Δημήτρης Σταμούλης
▸ Τα 2 δισ. ευρώ που θα διατεθούν για την ενεργειακή κρίση θα καταλήξουν στα ταμεία των εταιρειών ενέργειας
Η τραγωδία του πολέμου στην Ουκρανία έχει τρομακτικές «παράπλευρες» κοινωνικές απώλειες και στη χώρα μας, από την εκρηκτική αύξηση τιμών στην ενέργεια, σε βασικές πρώτες ύλες (δημητριακά, μέταλλα κ.α.) και σε μια τεράστια γκάμα βασικών αγαθών και υπηρεσιών.
Ρεκόρ 25ετίας με 7,2% κατέγραψε ο πληθωρισμός στην Ελλάδα τον Φεβρουάριο. Η τιμή στο φυσικό αέριο αυξήθηκε κατά 78,5% και σε ηλεκτρισμό 71,4%, πετρέλαιο θέρμανσης 41,5% και καύσιμα-
λιπαντικά 23,2%. Βέβαια, η ξέφρενη πορεία του πληθωρισμού έχει ξεκινήσει πολύ πριν τα γεγονότα στην Ουκρανία, κάτι που καταρρίπτει τους κυβερνητικούς ισχυρισμούς ότι «φταίει ο πόλεμος»: Τον Σεπτέμβριο 2021 ήταν 2,2% τον Νοέμβριο 4,8%, και τον Ιανουάριο 6,2%.
Με βάση τις τελευταίες (8/3) τιμοληψίες του Παρατηρητηρίου Τιμών Καυσίμων, η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης ανέρχεται στα 2,031 ευρώ/λίτρο, ενώ σε Δωδεκάνησα και Ευρυτανία ξεπέρασε και τα 2,2 ευρώ/λίτρο. Το πετρέλαιο κίνησης σκαρφάλωσε στα 1,836 ευρώ/λίτρο, ενώ το πετρέλαιο θέρμανσης έχει ξεπεράσει τα 1,60 ευρώ/λίτρο στην Αττική. Σε σχέση με πέρσι, οι αυξήσεις είναι τεράστιες, κατά 29,2% στην αμόλυβδη, 40,6% στο diesel και 56,6% στο πετρέλαιο θέρμανσης, του οποίου η τιμή αυξήθηκε κατά 33% μόλις σε δύο μήνες. Για 500 λίτρα, η επιπλέον επιβάρυνση ανέρχεται σε περίπου 200 ευρώ! Υπό αυτές τις συνθήκες, η νέα κακοκαιρία «Φίλιππος» βρήκε χιλιάδες νοικοκυριά με παγωμένα σπίτια! Γιατί ούτε η στροφή στην ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να είναι λύση, με την τιμή του ρεύματος να προκαλεί… ηλεκτροσόκ.
Κι εδώ αρχίζουν τα ελληνικά… παράδοξα. Την Πέμπτη 10/3, σε όλη την Ευρώπη οι χονδρεμπορικές τιμές του ρεύματος σημείωναν μείωση, εκτός από την Ελλάδα. Η χονδρική τιμή στη δική μας Αγορά Επόμενης Ημέρας ήταν αυξημένη κατά 5,58% και διαμορφωνόταν στα 349,80 ευρώ τη μεγαβατώρα. Την ίδια ημέρα, στο ολλανδικό χρηματιστήριο, η τιμή εκκίνησης για τη μεγαβατώρα του φυσικού αερίου ανερχόταν στα 149,50 ευρώ, μειωμένη πάνω από 30% σε σχέση με την προηγούμενη μέρα (είχε ανοίξει σε επίπεδα πάνω από 180 ευρώ τη μεγαβατώρα). Ωστόσο, αυτή η μείωση δεν εμφανίζεται στην Ελλάδα, όπου επίσης παραδόξως και παρά τις κυβερνητικές εξαγγελίες περί αλλαγής του ενεργειακού μείγματος, το φυσικό αέριο παραμένει κυρίαρχο με 35,6%, οι ΑΠΕ κινούνται υψηλά, στο 34%, ενώ ο λιγνίτης υποχώρησε στο 14% και οι εισαγωγές αυξήθηκαν στο 8,1%. Πώς είναι δυνατόν να υποχωρούν διεθνώς οι τιμές του φυσικού αερίου, να ενισχύεται η συνεισφορά των ΑΠΕ, και οι τιμές χονδρικής του ρεύματος στην Ελλάδα να μην υποχωρούν; Γιατί, επίσης, δεν τίθενται σε λειτουργία όλες οι μονάδες της ΔΕΗ (σε Καρδιά Κοζάνης και Αμύνταιο Φλώρινας) με τον πολύ φθηνότερο πλέον σήμερα λιγνίτη, ώστε να αλλάξει το ενεργειακό μείγμα;
Γιατί το πανάκριβο (ρωσικό ακόμα!) φυσικό αέριο που καίνε οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής δεν υποχωρεί ως ποσοστό στο ενεργειακό μείγμα; Μήπως οι ιδιώτες πάροχοι θησαυρίζουν με το δράμα του ελληνικού λαού;
Ένα άλλο στοιχείο που δείχνει την απίστευτη κερδοσκοπία των ιδιωτικών εταιρειών ενέργειας αλλά και όλων όσοι «τζογάρουν» στα αποκαΐδια του πολέμου, είναι και το πάρτι που στήνεται κάθε μέρα στο ελληνικό χρηματιστήριο ενέργειας. Για παράδειγμα, στις 7/3 η μέγιστη τιμή παρουσίασε τεράστιες ημερήσιες αποκλίσεις, από 210,09 έως και 600,07 ευρώ/μεγαβατώρα, με τελική στα 426,9 ευρώ. Το ίδιο συμβαίνει και στα πρατήρια, όπου πριν καλά-καλά εκτιναχθεί το αργό Brent στα 139 δολάρια/βαρέλι, είδαμε τιμές πάνω από 2 ευρώ στην αντλία. Όμως, την Πέμπτη που η τιμή του είχε «κατρακυλήσει» στα 112 δολάρια, παρατήθηκαν νέες αυξήσεις και όχι μειώσεις! Επιλεκτική… ταχύτητα στην τιμολόγηση από τους μεγαλεμπόρους καυσίμων.
