Βασίλης Τσιράκης
Πριν δέκα χρόνια, στις 10 Δεκεμβρίου του 2012, πέθανε ο σπουδαίος ποιητής Άλκης Αλκαίος, στα 63 του χρόνια, αφήνοντας ωστόσο πίσω του αξέχαστους στίχους που έγιναν τραγούδια.
Μια μοναδική τηλεοπτική εμφάνιση με αφορμή την κυκλοφορία του εμβληματικού δίσκου Εμπάργκο το 1982, μια ραδιοφωνική συνέντευξη και κάποιες ελάχιστες φωτογραφίες αποτέλεσαν για τρεις και πάνω δεκαετίες το δημόσιο πρόσωπο του Άλκη Αλκαίου. Χαρακτηριστικό της αποστροφής του προς τη δημοσιότητα, ότι ο ίδιος δεν εμφανιζόταν ποτέ στις συναυλίες, αλλά τις άκουγε από το ακουστικό του τηλεφώνου.
Ο Άλκης Αλκαίος, ψευδώνυμο του Βαγγέλη Λιάρου, γεννήθηκε τον Νοέμβρη του 1949 την Κοκκινιά Θεσπρωτίας κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα, αλλά από πολύ μικρός μετακόμισε στην Πάργα, όπου και έζησε μέχρι τα εφηβικά του χρόνια. Στα χρόνια της δικτατορίας, όντας φοιτητής της Νομικής, συνελήφθη για την αντιστασιακή του δράση και βασανίστηκε με αποτέλεσμα από τότε να τον συνοδεύουν στη ζωή του χρόνια προβλήματα υγείας.
Η πρώτη του εμφάνιση ως στιχουργός έγινε το 1978, όταν συμμετείχε στον δίσκο του Θάνου Μικρούτσικου Τραγούδια της λευτεριάς, με τους στίχους του τραγουδιού «Φλεβάρης 1848», όπου έγραφε: «Απόψε σμίξαν τις καρδιές μας σ’ έναν έστω / στιγμιαίο συντονισμό ίδιες ελπίδες / καθώς μας φώτιζαν το δρόμο οι σελίδες / απ’ το κομμουνιστικό μας μανιφέστο».
Όμως γνωστός στο ευρύ κοινό έγινε το 1982, όταν υπέγραψε τους στίχους όλων των τραγουδιών του Εμπάργκο σε μουσική Θάνου Μικρούτσικου με ερμηνευτές τους Κώστα Καράλη, Μαρία Δημητριάδη, Βλάση Μπονάτσο και τον Μανώλη Μητσιά στο περίφημο «Ερωτικό» («Με μια πιρόγα…»), το οποίο θα γινόταν ένα από τα πιο διαχρονικά ελληνικά τραγούδια με πάνω από 10 επίσημες επανεκτελέσεις.
Το 1983 εκδίδεται από τις εκδόσεις ΕΤ.ΝΕ.Μ. η μοναδική ποιητική συλλογή του με τίτλο Εμπάργκο-Ποιήματα, στην οποία υπήρχε και το ποίημα «Πρωινό τσιγάρο» το οποίο δεν είχε συμπεριληφθεί στον δίσκο. Το ποίημα αυτό το είχε γράψει με την επιθυμία να το μελοποιήσει ο Μάνος Λοΐζος, ο οποίος εκείνη την εποχή νοσηλευόταν σε νοσοκομείο της Μόσχας, αλλά δυστυχώς αυτό δεν έγινε δυνατό λόγω του θανάτου του Λοΐζου στη Μόσχα τον Σεπτέμβρη του 1982. Τότε ο Αλκαίος αποφάσισε να μην το δώσει σε κάποιον άλλον συνθέτη και το συμπεριέλαβε στην ποιητική συλλογή του Εμπάργκο. Το 1984 το μελοποίησε ο Νότης Μαυρουδής ερήμην , όπως λέγεται, του Αλκαίου, ο οποίος και έδωσε τελικά την άδεια μετά από παρέμβαση του Θάνου Μικρούτσικου για να συμπεριληφθεί στον δίσκο του Μαυρουδή Στην όχθη της καρδιάς μου με χορωδιακή ερμηνεία την οποία αποτελούσαν οι: Κώστας Θωμαΐδης, Γιώργος Μεράντζας, Ανδρέας Μικρούτσικος, Σάκης Μπουλάς, Θανάσης Νικόπουλος και Γιάννης Σαμσιάρης.
Το 1996 κυκλοφόρησε ο δίσκος του Θάνου Μικρούτσικου Στου αιώνα την παράγκα, το δεύτερο τραγούδι του οποίου έχει τον τίτλο «Ρόζα», με στιχουργό τον Άλκη Αλκαίο και ερμηνευτή τον Δημήτρη Μητροπάνο. Η «Ρόζα» είχε γραφεί το 1983 σε νοσοκομείο της Λειψίας στην Ανατολική Γερμανία, όπου και νοσηλευόταν ο Αλκαίος, ενώ έκανε εγχείρηση για να αντιμετωπίσει τα χρόνια προβλήματα υγείας του και μελοποιήθηκε από τον Μικρούτσικο στα τέλη του ’85. Όμως το τραγούδι του οποίου οι στίχοι ήταν χωρίς ρεφρέν και παρέπεμπαν στη Ρόζα Λούξεμπουργκ, απορριπτόταν από τους ερμηνευτές στους οποίους το πρότεινε ο συνθέτης και έτσι για δέκα χρόνια έμεινε στα αζήτητα. Ώσπου το 1996 ο Δημήτρης Μητροπάνος δέχτηκε να το τραγουδήσει για να γίνει μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες.
Ο Άλκης Αλκαίος έμεινε σταθερά προσηλωμένος στον στίχο κοινωνική κριτικής, τον οποίο εμπλούτιζε με ιστορικά στοιχεία, αλλά και τον ενέπλεκε με την εξύμνηση του έρωτα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη «Ρόζα».
«Δε βγαίνουνε τα όνειρα σε πλειστηριασμό / δεν παίχτηκε η παρτίδα μας ακόμα», θα γράψει το 1999, εν μέσω απανωτών limit up του ελληνικού χρηματιστήριου, στους στίχους του τραγουδιού με τον ιδιαίτερο τίτλο «Κιφ», που συμπεριλαμβανόταν στο άλμπουμ Εντελβάις, σε μουσική του Μάριου Τόκα και του οποίου και τα 14 τραγούδια ήταν σε στίχους Άλκη Άλκαίου με ερμηνευτή τον Δημήτρη Μητροπάνο. Ενώ το 2006, μεσούσης της επίπλαστης ανάπτυξης και της άνθισης του καταναλωτισμού, θα γράψει στους στίχους του τραγουδιού «Χάρτινη ζωή» του δίσκου του Θάνου Μικρούτσικου Υπέροχα μονάχοι:
«Καρφώνω λέξεις στο χαρτί κι απ’ το χαρτί γλιστράνε / Το νόημα που ’χει πια χαθεί να ψάξω μου ζητάνε / Σαν ένα φιλμ που πήρε φως όλα τα περασμένα / Κι εγώ ζητώ στα σκοτεινά του κόσμου τα κρυμμένα».
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν (10.12.22)
Σημείωση: Η μοναδική και σύντομη τηλεοπτική εμφάνισή του στην ΕΡΤ το 1990. Στην εκπομπή αυτή, δεν κοιτάζει απευθείας το φακό. Χαμηλωμένο το βλέμμα του, χαμηλή η φωνή του.
