Μηνάς Καραγιάννης, Μιχάλης Ρίζος
▸Οι τρεις πραγματικοί στόχοι του νέου θεσμού που τέθηκε σε εφαρμογή την περασμένη Τρίτη
Η κυβέρνηση της ΝΔ, οι αστικές πολιτικές δυνάμεις και το κεφάλαιο δεν κινούνται στα τυφλά, δεν κάνουν σπασμωδικές κινήσεις. Έχουν συγκεκριμένο και μακροπρόθεσμο σχέδιο που δεν το εγκαταλείπουν στην πρώτη «δυσκολία» αλλά το αναπροσαρμόζουν και το επαναφέρουν με την πρώτη ευκαιρία.
Ο στρατηγικός στόχος αφορά την πλήρη μετατροπή της υγείας σε εμπόρευμα, το πώς θα αυξηθεί το μερίδιο των υπηρεσιών περίθαλψης στην «αγορά» και το χρηματιστήριο, πώς θα ενισχυθεί σε τελική ανάλυση η κερδοφορία του ιδιωτικού τομέα. Η πανδημία του κορονοϊού προσωρινά και μόνο ανέκοψε τους ρυθμούς υλοποίησης. Τον τελευταίο χρόνο με ένα μπαράζ νομοσχεδίων προσπαθούν να αποσταθεροποιήσουν πλήρως το ΕΣΥ, να καταργήσουν την πλήρη και αποκλειστική απασχόληση των γιατρών, να εντάξουν οργανικά τον ιδιωτικό τομέα και τις ασφαλιστικές εταιρείες στις δυνητικά κερδοφόρες λειτουργίες των νοσοκομείων. Όμως δημόσια υγεία δεν είναι μόνο τα νοσοκομεία. Πέρα από τις δευτεροβάθμιες και τριτοβάθμιες δομές υπάρχει και η ταλαιπωρημένη πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας (ΠΦΥ). Εδώ εντάσσεται και η εφαρμογή «προσωπικός γιατρός».
Η λογική στην οποία βασίζεται είναι η αντιστοίχιση κάθε πολίτη σε ένα συγκεκριμένο γιατρό ΠΦΥ (κατά τεκμήριο παθολόγο ή γενικό γιατρό), ο οποίος θα είναι η «πρώτη επαφή» του ασθενούς με το σύστημα υγείας και από τον οποίο γιατρό θα εξαρτάται η παραπομπή του σε άλλες ειδικότητες και στα νοσοκομεία. Μέχρι εδώ καλά: ωστόσο η πολιτική μειωμένων δαπανών για την υγεία, η αντιμετώπιση του ασθενούς ως κόστος για το δημόσιο που πρέπει να περιοριστεί, η τεράστια έλλειψη και υπολειτουργία πρωτοβάθμιων δομών-κέντρων υγείας 24ωρης λειτουργίας, η λογική της αυτοχρηματοδότησης από τον εργαζόμενο, μετατρέπει τον προσωπικό γιατρό σε τυπικό συνταγογράφο και σε θυρωρό φραγής της πρόσβασης στο νοσοκομείο ή σε κάποια υποειδικότητα. Αυτό το σύστημα όπου έχει εφαρμοστεί (πχ Μεγάλη Βρετανία) οδήγησε σε αύξηση της θνητότητας και μείωση της ποιότητας παροχής περίθαλψης.
