Γιώργος Μιχαηλίδης
Πλάι στην κούρσα της τιμής του πετρελαίου και της ενέργειας ή, για την ακρίβεια, λίγο πιο πίσω, ο πόλεμος στην Ουκρανία απειλεί να δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα σε ένα άλλο βασικό αγαθό για την ανθρωπότητα: το ψωμί. Το 30% της παγκόσμιας παραγωγής σιταριού προέρχεται από τους σιτοβολώνες της Ρωσίας και της Ουκρανίας, ενώ η τελευταία παράγει και το 15% του καλαμποκιού παγκοσμίως. Όπως είναι επόμενο, η έναρξη του πολέμου εκτόξευσε την τιμή του σιταριού σε ιστορικό υψηλό για την τελευταία δεκαετία.
Για μια ακόμη φορά, η αυξημένη ζήτηση αποκάλυψε την ανισότητα μεταξύ των περιοχών του πλανήτη, καθώς είναι οι φτωχότερες χώρες που αναμένεται να πληγούν χειρότερα από τις ελλείψεις. Πιο συγκεκριμένα, οι χώρες της βορείου Αφρικής, οι οποίες αποτελούν τους μεγαλύτερους εισαγωγείς σιταριού και δημητριακών, κινδυνεύουν να δουν ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού τους –από 18% στην Αλγερία έως 38% στη Λιβύη– να αντιμετωπίζει μέτρια ή σοβαρά προβλήματα στην προμήθεια των βασικών τροφίμων. Αντίστοιχα προβλήματα φαίνεται να αντιμετωπίζει και ο Λίβανος, ο οποίος βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές σιταριού και λαδιού από την Ουκρανία και τη Ρωσία, με τις αρχές της χώρας να δηλώνουν πως τα υπαρκτά αποθέματα αρκούν μόνο για ένα μήνα. Ωστόσο, για ελλείψεις σε αγροτικά προϊόντα ανησυχούν και ισχυρά κράτη, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Αυστραλία, γεγονός που αναδεικνύει το ενδεχόμενο βάθος του προβλήματος.
Αν θέλουμε να είμαστε ακριβείς, όμως, ο πόλεμος στην Ουκρανία οξύνει ένα ήδη υπαρκτό πρόβλημα. Μία σειρά παραγόντων, όπως οι μεγάλες πυρκαγιές, οι ξηρασίες και η έλλειψη των ακριβών λιπασμάτων, αλλά και η αλματώδης αύξηση του πληθυσμού σε μια σειρά χώρες, δημιουργεί μία νέα επισιτιστική πρόκληση αλλά και κοινωνικές αναταραχές. Ήδη τον Ιανουάριο οι τιμές των τροφίμων παγκοσμίως είχαν σημειώσει άνοδο της τάξης του 7,5%. Σε συνδυασμό με τις αυξήσεις στην ενέργεια, οι αρτοποιοί στην Τυνησία αύξησαν τις τιμές στο ψωμί, όταν όμως η κυβέρνηση επέβαλλε ανώτατο όριο, οι ίδιοι προχώρησαν σε δυναμικές διαμαρτυρίες, καθώς δεν μπορούν ν’ ανταπεξέλθουν στο κόστος. Στο γειτονικό Μαρόκο, μεγάλες διαδηλώσεις για τις αυξήσεις σε τρόφιμα και καύσιμα έλαβαν χώρα την τελευταία εβδομάδα.
Πρόκειται, άραγε, για μια παροδική αναταραχή που θα ξεπεραστεί με το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία ή για ένα μονιμότερο κρισιακό φαινόμενο, προάγγελο ενός δυσοίωνου μέλλοντος όπου ούτε το ψωμί δεν θα είναι δεδομένο;
