Χρίστος Κρανάκης
Εξαφανισμένες από τα μεγάλα ΜΜΕ οι αντιδράσεις κατά της μοναρχίας
Το βρετανικό σύστημα εξουσίας επεδίωξε να αποκρύψει και να καταστείλει κάθε διαμαρτυρία ενάντια στη μοναρχία. Η αστυνομία επιτέθηκε κατά εκείνων που επιχειρούσαν ειρηνικούς ακτιβισμούς, κρατούσαν μπάνερ ή αναρτούσαν πανό. Αποκορύφωμα ήταν η σύλληψη ενός άνδρα επειδή τόλμησε να φωνάξει «ποιος εξέλεξε το βασιλιά;».
«Η Βρετανία θρηνεί τον θάνατο μιας 96χρονης από… φυσικά αίτια». Ήταν μία από τις καυστικές ατάκες που χρησιμοποίησε ο αμερικανοβρετανός Τζον Όλιβερ στην κωμική εκπομπή Last Week Tonight για να σχολιάσειτα τα τεκταινόμενα στη Βρετανία. Όπως κάθε εβδομάδα, η αμερικανική εκπομπή επρόκειτο να μεταδοθεί –με την ανάλογη καθυστέρηση λόγω διαφοράς ώρας– και στην απέναντι πλευρά του Ατλαντικού. Το βρετανικό κανάλι Sky, όμως, αποφάσισε να κόψει κάθε σαρκαστική αναφορά σε οποιοδήποτε πρόσωπο της βασιλικής οικογενείας και να προβάλει μονταρισμένο υλικό. Η ευθεία αυτή πρακτική λογοκρισίας μπορεί να μην ξεσήκωσε την αναμενόμενη αντίδραση, παρ’ όλα αυτά αποτέλεσε το έναυσμα για να φανερωθεί το «κυνήγι μαγισσών» που έχει στηθεί στη Βρετανία απέναντι σε όσους αντιδρούν στη μοναρχία — ή έστω αμφισβητούν πτυχές της.
Από την πρώτη στιγμή του θανάτου της Ελισάβετ, όλοι οι πυλώνες του βρετανικού συστήματος εξουσίας δούλεψαν συντεταγμένα για να αποκρύψουν ή/και να καταστείλουν κάθε επικριτική φωνή προς τη μοναρχία και τα αμύθητα ποσά που δαπανήθηκαν για τις τελετές πένθους. Έτσι, λοιπόν, πολλές διαδηλώσεις κατά της μοναρχίας όχι μόνο πέρασαν στα «ψιλά γράμματα» του βρετανικού τύπου αλλά και ως επί το πλείστον ήρθαν αντιμέτωπες με την άγρια αστυνομική καταστολή. Κινητοποιήσεις με αίτημα τη θεσμική κατάργηση του μοναρχικού καθεστώτος ή διαμαρτυρίες που ζητούσαν την απομάκρυνση του πρίγκιπα Αντρέα από τις επίσημες συγκεντρώσεις, εξαιτίας της στενής του σχέσης με τον εκατομμυριούχο Τζέφρι Έπστιν καταδικασμένο για σεξουαλική διακίνηση ανηλίκων, αποσιωπήθηκαν τελείως και διαλύθηκαν από τις αρχές.
Σύμφωνα με καταγγελίες, η αστυνομία τις ημέρες πριν τη μεγαλειώδη κηδεία κινήθηκε επιθετικά εναντίον όσων επιχειρούσαν ειρηνικούς ακτιβισμούς, κρατούσαν πικέτες ή αναρτούσαν πανό. Πλέον χαρακτηριστικά στιγμιότυπα της αντιδημοκρατικής αυτής φρενίτιδας αποτελούν η σύλληψη γυναίκας που κρατούσε πικέτα που έγραφε «not my King» στην κατάμεστη πλατεία του Κοινοβουλίου του Λονδίνου και ένα αποτρόπαιο γεγονός στην Οξφόρδη, όταν ένας άνδρας συνελήφθη επειδή τόλμησε να φωνάξει «ποιος εξέλεξε τον βασιλιά;» σε πομπή θαυμαστών της μοναρχίας. Οι παραβιάσεις του θεμελιώδους δικαιώματος στη διαμαρτυρία ελάχιστα απασχόλησαν τα «πρωτοκλασάτα» βρετανικά ΜΜΕ και, εάν δεν υπήρχαν οι αποστολές διεθνών μέσων για την κάλυψη της κηδείας, πιθανότατα όλα τα παραπάνω να έμεναν στο σκοτάδι. Άλλωστε, σημαίνοντες παρουσιαστές εκπομπών έδειξαν τις πραγματικές τους προθέσεις, όταν επιδόθηκαν σε μια ανελέητη κατασυκοφάντηση των οπαδών της Σέλτικ, όταν οι τελευταίοι «μαγάρισαν» το ενός λεπτού σιγή σε ποδοσφαιρικό αγώνα.
Ακόμα ένα αξιοσημείωτο και ίσως πιο ανησυχητικό στοιχείο, είναι η εξοντωτική και ανθρωποφαγική διάθεση που επικράτησε στους υποστηρικτές της μοναρχίας απέναντι στην αντίθετη άποψη. Εξέχον παράδειγμα αποτελούν τα όσα έλαβαν χώρα στο χωριό, Muir of Ord, της Σκωτίας, όπου μια γυναίκα γλίτωσε κυριολεκτικά στο «παρά πέντε» από τον όχλο που μαζεύτηκε έξω από το μαγαζί της με άκρως απειλητικές διαθέσεις. Ο λόγος ήταν ένα βίντεο που δημοσίευσε η γυναίκα λίγες ώρες πριν στην εφαρμογή Tik Tok και την έδειχνε να πανηγυρίζει τον θάνατο της βασίλισσας.
