Σάββας Στρούμπος, σκηνοθέτης και ηθοποιός
«Τι αξίζει περισσότερο, η ζωή ή η τέχνη; Αυτό αξίζει περισσότερο από την τροφή; Περισσότερο από τη Δικαιοσύνη; Ανησυχείτε περισσότερο για την προστασία ενός πίνακα ή για την προστασία του πλανήτη μας και των πολιτών του;».
«Η κρίση του κόστους ζωής είναι επόμενο της κρίσης κόστους του πετρελαίου. Το πετρέλαιο είναι απλησίαστο για εκατομμύρια οικογένειες που κρυώνουν και πεινούν. Δεν μπορούν ούτε να ζεστάνουν μία κονσέρβα σούπας».
Με τα λόγια αυτά εκφράστηκε η νεαρή ακτιβίστρια, αφού μαζί με τη συναγωνίστριά της πέταξαν ντοματόσουπα στον πίνακα «Ηλιοτρόπια» του Βίνσεντ Βαν Γκογκ, που εκτίθεται στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου. Για να καταλάβουμε ένα τέτοιο συμβάν, χρειάζεται να αφουγκραστούμε τη φύση της εποχής που δεν προσομοιάζει με καμία άλλη στο παρελθόν. Βρισκόμαστε στη δίνη μιας δομικής κρίσης του καπιταλισμού, γοργά εξελισσόμενης σε κρίση του ίδιου του ανθρώπινου πολιτισμού, μετατρέποντας τον πλανήτη σε ηφαιστειογενές τοπίο έτοιμο να εκραγεί ανά πάσα στιγμή. Κλιματική αλλαγή, πανδημία, απειλή πυρηνικού ολέθρου, ενεργειακή και οικονομική κρίση είναι όψεις της βαθιάς κρίσης ενός ανθρωποφαγικού συστήματος, καθολικά ασύμβατου με τις απαιτήσεις της ίδιας της ζωής, το οποίο, για να εξακολουθήσει να υπάρχει απειλεί να καταστρέψει έναν ολόκληρο πλανήτη.
Πότε η Τέχνη έπαψε να είναι κρίση, πότε έπαψε να είναι τραύμα και κραυγή αγωνίας; Υπήρξε ποτέ μορφή καλλιτεχνικής δημιουργίας που να μην συσσωρεύει στα σπλάχνα της όλες τις αντικρουόμενες τάσεις της εποχής που την γέννησε; «Κάθε μνημείο πολιτισμού είναι και τεκμήριο βαρβαρότητας», έγραψε ο Βάλτερ Μπένγιαμιν, λίγο πριν αφήσει την τελευταία του πνοή κυνηγημένος απ’ τους Ναζί.
Οι ακτιβίστριες της ομάδας Just Stop Oil, όπως φαίνεται από το βίντεο που κυκλοφόρησε, δεν είχαν σκοπό να καταστρέψουν τον πίνακα του Βαν Γκογκ. Ήθελαν να σοκάρουν, να ταρακουνήσουν ψυχή και πνεύμα, όχι μόνο των παρευρισκόμενων στο μουσείο, αλλά και των ανθρώπων όπου γης που θα έρχονταν αντιμέτωποι με την πληροφορία. Σαφώς η κίνησή τους από πολιτικής άποψης περιέχει αντιφάσεις, ελλείψεις ή κενά. Ας μείνουμε στο ουσιώδες. Νέοι άνθρωποι, βιώνοντας την ταπείνωση και την εξαθλίωση, θέλησαν με τον δικό τους τρόπο να διεκδικήσουν την ίδια τους τη ζωή, θέλησαν να σπάσουν την κρούστα της σιωπής, να ορθώσουν το ανάστημα τους απέναντι σε κάθε μορφή οργανωμένης συλλογικής παθητικότητας. Η κίνηση τους είναι πολεμική ιαχή, κάλεσμα σε αντίσταση και εξέγερση. Οφείλουμε να την ακούσουμε. Η τέχνη λειτουργεί χειραφετητικά, εφόσον μας προκαλεί να αλλάξουμε ριζικά τη μορφή της ζωής μας. Η ανθρωπινότητα θα νικάει πάντα κάθε μορφή καταστολής και καταπίεσης. Η ελπίδα ανήκει σ’ αυτούς που δεν έχουν ελπίδα.
