Χρίστος Κρανάκης
Η ακροδεξιά κυβέρνηση Νετανιάχου στο Ισραήλ εξωθεί τη σύγκρουση στα άκρα, θέλοντας στη συνέχεια να επιβάλει τετελεσμένα και να προχωρήσει το σχέδιό της για νέους οικισμούς και πλήρη προσάρτηση των κατεχόμενων εδαφών.
Το 2022 αποτέλεσε την πιο θανατηφόρα χρονιά στη Δυτική Όχθη της Παλαιστίνης μετά το 2005, όταν και «έσβησε» η 2η Ιντιφάντα, με 154 Παλαιστινίους να πέφτουν νεκροί κατά τις ισραηλινές επιχειρήσεις. Φέτος, η ήδη οξυμένη κατάσταση μοιάζει να οδηγεί σε μια κατά μέτωπο σύγκρουση, καθώς ο ακροδεξιός κυβερνητικός συνασπισμός που σχηματίστηκε με ηγέτη τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου δεν άργησε να ρίξει «λάδι στη φωτιά». Κάτι που άλλωστε είχε επισημανθεί τόσο από τη Χαμάς όσο και από τη Φατάχ και άλλες παλαιστινιακές οργανώσεις πολύ πριν τα τελικά αποτελέσματα των ισραηλινών εκλογών.
Το σύνθημα της όξυνσης δόθηκε από τον ακροδεξιό υπουργό Εσωτερικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, όταν επισκέφτηκε στην αρχή της χρονιάς την Πλατεία των Τεμενών στην αραβική-παλαιστινιακή Ανατολική Ιερουσαλήμ, σπάζοντας το ιστορικό στάτους κβο. Λίγο αργότερα, ο Μπεν Γκβιρ, παραδοσιακός υπέρμαχος της πλήρους προσάρτησης της Δυτικής Όχθης στο Ισραήλ και της βίαιης απομάκρυνσης της μειονότητας από τη χώρα, θέσπισε νόμο για την απαγόρευση της επίδειξης της παλαιστινιακής σημαίας σε δημόσιους χώρους.
Οι προκλήσεις του, με την πολιτική κάλυψη του Νετανιάχου, «έπιασαν τόπο» γρήγορα. Οι απειλές της Χαμάς για αντίποινα στην επίσκεψη στην Πλατεία των Τεμενών έδωσαν την «αφορμή» στους Ισραηλινούς να προχωρήσουν σε δολοφονική επιδρομή στις 26 Ιανουαρίου στον προσφυγικό καταυλισμό της Τζενίν στα βόρεια της Δυτικής Όχθης, αφήνοντας πίσω 9 νεκρούς —
κυρίως μαχητές, αλλά και μια γυναίκα ηλικίας 61 χρονών. Ο ισραηλινός στρατός έκανε λόγο για επιχείρηση που στόχευε στην «πάταξη τρομοκρατικού πυρήνα». Μόλις μια ημέρα αργότερα, Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος στο Ισραήλ, ένοπλος 21χρονος Παλαιστίνιος άνοιξε πυρ έξω από συναγωγή στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και σκότωσε 7 ανθρώπους, ενώ την επόμενη μέρα, ένας 13χρονος τραυμάτισε δύο Ισραηλινούς με πυρά σε άλλο σημείο της πόλης.
«Κλινικά νεκρό» πρέπει να θεωρείται πλέον το σχέδιο για τη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους, παρά
την επίσημη στάση των ΗΠΑ
Η κατάσταση είναι φανερό ότι μυρίζει μπαρούτι, πολύ περισσότερο καθώς η κυβέρνηση Νετανιάχου αποφάσισε να σφίξει κι άλλο τη θηλιά γύρω από τον λαιμό των Παλαιστινίων. Για του λόγου το αληθές, το υπουργικό συμβούλιο ενέκρινε μέτρα για την περαιτέρω διευκόλυνση της οπλοφορίας των Ισραηλινών, όπως απαίτησε το ακροδεξιό κόμμα του Μπεν Γκβιρ και άλλοι κυβερνητικοί εταίροι. Επίσης, οι ισραηλινές αρχές επιτάχυναν και πολλαπλασίασαν τις κατεδαφίσεις παλαιστινιακών σπιτιών σε συνοικίες της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, με τους κατοίκους να αντιδρούν έντονα και δυναμικά. Ενώ την ίδια στιγμή στο στόχαστρο έχουν μπει και οι περίπου 4.700 Παλαιστίνιοι πολιτικοί κρατούμενοι στις φυλακές του Ισραήλ, που ετοιμάζονται για μαζική απεργία πείνας από τις 22 Μαρτίου.
Σε αυτό το φόντο, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν επισκέφτηκε το Ισραήλ και επισήμανε την αμερικανική θέση υπέρ της λύσεως των «δύο κρατών» (η οποία μοιάζει πλέον σχεδόν απίθανη), τονίζοντας όμως πως η αμερικανική δέσμευση υπέρ της ασφάλειάς του παραμένει «ακλόνητη». Το ίδιο είπε και στον επικεφαλής της Παλαιστινιακής Αρχής, Μαχμούντ Αμπάς, τον οποίο προσπάθησε και να «γλυκάνει» με μερικά εκατομμύρια δολάρια για να βάλει φρένο στη λαϊκή οργή.
Τα παραπάνω συμβάντα πυροδότησαν αλλεπάλληλες πολιτικές εξελίξεις και στην ευρύτερη περιοχή. Έτσι, το Ιράν κατηγόρησε το Ισραήλ πως βρίσκεται πίσω από τις επιθέσεις με drone σε εργοστάσιο πολεμικού εξοπλισμού στην πόλη Ισφαχάν. Καταγγελία που στη συνέχεια επιβεβαίωσε και το Πεντάγωνο, το οποίο, μάλιστα, διέρρευσε πως δεν είχε την παραμικρή ενημέρωση.
Έτσι, το ενδεχόμενο μιας άμεσης αποκλιμάκωσης φαντάζει δύσκολο, ενώ και η έναρξη συνομιλιών για τη λύση «δύο κρατών» είναι κάτι που απορρίπτεται από την πλειοψηφία και των δύο λαών. Ταυτόχρονα, τρία βασικά ποιοτικά στοιχεία προμηνύουν περαιτέρω κλιμάκωση. Πρώτον, η έντονη παρουσία ακροδεξιών στελεχών στην ισραηλινή κυβέρνηση, που δεν διαθέτουν ούτε την εμπειρία ούτε την ικανότητα να διαχειριστούν τις εύθραυστες πολιτικές και γεωστρατηγικές ισσοροπίες της περιοχής. Δεύτερον, η διαρκής αποδυνάμωση της Παλαιστινακής Αρχής που ελέγχει η μετριοπαθής Φατάχ και που μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της δυναμικής της Χαμάς και άλλων οργανώσεων που τάσσονται υπέρ της ένοπλης αντίστασης. Τρίτον, η επικέντρωση της προσοχής της διεθνούς κοινότητας στο μέτωπο της Ουκρανίας, που ενδεχομένως να οδηγήσει σε υποτίμηση των πολεμικών επεισοδίων στη Μέση Ανατολή.
