Χρίστος Κρανάκης
Κλιμακώνεται διαρκώς η σύγκρουση ανάμεσα στις «δύο Βρετανίες»
Στο φόντο του τέλους της 70χρονης περιόδου βασιλείας της Ελισάβετ, πυκνώνουν τα σύννεφα που προμηνύουν σκληρή σύγκρουση ανάμεσα στη νέα και ακόμη περισσότερο αντιδραστική και νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση της Λιζ Τρας και εκατομμύρια εργαζόμενους, οι οποίοι επιλέγουν τον αγώνα και όχι την αναμονή απέναντι στο φάσμα της φτώχειας που τους απειλεί άμεσα
Ο πιο «δύσκολος χειμώνας» φαίνεται πως ήρθε λιγάκι νωρίτερα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Όχι τόσο λόγο του τέλους της 70χρονης βασιλείας της Ελισάβετ, όσο επειδή η χώρα «αγκομαχάει» κάτω από ένα εκ των υψηλότερων ποσοστών πληθωρισμού παγκοσμίως. Γεγονός που, σε συνδυασμό με το ασταθές πολιτικό σκηνικό που έφερε η παραίτηση Τζόνσον, οδηγεί τo νησί σε τροχιά κοινωνικής πόλωσης. Οι αντιμαχόμενες ταξικά πλευρές βρίσκονται εκατέρωθεν σε πορεία ανασυγκρότησης και, όπως όλα δείχνουν, προετοιμάζονται για μια κρίσιμη αναμέτρηση. Από τη μία, το πολιτικό και οικονομικό κατεστημένο επιχειρεί να οχυρωθεί πίσω από την σκληρά νεοφιλελεύθερη, Λιζ Τρας, η οποία ανέλαβε πρωθυπουργικά καθήκοντα στις 6 Σεπτεμβρίου. Από την άλλη, οι εργαζόμενοι και τα σωματεία σηκώνουν το γάντι της αντιπαράθεσης προχωρώντας στις μεγαλύτερες απεργίες των τελευταίων 30 χρόνων. Το σκηνικό μυρίζει μπαρούτι και παρότι η σύγκρουση αναβάλλεται λόγω Ελισάβετ, αναμένεται… καυτή.
Αυτό φαίνεται πως έχει καταλάβει καλά η αστική βρετανική τάξη επιλέγοντας για βασική της εκπρόσωπο την Τρας. παλιά καραβάνα του Συντηρητικού Κόμματος, ήταν υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης Τζόνσον, ενώ είχε διατελέσει και υπουργός Δικαιοσύνης επί πρωθυπουργίας Τερέζα Μέι. Στις εσωκομματικές εκλογές αναδείχθηκε πρώτη σε ψήφους, αφήνοντας πίσω τον πρώην υπουργό Οικονομικών Ρίσι Σούνακ σε έναν διχαστικό αγώνα εβδομάδων. Ήδη από τις πρώτες μέρες εκλογής της, καλείται να διαχειριστεί τα ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά αποδοχής της, τόσο στη βρετανική κοινωνία όσο και στο ίδιο της το κόμμα. Συγκεκριμένα, μόλις το 22% των πολιτών εξέφρασε «ικανοποίηση» για την εκλογή της, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στους ψηφοφόρους των Τόρις δεν ξεπέρασε το 34%.
Σε πολιτικό επίπεδο, η διαδρομή της Τρας πέρασε από «χίλια κύματα». Με ρίζες από αριστερή οικογένεια, στα φοιτητικά της χρόνια στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης έκανε τα πρώτα της βήματα στο φιλελεύθερο κόμμα, προτού εντέλει καταλήξει στον συντηρητικό χώρο λίγο πριν το πέρας των σπουδών της. Μετά από μια πολύχρονη προσπάθεια να κερδίσει μια θέση στη βουλή, τα κατάφερε τελικά το 2010, εκμεταλλευόμενη την εύνοια του τότε αρχηγού των Συντηρητικών, Ντέιβιντ Κάμερον.