Εκτός όμως από την κερδοσκοπία των ιδιωτικών εταιρειών, «κερδοσκοπεί» και το ίδιο το κράτος. Ο περιβόητος Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στη βενζίνη έχει διαμορφωθεί από το 2017 στα
0,7 ευρώ/λίτρο, διπλάσιος από τον ελάχιστο ΕΦΚ που έχει θεσπίσει η ΕΕ, ο οποίος παραμένει ως έχει από το πρώτο μνημόνιο επί Γ. Παπανδρέου! Ενώ ο ΦΠΑ 24% είναι από τους υψηλότερους στην Ευρώπη. Παράδειγμα από πρατήριο Αττικής: Για 14,3 λίτρα απλής αμόλυβδης (τιμή 2.098€/lt), και 30 ευρώ κόστος, 5,81 ευρώ είναι ΦΠΑ και 10 ευρώ ΕΦΚ, δηλαδή πάνω από τα μισά τα εισπράττει το κράτος! Έτσι εξηγείται και το… παράδοξο της Κύπρου όπου η βενζίνη πωλείται περίπου 1,40€/lt, αφού ο ΕΦΚ είναι 0,429 €/lt και ο ΦΠΑ 19%.
Τομέας ενέργειας στο δημόσιο, υπό εργατικό έλεγχο
Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι θα δαπανήσει συνολικά πάνω από 2 δισ. ευρώ από τον προϋπολογισμό για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Μόνο που αυτά τα χρήματα θα καταλήξουν στα ταμεία των ιδιωτών παρόχων ενέργειας, ενώ ο λαός πεινάει και κρυώνει.
Επίσης, η κυβέρνηση δηλώνει ότι προτίθεται να αναθεωρήσει τον ενεργειακό σχεδιασμό της για να απαλλαγεί από το ρωσικό αέριο. Ωστόσο, στην πράξη αρνείται να λειτουργήσει στο φουλ τα λιγνιτικά εργοστάσια. Δηλώνει, επίσης, ότι θα στραφεί στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) που είναι όμως πολύ πιο ακριβό και απαιτεί νέες υποδομές. Αυτό σημαίνει νέες μπίζνες για το ελληνικό εφοπλιστικό κεφάλαιο που ήδη έχει επενδύσει 3,63 δισ. δολ. για νέα κατάλληλα πλοία, αλλά και τις ενεργειακές/κατασκευαστικές εταιρείες που ετοιμάζουν νέους τερματικούς σταθμούς.
Ήδη Motor Oil, Κοπελούζος και Energean ή ΤΕΡΝΑ, ετοιμάζουν ή διαγ(κ)ωνίζονται για νέους σταθμούς σε Κορινθία, Θράκη-Αλεξανρούπολη, Καβάλα. Από την άλλη, η κυβέρνηση προτίθεται για πρώτη φορά στην ελληνική ιστορία να στραφεί στην πυρηνική ενέργεια, χρηματοδοτώντας όμως εργοστάσια εκτός επικράτειας που θα τα διευθύνουν άλλοι!
Η λύση απέναντι στη λαίλαπα ανατιμήσεων δεν είναι τα ψωροεπιδόματα για λίγους που ούτε για μαγκάλι δεν φτάνουν. Είναι τώρα η ώρα το μαχόμενο εργατικό και λαϊκό κίνημα να απαιτήσει να περάσει ο τομέας ενέργειας στο δημόσιο υπό εργατικό-κοινωνικό έλεγχο, γιατί το ρεύμα είναι αγαθό και όχι χρηματιστηριακό «προϊόν».
Να καταργηθεί ο ΕΦΚ στα καύσιμα και ο ΦΠΑ σε τρόφιμα και βασικά λαϊκά αγαθά. Να αυξηθούν τώρα όλοι οι μισθοί και να φορολογηθούν εκτάκτως τα κέρδη των εταιρειών ενέργειας, των εφοπλιστών και του μεγάλου κεφαλαίου.
