Δημήτρης Τζιαντζής
▸ Η πολιτική του «καλού παιδιού» των ΗΠΑ, οξύνει τους ανταγωνισμούς, δημιουργεί εχθρούς και ελλοχεύει μεγάλους κινδύνους
Το θερμόμετρο ανεβαίνει επικίνδυνα στο Αιγαίο, με αναβάθμιση του επιπέδου συναγερμού και δραματική επιδείνωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, που αποδεικνύονται για άλλη μια φορά συγκοινωνούντα δοχεία με τις ελληνοαμερικανικές. Σύμφωνα με την «εθνική στρατηγική», όσο περισσότερες βάσεις και στρατεύματα των ΗΠΑ αποκτά η Ελλάδα, όσο περισσότερες παραχωρήσεις κάνει, τόσο «θωρακίζεται» απέναντι σε τυχόν εξωτερικές και ασύμμετρες απειλές, που δήθεν δεν θα τολμήσουν να χτυπήσουν στόχους αμερικανικών συμφερόντων. Είναι όμως έτσι; Στην πράξη βλέπουμε το αντίθετο. Ο ασφυκτικός εναγκαλισμός της χώρας με τους αμερικανονατοϊκούς σχεδιασμούς και τα συμφέροντα οδήγησε, δύο μόλις βδομάδες μετά την υπογραφή της ελληνοαμερικανικής συμφωνίας, σε πρωτοφανή και επικίνδυνη τριπλή κρίση με Τουρκία, Ρωσία και Ιράν.
Η Τουρκία, μετά τις ιδιαίτερα επιθετικές αναφορές του Μητσοτάκη στο αμερικανικό Κογκρέσο, που επιχείρησε να παρουσιάσει τον Ερντογάν ως «Πούτιν του Αιγαίου», ανακοίνωσε τον τερματισμό των διμερών συνομιλιών με την Αθήνα. Ακόμα, ανακοινώθηκε πως πλέον ο Μητσοτάκης δεν υπάρχει για τον Ερντογάν, τουλάχιστον ως συνομιλητής! Ο Ταγίπ Ερντογάν κατέστησε σαφές ότι θεωρεί επιθετική την εμμονή της Ελλάδας να ρίχνει βάρος στην πολιτική απομόνωση της Τουρκίας σε ΕΕ και ΝΑΤΟ και στην επιβολή εμπάργκο στην πώληση όπλων σε αυτήν. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε απευθυνόμενος προς την Αθήνα: «Μην τολμήσετε να χορέψετε με την Τουρκία. Θα κουραστείτε και θα μείνετε μεσοστρατίς». Τραβώντας το σχοινί, η τουρκική πλευρά αμφισβητεί πλέον την ελληνική κυριαρχία των Δωδεκανήσων και των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου με αφορμή την αποστρατιωτικοποίηση. Αυτή η αμφισβήτηση στην πράξη γίνεται με αύξηση των υπερπτήσεων στο Αιγαίο, με αποτέλεσμα, εκτός των άλλων, να πολλαπλασιάζονται οι πιθανότητες για θερμό επεισόδιο.
Σε αλυτρωτική πλειοδοσία προχωρεί η τουρκική αντιπολίτευση που ζητάει από την κυβέρνηση Ερντογάν αντί να διαμαρτύρεται για την αποστρατιωτικοποίηση, να «κάνει» κάτι για τα νησιά που έχουν «καταληφθει από την Ελλάδα», δηλώνοντας τη στήριξή της προς τον Ερντογάν, εφόσον κινηθεί προς μια τέτοια κατεύθυνση. Η νέα επικίνδυνη κλιμάκωση έρχεται λιγότερο από τρεις μήνες μετά τη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ταγίπ Ερντογάν στην Κωνσταντινούπολη και την προσπάθεια να επιτευχθεί ένα άτυπο μορατόριουμ υπό το βάρος του πολέμου στην Ουκρανία και της ενθάρρυνσης των ΗΠΑ να βρεθούν κοινοί ενεργειακοί δρόμοι που θα θέσουν τη Ρωσία εκτός κάδρου. Στην πορεία, ωστόσο, είχαμε όξυνση του ανταγωνισμού των δύο χωρών στη διεκδίκηση αναβαθμισμένου ρόλου στην περιοχή, κάτι που οδήγησε σε βαθύτερη εμπλοκή στη σύγκρουση και τις σχέσεις των δύο χωρών στα άκρα. Η Ελλάδα προσπαθεί να αντισταθμίσει την πιο ισχυρή γεωστρατηγική θέση της γειτονικής χώρας με τον ρόλο του «προβλέψιμου» συμμάχου που δεν κάνει παζάρια (όπως η Τουρκία στο θέμα της επέκτασης του ΝΑΤΟ) και που λέει –σχεδόν– πάντα ναι.