Η εικόνα με την αστυνομία να την φυγαδεύει και το πλήθος να της φωνάζει «να μην ξαναγυρίσει ποτέ» μονάχα μαύρες εποχές μπορεί να θυμίζει. Αλλά και σε άλλες περιπτώσεις, υποστηρικτές της μοναρχίας, σε τροχιά κοινωνικού αυτοματισμού, επέδειξαν ελάχιστη ανοχή και έντονη επιθετικότητα σε όσους αρνούνταν να υποβάλουν τα σέβη τους ή διαδήλωναν κατά της μοναρχίας.
Κληθέντες να σχολιάσουν τα παραπάνω, κρατικοί εκπρόσωποι ξεκαθάρισαν πως σέβονται τις αρχές της ελευθερίας λόγου και του δικαιώματος στη διαμαρτυρία. Παρ’ όλα αυτά, όταν οι διαδηλωτές ρωτούσαν να μάθουν τους λόγους της προσαγωγής ή σύλληψής τους, έπαιρναν την απάντηση πως οι πράξεις τους ήταν «κακόγουστες» και «προσβλητικές» ή δυνητικά μπορούσαν «να δημιουργήσουν αναταραχή»
Το ζήτημα της λογοκρισίας στην Βρετανία είναι βαθύ και δεν παρατηρείται για πρώτη φόρα, καθώς σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στο πάγια σαθρό νομικό πλαίσιο που δεν κατοχυρώνει συνταγματικά την ελευθερία λόγου. Παρ’ όλα αυτά, ο ζήλος που επέδειξαν το κράτος και τα πιο συντηρητικά στρώματα της Βρετανίας προκειμένου να προστατευτεί η εικόνα της βασιλικής οικογένειας αναδεικνύει την προσκόλληση προγενέστερων φεουδαρχικών καταλοίπων σε ένα από τα πλέον σύγχρονα αστικά κράτη.
«Πρίγκιπας» από… σπόντα;
Come on, BBC. Greece long abolished it’s monarchy, so please respect that.
My Greeks sons just asked “who is that guy? Greece doesn’t have kings and princes.” pic.twitter.com/GXnekaAbnh
— Damian Mac Con Uladh (@damomac) September 18, 2022
Εντύπωση προκάλεσε η υπερ-προβολή του γιου του τελευταίου βασιλιά της Ελλάδας, Παύλου Γλύξμπουργκ στα βρετανικά ΜΜΕ. Μάλιστα, BBC, Daily Mail και Channel 4 έχρισαν τον Παύλο «πρίγκιπα διάδοχο της Ελλάδας» αγνοώντας (;) πως ο θεσμός της μοναρχίας στη χώρα έχει καταργηθεί οριστικά από το ‘74. Το εάν είναι σύμπτωση ότι και τα τρία μέσα υπέπεσαν στο ίδιο λάθος ή απλά ο Παύλος αυτοπαρουσιάστηκε ως «πρίγκιπας», δεν μπορεί να απαντηθεί με σιγουριά. Το σίγουρο όμως είναι πως το λάθος αυτό έρχεται να ταιριάξει απόλυτα με το φιλοβασιλικό κλίμα που προσπάθησαν να καλλιεργήσουν τα ελληνικά ΜΜΕ. Πολύωρα ρεπορτάζ για τη βασιλική οικογένεια κατέκλυσαν τις οθόνες μας, ενώ ελάχιστες επικριτικές αναφορές έγιναν στην αμύθητη δημόσια δαπάνη για την κηδεία της Ελισάβετ (άνω των 10 εκατ. ευρώ). Την τιμητική τους είχαν οι εκπομπές της μεσημεριανής ζώνης, οι οποίες επιδόθηκαν στην εξύμνηση και ωραιοποίηση της μοναρχίας, αποφεύγοντας την οποιαδήποτε νύξη που θα μπορούσε να χαλάσει το προβαλλόμενο σόου.
Φυσικά, τα παραπάνω δεν υποδηλώνουν κάποιο κρυφό σχέδιο επιστροφής της βασιλείας στην Ελλάδα. Αναδεικνύουν όμως, το πώς η κοινωνική σήψη των σύγχρονων κοινωνιών καλλιεργεί ένα εύφορο έδαφος πάνω στο οποίο φυτρώνουν συντηρητικές και απαρχαιωμένες απόψεις περί «αίγλης της αριστοκρατίας» και «επιστροφής στο παρελθόν». Άλλωστε, ακόμα και το πολιτικό και δημοσιογραφικό κατεστημένο στην Ελλάδα δεν έχει κόψει πλήρως τους δεσμούς με την πρώην ελληνική βασιλική οικογένεια. Με στόχο την αξιοποίηση του κτήματος στο Τατόι, τη πιθανή συνδρομή του Παύλου στη μερική επιστροφή των Ελγίνειων αλλά και τη συσπείρωση ενός ισχνού αλλά υπαρκτού υπερ-συντηρητικού μπλοκ (και) η σημερινή κυβέρνηση της ΝΔ επιδιώκει να κρατήσει «θερμές» τις σχέσεις της με τους (πρώην) μονάρχες του τόπου.
