Κίνηση για την προστασία των νησίδων του Αιγαίου
1.Οι νησίδες της Ελλάδας αποτελούν ένα από τα πιο απαξιωμένα τμήματα της επικράτειας της χώρας, καθώς θεωρούνται άχρηστοι και άγονοι βράχοι και ως εκ τούτου συχνά-πυκνά υπάρχει ενδιαφέρον για τη μεταφορά των πιο ανεπιθύμητων δραστηριοτήτων σε αυτές. Η απαξίωση αυτή έχει περάσει και στη γλώσσα, καθώς συνηθίζεται να αποκαλούνται βραχονησίδες και ξερονήσια.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ακριβώς αντίστροφη. Οι νησίδες της χώρας αποτελούν ανεκτίμητης αξίας κιβωτούς βιοποικιλότητας και στο σύνολό τους σχεδόν ανήκουν στον πυρήνα προστασίας του Δικτύου Natura 2000. Συγκεκριμένα, φιλοξενούν είδη χλωρίδας και πανίδας, τα οποία είναι εξαιρετικά ευαίσθητα στην ανθρώπινη όχληση και ως εκ τούτου έχουν καταφύγει στα πλέον απομακρυσμένα αυτά νησιά για να επιβιώσουν. Αρκετά από αυτά τα είδη, ειδικά κάποια φυτά, έντομα και ερπετά, είναι ενδημικά σε κάποιες νησίδες, δηλαδή δεν απαντώνται πουθενά αλλού στον κόσμο. Όσον αφορά την πανίδα, σε αυτές συναντάμε εξαιρετικά σπάνια είδη πουλιών, όπως ο μαυροπετρίτης, ο αιγαιόγλαρος, ο σπιζαετός, ο θαλασσοκόρακας κ.α. Είναι, λοιπόν, επιτακτική η ανάγκη να συνειδητοποιήσει το ευρύ κοινό την τεράστια οικολογική αξία των νησίδων και να παρθούν αυστηρά μέτρα για την προστασία τους.
2. Αφορμή για τη δημιουργία της ομάδας μας υπήρξε η πρωτοφανής απειλή την οποία αντιμετωπίζουν 23 νησίδες του Αιγαίου, στις οποίες σχεδιάζεται να κατασκευαστεί το μεγαλύτερο αιολικό εργοστάσιο στην Ελλάδα. Πρόκειται για το επονομαζόμενο Aigaio Project της εταιρείας Eunice Energy, το οποίο περιλαμβάνει, σύμφωνα με την πιο συντηρητική του εκδοχή, την ανάπτυξη αιολικών σταθμών ισχύος 486 MW σε 14 νησίδες και, στην πιο φιλόδοξη εκδοχή, 584 MW σε 23 νησίδες του νοτιοανατολικού Αιγαίου.
Για να προχωρήσει το έργο αυτό, υπήρξαν κάποιες πρωτοφανείς μεθοδεύσεις. Αρχικά, στην απογραφή του 2011 δύο κατοικημένες νησίδες (Λέβιθα, Κίναρος) εμφανίστηκαν ως ακατοίκητες, αφού, για πρώτη φορά δεν μετέβησαν απογραφείς να απογράψουν τους κατοίκους τους, παρά τις εκκλήσεις τους. Μόλις δύο μήνες μετά την απογραφή, δόθηκαν οι σχετικές άδειες παραγωγής στην εταιρεία, με τις νησίδες αυτές χαρακτηρισμένες πλέον ως ακατοίκητες, πράγμα που αύξησε τον αριθμό των ανεμογεννητριών που ήταν εφικτό να εγκατασταθούν. Στη συνέχεια, σε σύμπραξη με τις τοπικές αρχές τεσσάρων νησιών, η εταιρεία εκμίσθωσε το σύνολο σχεδόν των νησιών έναντι πενιχρής αμοιβής, ενώ στο νησί Λέβιθα η δημοτική αρχή Λέρου μεσολάβησε, ώστε οι κάτοικοι του νησιού να αναγκαστούν δια της βίας να το εγκαταλείψουν — κάτι που αυτοί ευτυχώς δεν δέχτηκαν. Όταν πλέον η εταιρεία κατέθεσε προς έγκριση μια σκανδαλώδη –όσον αφορά τις παραλείψεις και την επιστημονική λαθροχειρία της– Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, όλοι οι αρμόδιοι περιβαλλοντικοί φορείς άρχισαν να γνωμοδοτούν αρνητικά, ενώ υπήρξε τεράστια κατακραυγή και από πλήθος περιβαλλοντικών οργανώσεων, με σημαντικότερη την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία. Καθώς όμως όλες αυτές οι κινήσεις δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα, συγκροτήθηκε η κίνησή μας.
Στα δυόμισι χρόνια της ύπαρξής μας ερευνήσαμε και συγκεντρώσαμε πλήθος στοιχείων για το έργο αυτό, αντιμετωπίζοντας το θέμα για πρώτη φορά ολιστικά. Οι κύριες δράσεις μας ήταν οι εκδηλώσεις σε πέντε νησιωτικούς δήμους στους οποίους υπάγονται οι απειλούμενες νησίδες (Αμοργός, Λέρος, Αστυπάλαια, Νίσυρος, Ανάφη), η διαδικτυακή επιστημονική ημερίδα για τις νησίδες του Αιγαίου το Μάρτιο του 2021 και η συμμετοχή μας στην ευρωπαϊκή διαβούλευση για τη χρηματοδότηση του έργου μέσω της ένταξής του στα «Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος» της ΕΕ. Τελικά, η αρμόδια διεύθυνση του ΥΠΕΝ προχώρησε στην απόρριψη του έργου, κάτι που αποτέλεσε μια σπουδαία νίκη. Ωστόσο, έναν χρόνο μετά, πληροφορηθήκαμε το αδιανόητο: Αντί η ΡΑΕ να έχει αποσύρει τις άδειες παραγωγής του έργου, τις ανανέωσε, ισχυριζόμενη ότι δεν είχε πληροφορηθεί την απόρριψη του έργου από το ΥΠΕΝ! Το επόμενό μας βήμα ήταν να προχωρήσουμε σε ενδικοφανή προσφυγή προς τη ΡΑΕ, ώστε να ανακαλέσει άμεσα τις άδειες. Στην προσφυγή αυτή συμμετείχαν σύλλογοι και πολλοί κάτοικοι των εμπλεκόμενων νησιών, καθώς και κάτοικοι των νησίδων που πλέον έχουν απογραφεί στην απογραφή του 2021.
Και η δράση μας συνεχίζεται, όχι μόνο ενάντια στην ανάπτυξη αιολικών σταθμών στις νησίδες και στις γύρω περιοχές, αλλά και σε άλλες καταστροφικές δραστηριότητες, όπως οι ιχθυοκαλλιέργειες, οι μεγάλες τουριστικές επενδύσεις, η παράνομη διάνοιξη δρόμων κ.α.
