Δημήτρης Σταμούλης
▸ Για να αλλάξει η κατάσταση για τον λαό, απαιτείται ένα πλαίσιο πάλης που θα βαζει στο στόχαστρο τα κέρδη των καπιταλιστών
Από βδομάδα σε… βδομάδα η κυβέρνηση μεταθέτει τα περιβόητα «μέτρα στήριξης» για τα καύσιμα, ενώ η πλατφόρμα για την επιστροφή χρημάτων από τους λογαριασμούς ρεύματος ενεργοποιήθηκε μόλις την Παρασκευή, δηλαδή περίπου ενάμιση μήνα μετά την εξαγγελία της! Η κυβέρνηση διά του πρωθυπουργού αυτοπροσώπως, διαπιστώνει με κυνισμό πως «πράγματι, η χώρα μας έχει σχετικά αυξημένες τιμές βενζίνης σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες», επειδή «διαχρονικά είχαμε υψηλούς φόρους στη βενζίνη», κάτι σαν φυσικός νόμος δηλαδή. Ας μην έχουν όμως αγωνία οι εργαζόμενοι, οι άνεργοι νέοι, οι χαμηλοσυνταξιούχοι για το μελλούμενο «fuel pass 2», όποτε κι αν έρθει. Το σενάριο που κυκλοφορεί η κυβέρνηση είναι ότι θα δοθεί με «διευρυμένα κριτήρια», δηλαδή θα το πάρουν και οι υψηλοεισοδηματίες και ότι μπορεί να είναι μερικά ευρώ παραπάνω από το έτσι κι αλλιώς πενιχρό ποσό των 15 περίπου ευρώ τον μήνα του πρώτου τριμήνου εφαρμογής του. Όσο για τον νέο μηχανισμό διαμόρφωσης της χονδρικής τιμής ρεύματος, η κυβέρνηση μπορεί να είχε υποσχεθεί την «ουσιαστική κατάργηση» της ρήτρας αναπροσαρμογής, ωστόσο με τα νέα τιμολόγια που ετοιμάζονται, απλώς την κρύβουν σε μια τελική χρέωση που υπόσχεται να μην είναι μεγαλύτερη από αυτή με τη ρήτρα! Ίσως όχι τυχαία, σε μια έκρηξη ειλικρίνειας, ο ίδιος ο Χρ. Σταϊκούρας παραδέχτηκε πως για το οικονομικό επιτελείο τα νέα μέτρα μπορεί να είναι «γενναία», αλλά και για τον πολίτη «ψίχουλα»!
Η πραγματικότητα πάντως τρέχει πολύ πιο γρήγορα από την κυβέρνηση. Για παράδειγμα, ο Γενικός Δείκτης Τιμών Εισαγωγών στη Βιομηχανία, τον Απρίλιο εκτινάχθηκε κατά 39,1% σε σχέση με τον αντίστοιχο περσινό μήνα. Οι τιμές σε ηλεκτρικό ρεύμα και φυσικό αέριο υπετριπλασιάστηκαν (+221,1%), στα προϊόντα διύλισης πετρελαίου διπλασιάστηκαν (+95,1%), αργό πετρέλαιο και φυσικό αέριο ακρίβυναν κατά 82,3%, τα βασικά μέταλλα 30,7%, η κατασκευή επίπλων 15,2%, τα προϊόντα χαρτοποιίας 13,9%, τα τρόφιμα 9,6%. Όσον αφορά τη χονδρική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, τον Μάιο ήταν 2η στην ΕΕ, πίσω μόλις από την Ιταλία, με 225 ευρώ/μεγαβατώρα.
Στη λιανική αγορά καυσίμων η ανηφόρα στις τιμές δεν έχει τέλος. Η μέση τιμή στην αμόλυβδη ξεπέρασε πλέον τα 2,5 ευρώ, ενώ το εξωφρενικό σενάριο για 3 ευρώ/ λίτρο φαίνεται όλο και πιο «ρεαλιστικό»! Στις 13 Ιουνίου, η Ελλάδα ήταν η 6η πιο ακριβή χώρα στον κόσμο και η 4η στην ΕΕ στην αμόλυβδη. Η χώρα μας είναι επίσης 16η ακριβότερη στο ντίζελ και 3η ακριβότερη στο LPG, πίσω από την εμπόλεμη Ουκρανία και τη Σουηδία!
Καθοριστικός παράγοντας γι αυτή την εξέλιξη είναι ο περιβόητος Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης, που έχει διαμορφωθεί από το 2017 στα 0,7 ευρώ/λίτρο, διπλάσιος από τον ελάχιστο ΕΦΚ που έχει θεσπίσει η ΕΕ και 4ος υψηλότερος στην ΕΕ. Ο δε ΦΠΑ 24% είναι από τους υψηλότερους στην Ευρώπη. Έτσι, τα μισά χρήματα πηγαίνουν στους φόρους.