Παρότι δημόσια αρνείται τη σύγκριση με τη Θάτσερ, οι πολιτικές που έχει εφαρμόσει ως υπουργός και οι προγραμματικές θέσεις που διατύπωσε στην πρόσφατη εκστρατεία της συνηγορούν πως η 47χρονη Τρας αποτελεί πολιτικό τέκνο της Σιδηράς Κυρίας και υπέρμαχη του σκληρού νεοφιλελευθερισμού. Ενδεικτικά, τάσσεται εδώ και χρόνια σθεναρά ενάντια σε οποιαδήποτε αύξηση της φορολογίας των επιχειρήσεων, ενώ σε βιβλίο που έχει συνυπογράψει με άλλους Συντηρητικούς βουλευτές το 2012 χαρακτήρισε τους εργάτες του Ηνωμένου Βασιλείου «από τους πιο αδρανείς στον κόσμο» και κατηγόρησε τους νέους επειδή «ενδιαφέρονταν περισσότερο για το ποδόσφαιρο και την ποπ μουσική» από ότι οι Ινδοί συνομήλικοί τους…
Μάλιστα, ήδη από την πρώτη βδομάδα της πρωθυπουργίας της, έχει καταστήσει σαφές πως οι όποιες κρατικές παρεμβάσεις για τη λαϊκή ελάφρυνση από την έκρηξη του πληθωρισμού πρέπει να συνοδευτούν από φορολογικά κίνητρα για τις μεγάλες επιχειρήσεις και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, κάτι που σύμφωνα με συνεργάτες της θα φέρει αναπτυξιακή έκρηξη στηνΒρετανία ανάλογη με αυτή επί Θάτσερ στις αρχές του ’80. Χαρακτηριστικότερο όλων, για το φλέγον ζήτημα της ενεργειακής κρίσης, η νεοσύστατη κυβέρνηση, αφού υιοθετεί πλήρως το αφήγημα πως αποκλειστικά υπεύθυνη για την έλλειψη στον ενεργειακό εφοδιασμό είναι η Ρωσία και στέκεται υπέρμαχη των κυρώσεων και των γεωστρατηγικών παιχνιδιών της Δύσης, αποκλείει την αύξηση του εταιρικού φόρου, καθώς αυτό θα «απωθούσε τους επενδυτές». Συνεπώς, η Βρετανία βρίσκεται σε ένα μεταίχμιο στάδιο στο οποίο ναι μεν η Τρας υπόσχεται ένα δυσθεώρητο πρόγραμμα διάσωσης νοικοκυριών και επιχειρήσεων ύψους δισεκατομμυρίων λιρών, την εκκίνηση γεωτρήσεων για την εξόρυξη καυσίμων στη Βόρεια Θάλασσα και αύξηση εισαγωγής αερίου από τη Νορβηγία, αλλά ταυτόχρονα αρνείται να απαντήσει ξεκάθαρα στο πού θα βρεθούν τα χρήματα για όλα αυτά! Πιθανότατα, η απάντηση κρύβεται στην προεκλογική της δήλωση, όταν ερωτηθείσα για το πώς σκοπεύει να υπερνικήσει την ενεργειακή κρίση, αποκρίθηκε «μέσω της μείωσης της φορολόγησης και όχι της διανομής επιδομάτων».
Ύστερα από 40 χρόνια θατσερικής ηγεμονίας στη Βρετανία, τόσο με Τόρις όσο και με Εργατικούς, ο λαός φαίνεται διατεθειμένος να σηκώσει το γάντι
Μπροστά στα παραπάνω, οι εργαζόμενοι της Βρετανίας αναγνωρίζουν το πραγματικό πρόσωπο της Τρας αλλά και το συνολικότερο αδιέξοδο στο οποίο οδεύουν. Συνεπώς, δεν προκαλεί εντύπωση πως ήδη από τον Ιούνιο έχει φυσήξει ισχυρός απεργιακός άνεμος. Την αρχή έκαναν οι εργαζόμενοι στους σιδηροδρόμους και οι μηχανοδηγοί, που πλέον βρίσκονται σε τροχιά κλιμάκωσης με προγραμματισμένες 24ωρες απεργίες – που πάντως πιθανότατα θα μετατεθούν λόγω “πένθους”. Το παράδειγμά τους ενέπνευσε και σωματεία στα ταχυδρομεία και στα λιμάνια, με το δίκτυο μεταφορών να παραλύει στα μέσα του Αυγούστου. Ακόμα, στον απεργιακό χορό σύρθηκαν και εργαζόμενοι στην τηλεπικοινωνία, με περισσότερα από 40.000 άτομα να προχωρούν σε πολυήμερη απεργία στον τεχνολογικό κολοσσό BT, ενώ το κύμα παρέσυρε και τη Σκωτία, όπου οδοκαθαριστές απέργησαν για δύο σερί βδομάδες. Τέλος, παρουσία στον απεργιακό κυκεώνα είχε και η εργαζόμενη διανόηση με Άγγλους και Ουαλούς δικηγόρους να προχωρούν σε απεργία διαρ-
κείας και τους εκπαιδευτικούς και γιατρούς να καλούνται και αυτοί με τη σειρά τους να ψηφίσουν για την προκήρυξη κλαδικών απεργιών.
Μπορεί ο θάνατος της Ελισάβετ να ανάγκασε κάποια σωματεία σε αναδίπλωση, κίνηση που παρότι κρίνεται αναμενόμενη δεν τιμάει το εργατικό κίνημα, ο λαός φαίνεται πάντως να αναγνωρίζει πως το σημαίνον αυτή την περίοδο είναι η εκτόξευση του πληθιωρισμού και του κόστους διαβίωσης. Ύστερα από 40 χρόνια θατσερικής ηγεμονίας στη Βρετανία, με Τόρις και Εργατικούς, ο κόσμος βγαίνει ξανά στους δρόμους. Ας δούμε πώς η Τρας θα μπορέσει να αντιμετωπίσει τη λαϊκή βούληση…
