Γιώργος Μουρμούρης
▸ Μια ισχυρή νεροποντή «παρέλυσε» το Λεκανοπέδιο, με τους δρόμους να μετατρέπονται σε χείμαρρους και τις αίθουσες σχολείων και ΑΕΙ σε λίμνες. «Τριτοκοσμικές» εικόνες δίπλα σε πανάκριβα έργα βιτρίνας, ατομική ευθύνη και απαγορεύσεις η αντίδραση της κυβέρνησης.
Με μια ισχυρή χιονόπτωση περιοχές σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων από το κέντρο της Αθήνας μένουν χωρίς ρεύμα και θέρμανση για μέρες. Με έναν παρατεταμένο καύσωνα δεκάδες χιλιάδες στρέμματα δάσους και καλλιεργειών παραδίδονται σε μεγα-πυρκαγιές που καίνε ανεξέλεγκτες επί μέρες. Με μια ισχυρή βροχόπτωση, οι κεντρικότεροι δρόμοι του Λεκανοπεδίου μετατρέπονται σε ποτάμια και η παραλιακή λεωφόρος στην εκβολή τους.
Στην Αθήνα, η ισχυρή νεροποντή του κύματος κακοκαιρίας «Μπάλλος» έφερε ξανά στην επιφάνεια το διαχρονικό μείγμα αδιαφορίας για έργα που ούτε επιτρέπουν εγκαίνια με κόκκινες κορδέλες και φανταχτερό φόντο, ούτε εντάσσονται στις «προτιμήσεις» των «εθνικών κατασκευαστών», όπως οι σωστά μελετημένες και με σεβασμό στο περιβάλλον αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις αλλά και η προστασία των περιαστικών δασών, καθώς τα φυσικά φαινόμενα που εξελίσσονται σε καταστροφές είναι άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους: Ο ισχυρός χιονιάς της «Μήδειας» γέμισε τα δάση με πεσμένα κλαδιά και κορμούς δέντρων που ουδέποτε απομακρύνθηκαν, μετατρέποντάς τα σε «πυριτιδαποθήκες» οι οποίες ανεφλέγησαν το καλοκαίρι.
Με χιλιάδες στρέμματα «κρανίου τόπο» και ελλείψει άμεσης αντιπλημμυρικής παρέμβασης, είναι αναπόδραστη συνέπεια οι πλημμύρες, όπως συνέβη προ ημερών στη βόρεια Εύβοια. Και επειδή όπως έλεγε ο Σαρτρ «δεν υπάρχουν φυσικές καταστροφές», σε όλες τις περιπτώσεις σε κοινό παρονομαστή αναδεικνύεται ο κρατικός κυνισμός και το επιχειρηματικό κέρδος, και βεβαίως η κλιματική κρίση που όμως αποτελεί παράγοντα ενισχυτικό των ευθυνών της εκάστοτε κυβέρνησης και όχι «συγχωροχάρτι».
Στην Αθήνα του «Μπάλλου», επιχειρηματικό κέρδος και κυβερνητικός-κρατικός κυνισμός «χτύπησαν» την περιοχή των Τζιτζιφιών, στην Καλλιθέα. Δίπλα στα θεόρατα τείχη της νότιας πρόσοψης του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος και πίσω από τα τσιμέντα της πολυδιαφημισμένης ανάπλασης του παραλιακού μετώπου, η παλαιά λεωφόρος Ποσειδώνος, ένας δρόμος που παραδόθηκε στην κυκλοφορία μόλις πριν λίγους μήνες, πλημμύρισε εγκλωβίζοντας λεωφορείο, οι επιβάτες του οποίου διέφυγαν με το νερό να φτάνει ως τη μέση τους και σχηματίζοντας αλυσίδες για να προστατεύσουν ο ένας τον άλλον.
Η ανάπλαση για το «Νιάρχος» βαφτίστηκε αντιπλημμυρικό έργο, αλλά ούτε αυτό δεν έχει ολοκληρωθεί
Η αντίθεση των εικόνων εξαθλίωσης και πανικού δίπλα στο υπερπολυτελές μέγαρο της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, αποτελεί απλώς την «φωτεινή πλευρά του φεγγαριού». Γιατί υπάρχει και η «σκοτεινή»: Η περιοχή των Τζιτζιφιών είχε εδώ και δεκαετίες ανάγκη άμεση και καλά μελετημένη αντιπλημμυρική παρέμβαση, καθώς περιοχές της βρίσκονται κάτω από τη στάθμη της θάλασσας ενώ από την εποχή της Χούντας παρέμενε αποκλεισμένη από τη θάλασσα από το απροσπέλαστο τείχος της Νέας Ποσειδώνος.
Το 2016, η τότε περιφερειάρχης Αττικής Ρένα Δούρου εισηγήθηκε τη χρηματοδότηση από ίδιους πόρους της Περιφέρειας (με δέσμευση του 40% των αποθεματικών της, μάλιστα) ενός έργου στην περιοχή το οποίο παρουσιάστηκε ως «αντιπλημμυρικό». Στην πραγματικότητα, επρόκειτο για μελέτη του Ρέντσο Πιάνο και του ιδρύματος Νιάρχος για ανάπλαση της παραλίας Καλλιθέας και Μοσχάτου με τη λογική να μετατραπεί σε προέκταση-παράκτιο «κήπο» του Ιδρύματος, «σκεπάζοντας» αντί να βυθίσει την παραλιακή λεωφόρο και δημιουργώντας έτσι έναν λόφο προς την πόλη της Καλλιθέας.
Τα έργα ξεκίνησαν όμως σύντομα φάνηκε ότι ο σχεδιασμός του Πιάνο δεν περιελάμβανε αντιπλημμυρική θωράκιση που να ανταποκρίνεται στην εποχή της κλιματικής κρίσης. Εκπονήθηκε συμπληρωματική μελέτη αλλά, λόγω των «γνωστών» προβλημάτων που ανακύπτουν σε κάθε μεγάλο έργο στο οποίο εμπλέκεται το κατασκευαστικό κεφάλαιο, εν προκειμένω ο ΑΚΤΩΡ, η ‘Α φάση του έργου που περιλαμβάνει την αντιπλημμυρική παρέμβαση και προβλεπόταν να παραδοθεί εντός του 2019 αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη Νοέμβρη του 2021.
Η Αττική είναι γεμάτη αντίστοιχες τέτοιες παρεμβάσεις. Είτε πρόκειται για το «θάψιμο» του Κηφισού κάτω από τον αυτοκινητόδρομο, είτε για το τσιμέντωμα της κοίτης των ρεμάτων που συνεχίζεται εντατικά μετά τη Μάνδρα, είτε για το στοίβαγμα μαθητών και φοιτητών σε ακατάλληλες αίθουσες που πλημμυρίζουν με μια νεροποντή, παντού αναδεικνύεται η απόλυτη προτεραιότητα του επιχειρηματικού κέρδους για κεντρικό και τοπικό κράτος. Επιστέγασμα όλων αυτών, η αντιμετώπιση μιας νεροποντής με κατασταλτικά μέτρα, θυμίζοντας τον θρύλο που θέλει τον Ξέρξη να μαστιγώνει τη θάλασσα: Διαρροές περί εισηγήσεων για απαγόρευση κυκλοφορίας(!) και εμπλοκή του στρατού, για μια ακόμη φορά, σε παρεμβάσεις πολιτικής προστασίας.