Πέρα όμως τη φοροληστεία του κράτους μεγάλο μερίδιο ευθύνης για την αισχροκέρδεια στα καύσιμα έχουν και τα δύο εγχώρια διυλιστήρια. Πιεζόμενη από την οργή του κόσμου, για πρώτη φορά η διοίκηση των ΕΛΠΕ μίλησε για τις αυξήσεις στα υγρά καύσιμα, αλλά για να «θολώσει» τα νερά και να εμφανιστούν οι καπιταλιστές των διυλιστηρίων όχι απλώς ως «αθώοι» αλλά και ως… θύματα της ακρίβειας. Ο διευθύνων σύμβουλος Α. Σιάμισιης υποστήριξε ότι «είναι περιορισμένη η δυνατότητα παρέμβασής μας» και ότι «το 90% της τιμής που φτάνει στον καταναλωτή αφορά το κόστος του προϊόντος και τους φόρους», για να αποφανθεί ότι «το περιθώριο που έχουμε σε εμπορικό επίπεδο είναι κάτω του 5%». Βέβαια, οι βενζινοπώλες Θεσσαλονίκης, ήδη από τον Μάρτιο, είχαν «καρφώσει» τα διυλιστήρια για «καθημερινά πρωτόγνωρα πολύ μεγάλες αυξήσεις» και ότι μέσα σε λίγες ημέρες αύξησαν την τιμή του πετρελαίου κίνησης κατά 40 λεπτά.
Παγκόσμιες «διακρίσεις» της Ελλάδας στην ακρίβεια: 6η στον κόσμο και 4η στην ΕΕ στη βενζίνη, 2η στην ΕΕ στο ρεύμα
Για του λόγου το αληθές, η εταιρεία αναλύσεων Wood έγραψε ότι «είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ένα καλύτερο επιχειρηματικό περιβάλλον για τις εταιρείες του κλάδου πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Ελλάδα από αυτό που βλέπουμε σήμερα». Και τα αποτελέσματα δικαιώνουν αυτή την εκτίμηση: Τα ΕΛΠΕ κατέγραψαν σημαντική αύξηση κατά 54% στα συγκρίσιμα κέρδη EBITDA στο α΄ τρίμηνο του 2022 με 99 εκατ. ευρώ και καθαρά κέρδη 4 εκατ. ευρώ. Σχεδόν τριπλάσια κερδοφορία, 197 εκατ. ευρώ εμφάνισε η Motor Oil το ίδιο τρίμηνο. Οι δύο εταιρείες αύξησαν κατά 63% και 73% τις πωλήσεις τους.
Για να αλλάξει η κατάσταση για τον λαό απαιτείται ένα πλαίσιο διεκδικήσεων που θα συγκρούεται με την πολιτική των «ψίχουλων» της κυβέρνησης και θα «θίγει» τα κέρδη των καπιταλιστών. Η καμπάνια ενάντια στην ακρίβεια, το κόστος ζωής και τους άθλιους μισθούς «Κανένα Σπίτι χωρίς φαγητό, ρεύμα και νερό» που «τρέχει» σε γειτονιές για τον Ιούνιο η Πρωτοβουλία Αριστερών Αντικαπιταλιστικών Κινήσεων Πόλης και Περιφέρειας και Εργατικών Σχημάτων διατυπώνει συγκεκριμένα αιτήματα όπως: Δραστικές μειώσεις των τιμών των βασικών και λαϊκών αγαθών. Όλα τα αγαθά που είναι απαραίτητα για τη διαβίωση (τρόφιμα, ρεύμα, νερό, καύσιμα) να αποδεσμευτούν από οποιαδήποτε φορολογική επιβάρυνση (ΦΠΑ, ειδικοί φόροι). Κατάργηση του ΦΠΑ στα είδη πρώτης ανάγκης και διατροφής. Κατάργηση του ειδικού φόρου στα καύσιμα. Να σταματήσει η διαπραγμάτευση των βασικών αγαθών στα διάφορα χρηματιστήρια και να επιβληθεί πλαφόν στις τιμές τους, να καταργηθεί το χρηματιστήριο ενέργειας. Η ΔΕΗ και όλες οι μονάδες παραγωγής, μεταφοράς, διανομής και εμπορίας του ρεύματος, καθώς και οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην αγορά πετρελαίου να περάσουν στο δημόσιο, χωρίς αποζημίωση, με εργατικό και λαϊκό έλεγχο. Να αυξηθούν τώρα όλοι οι μισθοί και να φορολογηθούν τα κέρδη του κεφαλαίου.
