Γιώργος Κρεασίδης
Η 22η Διεθνής Συνάντηση Κομμουνιστικών και Εργατικών Κομμάτων (ΔΣΚΕΚ) που πραγματοποιήθηκε στην Αβάνα στις 27-28/10/2022, συνεχίζει να απασχολεί και να προκαλέσει αντιπαραθέσεις, με κύριο επίδικο τον πόλεμο στην Ουκρανία, ανάμεσα στα κόμματα που συμμετείχαν, μεταξύ των οποίων και το ΚΚΕ, όπως φαίνεται από την πρόσφατη αρθρογραφία στον Ριζοσπάστη.
Η Διεθνής Συνάντηση Κομμουνιστικών και Εργατικών Κομμάτων, στην οποία το ΚΚΕ πρωτοστατεί, διχάστηκε για το ζήτημα του πολέμου. Το ΚΚ Ουκρανίας στην πρώτη του δημόσια παρέμβαση μετά τη ρωσική εισβολή, καθώς και τα ρωσικά ΚΚΡΟ και ΚΕΚΡ, διαφώνησαν σε πολύ υψηλούς τόνους με το ΚΚΕ που θεωρεί ότι είναι λάθος η στοίχιση του εργατικού κινήματος πίσω από τους ιμπεριαλιστικούς πόλους που συγκρούονται. Η αντιπαράθεση για ένα τόσο σημαντικό θέμα, καθώς τα κομμουνιστικά κόμματα σε Ρωσία και Ουκρανία ταυτίζονται με την ρωσική κυβέρνηση και το ιδεολογικό προκάλυμμα που δίνει στην εισβολή στην Ουκρανία, ανέδειξε τα στρατηγικά προβλήματα της ΔΣΚΕΚ.
Η πρωτοβουλία αυτή, που ξεκίνησε σαν αντίσταση στη διάλυση και ενσωμάτωση των κομμουνιστικών δυνάμεων, κυρίως από κόμματα που συνδέονταν με το ΚΚΣΕ πριν την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, φάνηκε πως δεν μπορεί να λειτουργήσει σαν ένα διεθνές σημείο αναφοράς για ένα σύγχρονο κομμουνιστικό κίνημα. Πολύ περισσότερο να αποτελέσει το πρόπλασμα για μια νέα διεθνή. Στη ΔΣΚΕΚ συμμετείχαν 77 κόμματα από 60 χώρες, σπάζοντας τη λογική «ένα είναι το κόμμα» σε κάθε χώρα. Ωστόσο, στην πραγματικότητα συσπειρώνονται ετερόκλητες δυνάμεις. Ο κατάλογος των συμμετεχόντων το κάνει ξεκάθαρο αυτό καθώς συναντά κανείς εκεί κόμματα που συμμετέχουν ή στηρίζουν αστικές κυβερνήσεις σε χώρες με σημαντικό ειδικό βάρος (ΚΚ Ισπανίας, Ν. Αφρικής, Χιλής) ή το έκαναν στο παρελθόν (ΚΚ Πορτογαλίας, Γαλλίας, Τσεχίας, ΑΚΕΛ), τα οποία συνήθως εντάσσονται στο φιλοΕΕ Κόμμα Ευρωπαϊκής Αριστεράς μαζί με τον ΣΥΡΙΖΑ. Συμμετέχουν επίσης κόμματα εξουσίας του πρώην σοσιαλιστικού μπλοκ που προωθούν δυναμικά την αγορά (Βιετνάμ, Λάος), με κορυφαία περίπτωση την Κίνα που λειτουργεί σαν ατμομηχανή και εργαστήρι του καπιταλισμού στον αιώνα μας, συνδυάζοντας την υπεράσπιση της καπιταλιστικής «παγκοσμιοποίησης» και της ελευθερίας του εμπορίου απέναντι στις τάσεις εθνικής αναδίπλωσης με τον ιμπεριαλιστικό ανταγωνισμό. Κάτι που αναγνωρίζει το ΚΚΕ και τα κόμματα που βρίσκονται κοντά του, αποδεχόμενο όμως να συμμετέχει σε μια διάσκεψη που το ΚΚ Κίνας παίζει αντικειμενικά ηγετικό ρόλο.