Τα αεροπλάνα για την Ουκρανία
Στα μέσα Απριλίου, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Παναγιωτόπουλος διαβεβαίωνε την επιτροπή Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής ότι δεν υπάρχει θέμα εκ νέου αποστολής άλλων οπλικών συστημάτων στην Ουκρανία. Τότε έλεγε ότι «δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή άλλα οπλικά συστήματα να στείλουμε» και πως ό,τι πήγε ήταν από τα αποθέματά μας.
Ωστόσο, προτού ο κόκορας λαλήσει, μάθαμε πριν δύο βδομάδες, μέσω του υπουργού Άμυνας των ΗΠΑ Λόιντ Όστιν, ότι «αρκετές χώρες ανακοίνωσαν νέες δωρεές κρίσιμων συστημάτων πυροβολικού και πυρομαχικών, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα. Το πρόβλημα ήταν ότι η Ελλάδα δεν είχε ανακοινώσει τίποτα, γιατί η κυβέρνηση Μητσοτάκη προσπαθούσε να κρύψει τη νέα αποστολή. Το σκηνικό επαναλήφθηκε με τη διαρροή από τη γερμανική καγκελαρία πως η Ελλάδα θα προμηθεύσει τεθωρακισμένα BMP-1 στην Ουκρανία και ως αντάλλαγμα θα λάβει εξίσου απαρχαιωμένα τεθωρακισμένα Marder, εκτός γραμμής παραγωγής, από τη Γερμανία. Με αυτή την περίεργη ανταλλαγή, η Αθήνα «εξαγόρασε» συνάντηση κατ’ ιδίαν, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες, του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Όλαφ Σολτς. Σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε μεταξύ άλλων τον χάρτη της «γαλάζιας πατρίδας» και ενημέρωσε τον Γερμανό ομόλογό του για τις διαρκείς παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου και συνολικά για τις τουρκικές προκλήσεις. Μέρος της συμφωνίας ήταν και το ήπιο κάλεσμα του εκπροσώπου της γερμανικής κυβέρνησης προς την Τουρκία «να επιδείξει αυτοσυγκράτηση και να απέχει από προκλήσεις».
Η δήλωση αυτή προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση της Άγκυρας, που κάλεσε το Βερολίνο να μείνει έξω από τα ελληνοτουρκικά. Όπως έγινε γνωστό, μάλιστα, η συμφωνία συνδέεται με την προμήθεια πυρομαχικών από γερμανικές εταιρείες και πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των υφιστάμενων Leopard εξωφρενικού κόστους έως 2 δισ. ευρώ! Το μεγάλο κόστος συντήρησης και η ασήμαντη επιχειρησιακή αξία των τεθωρακισμένων, ωστόσο, δεν είναι παρά μια παρανυχίδα μπροστά στον κίνδυνο που ελλοχεύει η αποστολή βαριού οπλισμού κατά της Ρωσίας και τα αντίποινα που ενδέχεται να υπάρξουν. Η κίνηση σηματοδοτεί μια μεγάλη κλιμάκωση της ελληνικής εμπλοκής σε σχέση με τα καλάσνικοφ της πρώτης παρτίδας στην Ουκρανία.
Το βαπόρι από την Περσία
Λες και τα μέτωπα με Τουρκία και Ρωσία δεν ήταν αρκετά, η κυβέρνηση έχει οδηγήσει τις ελληνοπερσικές σχέσεις στο χειρότερο σημείο από την εποχή του Αλέξανδρου της Μακεδονίας! Το διπλωματικό θρίλερ συνεχίζεται, με τις ιρανικές αρχές να ζητούν την επιστροφή του ιρανικού πετρελαίου που κλάπηκε από το δεξαμενόπλοιο Pegas ως όρο για να προχωρήσουν οι διαδικασίες απελευθέρωσης των δύο ελληνόκτητων δεξαμενόπλοιων και των πληρωμάτων τους που κατελήφθησαν στον Περσικό.
Η Τεχεράνη κάλεσε την Αθήνα για απευθείας συνομιλίες «χωρίς προστάτες», ωστόσο η κυβέρνηση Μητσοτάκη συνεχίζει να περιμένει… την έγκριση της Ουάσιγκτον και γίνεται όργανο του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, του FBI και της υπηρεσίας Homeland Security, που ζήτησαν την κατάσχεση του φορτίου και τη μεταφορά του πετρελαίου σε τάνκερ μισθωμένα από τις ΗΠΑ. Η δέσμευση του φορτίου, όπως επισημαίνεται, είναι διπλά παράνομη όχι μόνο γιατί παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, αλλά και όλους τους περιβαλλοντικούς νόμους της Ελλάδας για μετάγγιση πετρελαίου σε κλειστό κόλπο.
