Κώστας Ζαχαρόπουλος
▸Μεγαλοεπιχειρηματίες, στελέχη της αγοράς και τοπικοί παράγοντες διαγκωνίζονται για μια θέση στα συμβούλια διοίκησης και τη διαχείριση των οικονομικών πόρων
Πάνε πέντε μήνες από τον Ιούλιο, όταν και ψηφίστηκε το τελευταίο νομοσχέδιο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ένα νομοσχέδιο με τον ευφάνταστο τίτλο «Νέοι Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα: Ενίσχυση της ποιότητας, της λειτουργικότητας και της σύνδεσης των ΑΕΙ με την κοινωνία». Αν κοιτάξει κανείς τα άρθρα του νόμου, έστω και φευγαλέα, καταλαβαίνει πλήρως τι σημαίνει αυτός ο πομπώδης τίτλος: Βαθαίνει η σύνδεση των ΑΕΙ με την αγορά, αφού πλέον αποσπώνται τα περισσότερα επαγγελματικά δικαιώματα από τα πτυχία και το Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών (ΠΠΣ) παύει να υφίσταται με όρους ενός ενιαίου προγράμματος που παρέχει κάθε τμήμα, αλλά κάθε φοιτητής επιλέγει ένα σύνολο-σούπα μαθημάτων. Με αποτέλεσμα μια υπερεξειδικευμένη γνώση και καμία προοπτική αξιοπρεπούς εργασίας με το πτυχίο.
Επίσης, χτυπιέται οποιαδήποτε φωνή αμφισβήτησης, καθώς οι ίδιοι οι φοιτητικοί σύλλογοι σταδιακά μετατρέπονται σε «συμβούλια φοιτητών» –α λα σχολικό δεκαπενταμελές– με ρόλο θολά συνδιαχειριστικό. Το βαρέλι φαίνεται να μην έχει πάτο. Όλα τα μεγάλα κουτάκια των επιταγών της ΕΕ που δεν είχαν υλοποιηθεί από τους προηγούμενους νόμους και τις περασμένες κυβερνήσεις ήρθαν τώρα.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του νόμου αυτού, ωστόσο, αφορά τα λεγόμενα συμβούλια διοίκησης. Εντεκαμελή όργανα με ρόλο ιδιαίτερης βαρύτητας, αφού στις αρμοδιότητές τους εμπίπτει η χάραξη της πορείας του ιδρύματος σε βάθος τετραετίας, αλλά και η διαχείριση των οικονομικών πόρων του. Κάπου εδώ αρχίζει να φαίνεται η πραγματική στόχευση πίσω από αυτή τη διοικητική αλλαγή! Γιατί τα συμβούλια διοίκησης αποτελούνται από έξι εσωτερικά μέλη –δηλαδή καθηγητές του πανεπιστημίου– και πέντε εξωτερικά μέλη, που δεν σχετίζονται με το εκάστοτε ίδρυμα. Είναι εμφανές πως μία τέτοια λογική έρχεται να μεταβιβάσει τον ρόλο αποφάσεων για την κατεύθυνση του πανεπιστημίου στις εταιρείες, τους manager και κάθε λογής ιδεολόγο του κεφαλαίου. Αυτό έχει ήδη φανεί σε όσα ιδρύματα έχουν εκκινήσει (ή και ολοκληρωθεί) οι διαδικασίες ανάδειξης συμβουλίων διοίκησης.
Στα ονόματα των υποψηφιοτήτων για τα συμβούλια δέκα πανεπιστημίων (Γεωπονικό, Δημοκρίτειο, Ελληνικό Μεσογειακό, Μακεδονίας, Αιγαίου, Θεσσαλίας, Ιωαννίνων, Πειραιώς, Πελοποννήσου και Πολυτεχνείου Κρήτης) βρίσκονται 71 επιχειρηματίες, διευθυντές, CEOs και στελέχη τραπεζών, εταιρειών πετρελαιοειδών, ναυτιλιακών, ιδιωτικών ασφαλειών, real estate, ιδιωτικών νοσοκομείων, φαρμακευτικών εταιρειών, του ΣΕΒ και της Nestle. Υποψήφιοι επίσης είναι και τοπικοί άρχοντες, όπως ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας Κώστας Αγοραστός, ο πρώην δήμαρχος Θεσσαλονίκης Γιάννης Μπουτάρης και η πρώην βουλευτής του ΠΑΣΟΚ και εκπρόσωπος της Ελλάδας στο ΔΝΤ Έλενα Παναρίτη. Στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, για παράδειγμα, θέση εξωτερικού μέλους διεκδίκησαν μεταξύ άλλων –χωρίς επιτυχία αυτή τη φορά– ο Ρ. Γκογκορώσης, που είναι στέλεχος της εταιρείας ζωοτροφών NUEVO, και o A. Κουϊμτζής, CEO του ομόνυμου επιχειρηματικού ομίλου. Αντίθετα, κατάφερε να εκλεγεί ως εξωτερικό μέλος η Χριστίνα Λεγάκι, διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας Corteva Agriscience Ελλάς ΑΕ.
Παράλληλα, βαθαίνει η διαπλοκή μεταξύ μελών ΔΕΠ που δρουν ως εσωτερικά μέλη των συμβουλίων διοίκησης με τις επιχειρήσεις, αφού τα εξωτερικά μέλη θα εκλέγονται αποκλειστικά και μόνο από τα εσωτερικά μέλη. Τρίβουν τα χεράκια τους όσοι καθηγητές τρέχουν spin-off εταιρίες μέσα στα πανεπιστήμια, καθώς πλέον θα βρίσκουν συνεταίρους με τις ευλογίες του υπουργείου και θα «τρέχουν» από κοινού τα ιδρύματα. Η εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου θα έχει άμεσες οριζόντιες επιπτώσεις στα ΑΕΙ. Διάλυση γνωστικών αντικειμένων και προγραμμάτων σπουδών πάσης φύσεως και αναδιοργάνωσή τους βάση των «θέλω» και των αναγκών των εταιρειών που κάνουν κουμάντο.
Με απλά λόγια, θέλει, λόγου χάρη, η Bayer να αναπτυχθεί στον κλάδο των φυτικών φαρμάκων, «διατάζει» μέσω του συμβουλίου διοίκησης να εισαχθεί Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών (ΜΠΣ) ή κάποιο μάθημα για χρήση φυτικών μεταβολιτών στη φαρμακοβιομηχανία για να τσιμπήσει μετά εργαζομένους. Εναλλακτικά, το Γεωπονικό δεν θα πάρει χρηματοδότηση. Το επόμενο διάστημα θα δούμε και τα υπόλοιπα ιδρύματα (μέσα στα οποία βρίσκονται το ΕΚΠΑ, το ΑΠΘ και το ΕΜΠ) να προχωράνε σε ανάδειξη συμβουλίου διοίκησης. Χρέος του φοιτητικού κινήματος είναι η συγκρότηση ενός πλατιού πανεκπαιδευτικού κινήματος που θα μπλοκάρει τα συμβούλια διοίκησης και θα βάλει φρένο στην επιχειρηματικοποίηση των πανεπιστημίων.