Δεν είναι τυχαίο ότι η ΔΣΚΕΚ δεν καταφέρνει να διαμορφώσει ένα πρόγραμμα δράσης που να λειτουργεί σαν αγωνιστική πυξίδα σε διεθνές επίπεδο ενάντια στον πόλεμο. Το καταληκτικό κείμενο έχει μια ρηχή πολιτικά και ιδεολογικά διαπίστωση πως η ανθρωπότητα είναι γενικά αντιμέτωπη με «μια νέα κούρσα εξοπλισμών, την ενίσχυση και επέκταση του ΝΑΤΟ, την εμφάνιση νέων στρατιωτικών συμμαχιών, την όξυνση των εντάσεων και των πολεμικών συγκρούσεων, όπως στην Ουκρανία, την αναζωπύρωση του φασισμού σε διάφορες περιοχές του κόσμου, τον “ψυχρό πόλεμο”, την απειλή ενός πυρηνικού ολοκαυτώματος κ.ά. πρέπει να απορρίψουμε». Δεν υπάρχει μια μαρξιστική ανάλυση για τους σύγχρονους πολέμους του κεφαλαίου, ούτε επαναστατικά καθήκοντα για την υπεράσπιση της ειρήνης και της εργατικής τάξης.
Η παρουσία κομμάτων με αγωνιστική παράδοση, όπως οι οργανωτές του ΚΚ Κούβας, τα κόμματα από τον Λίβανο και την Παλαιστίνη κ.ά. δεν μπορεί μέσα στη ΔΣΚΕΚ να λειτουργήσει σαν αντίβαρο, ενώ οι θέσεις του ΚΚΕ για ιμπεριαλιστικό πόλεμο στην Ουκρανία χάνονται μέσα σε παράλληλους μονολόγους.
Στη Διεθνή Συνάντηση συμμετείχε και το ΚΚ Κίνας, ηγετική δύναμη στο εργαστήρι του παγκόσμιου καπιταλισμού της εποχής μας
Αντίστοιχα, με γενικόλογες διαπιστώσεις χωρίς έστω το περίγραμμα ενός αγωνιστικού προσανατολισμού αντιμετωπίζει η ΔΣΚΕΚ το εκρηκτικό κοινωνικό ζήτημα της εποχής μας. Χωρίς απαντήσεις για το πως δεν θα καταλήξουν στην ενσωμάτωση και την εκτόνωση οι ηρωικοί εργατικοί αγώνες πρωτοπόρων δυνάμεων και οι εξεγέρσεις σε περιοχές του πλανήτη που η κρίση κλονίζει καθεστώτα, όπως πρόσφατα στη Σρι Λάνκα. Πολύ περισσότερο, πώς αυτοί οι κοινωνικοί αγώνες θα ανοίξουν μια νέα εποχή αναζητήσεων για την κοινωνική απελευθέρωση και την κομμουνιστική προοπτική.
Σαν εμπόδιο σε μια σύγχρονη μαρξιστική ανάλυση της κρίσης του ολοκληρωτικού καπιταλισμού της εποχής μας λειτουργεί η παρουσία στις ΔΣΚΕΚ δυνάμεων που εκφράζουν την καθήλωση στον κοινοβουλευτισμό, την ταξική συνεργασία σε «δημοκρατικά-προοδευτικά» μέτωπα, στον αστικό «αντιιμπεριαλισμό», στον εθνικισμό, ή ακόμα κι εκείνων που εκπροσωπούν κοινωνικά συμφέροντα αντίπαλα προς τη διεθνή εργατική τάξη.
