Αν ξαναγινόμουν είκοσι χρόνων θα ξεκινούσα από τις κορφές των βουνών, αντάρτης, ληστής, ν’ ανοίξω τα μάτια εκείνων που δέχονται αδιαμαρτύρητα τη μοίρα τους. Θα σκότωνα και θα τσάκιζα την κακομοιριά, την υποταγή, την ταπεινοφροσύνη
Λ. Ζ
Γεννημένη στις 17 Ιούνη του 1922, η Λιλή Ζωγράφου το 1959 με το δεύτερο κιόλας βιβλίο της, το δοκίμιο «Νίκος Καζαντζάκης: ένας τραγικός» τάραξε τα λογοτεχνικά νερά της εποχής, κριτικάροντας τον μισογυνισμό του παγκοσμίως διάσημου συγγραφέα που είχε φύγει μόλις πριν δύο χρόνια από τη ζωή. Το δοκίμιο, επιλέγοντας μια ιδιαίτερη οπτική γωνία απομυθοποίησης και ψυχαναλυτικής προσέγγισης της προσωπικότητας του μεγάλου κρητικού συγγραφέα, προκάλεσε έντονη συζήτηση και διχογνωμίες στους λογοτεχνικούς κύκλους.
Το 1971 τάραξε για δεύτερη φορά τα λογοτεχνικά νερά όταν εξέδωσε το δοκίμιο «Ο ηλιοπότης Ελύτης», μια μελέτη για το έως τότε έργο του ποιητή. Η Ζωγράφου προτού να εκδώσει το έργο της είχε δώσει το χειρόγραφο στον Ελύτη για να της πει τη γνώμη του αλλά εκείνος παραδόξως της απάντησε ότι δεν ενέκρινε τη μελέτη της και την κάλεσε να μην την δημοσιεύσει, πράγμα βέβαια στο ποίο δεν υπάκουσε η Ζωγράφου εκδίδοντας άμεσα μάλιστα το βιβλίο.
Το1974 συζητήσεις προκάλεσε και το δοκίμιό της «Αντίγνωση: Τα δεκανίκια του καπιταλισμού», με το οποίο έκανε κριτική στον χριστιανισμό ως εργαλείου για την επικράτηση του καπιταλισμού και διατήρηση της εξουσίας της αστικής τάξης.
Το πιο γνωστό έργο της είναι το αυτοβιογραφικό της μυθιστόρημα «Η Συβαρίτισσα», που εκδόθηκε το 1987 με εμφανείς επιρροές από τη νιτσεϊκή φιλοσοφία.
Το 1998 η Ζωγράφου εξέδωσε το τελευταίο έργο της, ένα μεγάλο δοκίμιο με τίτλο «Από τη Μήδεια στη Σταχτοπούτα, η ιστορία του φαλλού», με το οποίο ανέδειξε την ιστορία της πατριαρχίας στην ελληνική κοινωνία από τα προϊστορικά χρόνια ως την εποχή των μεγάλων τραγικών.
Συμμετείχε στην αντίσταση κατά της γερμανικής κατοχής και φυλακίστηκε σε ηλικία 21 ετών,
Η Λιλή Ζωγράφου, δημοσιογράφος, λογοτέχνιδα, δοκιμιογράφος και θεατρική συγγραφέας προσέφερε τα μέγιστα στην ελληνική λογοτεχνία επικεντρώνοντας στα έργα της στο ιδανικό της ελευθερίας ενάντια στην κοινωνική αδικία και καταπίεση και αναδεικνύοντας τη θέση της γυναίκας στην ελληνική κοινωνία του δεύτερου μισού του 20ου αιώνα.
Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, η Ζωγράφου συμμετείχε στην αντίσταση και φυλακίστηκε σε ηλικία 21 ετών, ενώ μέσα στη φυλακή γεννήθηκε η κόρης της, Ρένα. Στη δικτατορία κατέκρινε το καθεστώς των συνταγματαρχών, εκτός των άλλων, και με το βιβλίο της «Επάγγελμα Πόρνη», μια καυστική μαρτυρία για τη ζωή στα χρόνια της Χούντας.
Εργογραφία:
- Αγάπη (1949)
- Νίκος Καζαντζάκης – Ένας τραγικός (1959)
- Βιογραφία – Άπαντα Μ.Πολυδούρη (1961)
- Και το χρυσάφι των κορμιών τους (1961)
- Οι καταραμένες (1962)
- Οι Εβραίοι κάποτε (Μίκαελ) (1966)
- Ο ηλιοπότης Ελύτης (1971)
- Παιδεία ώρα μηδέν, ή της εκμηδένισης (1972)
- Τι απόγινε κείνος που ήρθε να βάλει φωτιά (Θέατρο, 1972)
- Αντιγνώση, τα Δεκανίκια του Καπιταλισμού (1974)
- 17 Νοέμβρη 1973 – Η νύχτα της μεγάλης σφαγής (1974)
- Κ. Καρυωτάκης – Μ. Πολυδούρη, Η αρχή της αμφισβήτησης (1977)
- Επάγγελμα: Πόρνη (1978)
- Η γυναίκα που χάθηκε καβάλα στο άλογο (1981)
- Μου σερβίρετε ένα βασιλόπουλο παρακαλώ; (1983)
- Η γυναίκα σου η αλήτισσα (1984)
- Η Συβαρίτισσα (1987)
- Νύχτωσε αγάπη μου, είναι χτες (1990)
- Παλαιοπώλης Αναμνήσεων (1998)
- Που έδυ μου το κάλλος (1992)
- Παραλήρημα σε ντο μείζονα (1992)
- Σύγχρονός μας ο Κάφκα (1993)
- Η αγάπη άργησε μια μέρα (1994)
- Από τη Μήδεια στη Σταχτοπούτα· η ιστορία του φαλλού (1998)
Βασίλης Τσιράκης