Παρά τις όποιες υποχωρήσεις μπροστά στην κατακραυγή, η ουσία του νόμου δεν αλλάζει και η πρωτοβάθμια παραμένει αποψιλωμένη από προσωπικό και πόρους, αδύναμη να εξυπηρετήσει τις στοιχειώδεις λαϊκές ανάγκες. Δεν καλύπτονται τα τεράστια κενά στα κέντρα υγείας με μόνιμες θέσεις πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης, αντίθετα στους εναπομείναντες, μετά τις χιλιάδες απολύσεις, γιατρούς, φορτώνονται υποχρεωτικά και νέα καθήκοντα. Ενώ με τις χαμηλές αμοιβές στους ιδιώτες γιατρούς που θα μπουν στο σύστημα (κάποια λίγα ευρώ ανά ασθενή το χρόνο με απεριόριστες επισκέψεις) έχει σαν αποτέλεσμα ο συνολικός αριθμός των γιατρών που εντάχθηκε στο σύστημα δωρεάν υπηρεσιών να υπολείπεται σαφώς των αναγκών (3.200 αντί 7.500 με 8.000).
Είναι ένας νόμος που εντατικοποιεί σε μεγάλη κλίμακα τους ιδιώτες γιατρούς και διαλύει ακόμα περισσότερο τη δημόσια υγεία. Αντί να απολογηθούν γι’ αυτό το αίσχος, εκβιάζουν τον λαό και ιδιαίτερα τα φτωχά λαϊκά στρώματα, αφού ποινικοποιούν την επιλογή «μη χρέωσης» στον περιορισμένο αριθμών γιατρών στο σύστημα, επιβαρύνοντάς τους ακόμα περισσότερο στην ήδη μεγάλη συμμετοχή σε φάρμακα και εξετάσεις. Η πρόσφατη αναστολή του μέτρου είναι προσωρινή καθώς ο πολύ περιορισμένος γιατρών που εντάχθηκαν στο σύστημα καθιστά προκλητική την εφαρμογή των προστίμων.
Ο προϋπολογισμός που προορίζεται για την ΠΦΥ, προσαρμοσμένος απόλυτα στις «δημοσιονομικές ανάγκες» των προγραμμάτων σταθερότητας της ΕΕ είναι προκλητικά χαμηλός, ενώ η μεγέθυνση των επιχειρηματιών της υγείας οδηγεί σε μαρασμό και κλείσιμο πολλά μικρά ιατρεία.
Άρα αυτό το νομοσχέδιο έχει τρεις στόχους: πρώτον τη μείωση του κόστους της πρωτοβάθμιας περίθαλψης, εις βάρος της δημόσιας υγείας. Δεύτερον, να καλλιεργήσει τη λογική στους ασθενείς ότι τα προβλήματα τους θα τα αντιμετωπίζουν «ιδιωτικά» και τρίτον τη φτωχοποίηση του ιδιώτη αυτοαπασχολούμενου γιατρού προς όφελος των μεγάλων ιδιωτικών ομίλων.
Ταυτόχρονα πρέπει να τονίσουμε ότι σε αυτό το σχεδιασμό για την πρωτοβάθμια συμπυκνώνονται πολλά στοιχεία της κυρίαρχης σήμερα αντίληψης για το τι είναι υγεία και πώς προσφέρεται. Η υγεία παρουσιάζεται σαν ατομική ευθύνη, απογυμνωμένη από τις κοινωνικές συνθήκες ζωής και περίθαλψης. Του ασθενούς, ο οποίος και τιμωρείται με αύξηση κόστους συμμετοχής, περιορισμό επισκέψεων και του «προσωπικού» γιατρού, του γιατρού-ατόμου ο οποίος έχει μόνος του την ευθύνη για 2.000 άτομα χωρίς συνεργάτες και κέντρα αναφοράς.
