυβέρνησης των… «αρίστων» του Κυριάκου Μητσοτάκη. Αυτό το ιδιαίτερα επίκαιρο σήμερα βιβλίο αποτελείται από μια συλλογή πολιτικών σκίτσων της τριετίας 2019-2022, από τα οποία τα περισσότερα δημοσιεύτηκαν αρχικά στο Πριν. Μέσα από τις σελίδες του λευκώματος, ο σκιτσογράφος σχολιάζει και σατιρίζει με αιχμηρότητα, καυστικό χιούμορ και δημοσιογραφική διάσταση την πολιτική επικαιρότητα των τελευταίων ετών και αναδεικνύει με τον δικό του μοναδικό τρόπο κοινωνικά θέματα.
Βησσαρίων Μπελίνσκι , Γράμμα στον Γκόγκολ, εκδ. Πανοπτικόν
Ο Βησσαρίων Μπελίνσκι, ο κριτικός που σφράγισε τη ρωσική λογοτεχνία και σκέψη με τον φλογερό αντισυμβατικό του λόγο, κατακεραυνώνει τον Γκόγκολ για τη συντηρητική μεταστροφή του υπέρ των κρατούντων και των ισχυρών, τον ίδιο Γκόγκολ που άλλοτε εξυμνούσε εις πείσμα του πνευματικού κατεστημένου. Το γράμμα του αυτό, που είχε απαγορευτεί αυστηρά από την τσαρική λογοκρισία, διαβάστηκε κι αποστηθίστηκε απ’ όλες τις επαναστατημένες ψυχές της εποχής, σαν οιωνός της επικείμενης εξέγερσης. Σήμερα μένει ένα μνημείο ήθους και παρρησίας, το επιστέγασμα της δράσης ενός ασυμβίβαστου πνευματικού ανθρώπου.
Βιβλία για το καλοκαίρι: Βουτιά στα νερά της Ιστορίας και της Θεωρίας