Η δική μας απάντηση δεν περιορίζεται απλά στο «όχι στον προσωπικό γιατρό» αλλά ξεκινάει από την αντίληψη ότι η υγεία είναι κοινωνικό αγαθό. Οι νόσοι είναι συνέπεια της αλληλεπίδρασης του ατόμου με τον κόσμο που το περιβάλλει, φυσικό και ανθρώπινο ενώ οι παροχές υγείας δεν είναι δράση ενός ατόμου αλλά πρέπει είναι συνέπεια της ομαδικής δράσης, του συλλογικού σχεδιασμού και γνώσης ενός συστήματος υγείας. Η σχέση γιατρού-ασθενή είναι (και) προσωπική, δεν πρέπει να είναι όμως σχέση εμπορευματική. Η άσκηση της ιατρικής δεν είναι προφανώς απρόσωπη, δεν είναι «μηχανική». Είναι όμως ολιστική, δεν είναι ατομική υπόθεση και γι’ αυτό πέρα από το γιατρό-άτομο ο ασθενής βλέπει και πρέπει να βλέπει την περίθαλψη ως σύστημα, ως συνδυασμό ειδικοτήτων, ως ομαδική παρέμβαση. Για αυτό το λόγο η απάντηση μας στον προσωπικό γιατρό είναι η διεκδίκηση μέσω των αγώνων μας ενιαίου δημόσιου και δωρεάν συστήματος πρωτοβάθμιας υγείας με δομές, σε κάθε γειτονιά, επανδρωμένες σε ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό, με βάρος στην πρόληψη. Που θα αντιμετωπίζεται ο άνθρωπος σαν ψυχοσωματική ολότητα, σε ενότητα με τις κοινωνικές, ταξικές συνθήκες και τον κόσμο που τον περιβάλλει.
Πρέπει να είμαστε ενάντια στο capitation payment, την αμοιβή με το κεφάλι, ανά ασθενή. Για φανταστείτε στα νοσοκομεία να αμειβόσουν ανάλογα με τους ασθενείς της εφημερίας, τους ασθενείς της κλινικής, τα χειρουργεία, τις επεμβατικές πράξεις κλπ. Το μισθολόγιο των γιατρών ΕΣΥ θα μεταφραζόταν σε ατομική σύμβαση και συμβόλαιο και το κάθε νοσοκομείο σε αυτόνομη επιχειρηματική μονάδα. Αυτό φυσικά θέλουν να κάνουν Πλεύρης κλπ. Ενιαίο χώρο υγείας, ΣΔΙΤ, με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια. Γι’ αυτό δεν μιλάνε για αύξηση μισθού, αλλά για πρόσθετο εισόδημα από απογευματινά ιατρεία, χειρουργεία κλπ. Πρέπει να ξαναμιλήσουμε σχετικά με τους αυτοαπασχολούμενους συναδέλφους για συλλογική σύμβαση, με συγκεκριμένο ωράριο, συγκεκριμένο και επαρκές χρονικά αριθμό επισκέψεων ανά ημέρα, διασύνδεση με 24ωρης λειτουργίας κέντρα υγείας, νοσοκομεία, δίκτυο ειδικοτήτων. Αύξηση όλων των μισθών και των συμβάσεων.
Για ομαδική-συλλογική ιατρική σε τοπικό επίπεδο, με βάση το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο της περιοχής, την οικογενειακή κατάσταση, την ψυχολογία και όχι το τραγελαφικό παράδειγμα γιατρός της Κυψέλης να βλέπει άρρωστο της Ελευσίνας και αντίστροφα.
Δεν είμαστε με την «ελεύθερη» επιλογή γιατρού, νοσοκομείου κλπ. Η υγεία δεν είναι προϊόν διαλογής από βιτρίνα ή έρευνα αγοράς. Η ελεύθερη επιλογή είναι ταξική επιλογή, άλλη δυνατότητα έχουν οι πλούσιοι, άλλη οι φτωχοί και οι εργαζόμενοι. Το σύστημα (δημόσιο) πρέπει να βοηθάει και να κατευθύνει τον ασθενή όχι να τον βάζει να επιλέξει και να τρέχει από γιατρό σε γιατρό και από νοσοκομείο σε νοσοκομείο. Είμαστε με την ελεύθερη, ισότιμη και δωρεάν πρόσβαση στην περίθαλψη.
Κανείς δε θα μας τα χαρίσει αυτά, υγειονομικοί και πολίτες μαζί θα τα κατακτήσουμε στο δρόμο!
