Δημήτρης Σταμούλης
Οι διεθνείς τιμές των τροφίμων που ανεβαίνουν, έρχονται ως συνέπεια των υπέρογκων ανατιμήσεων σειράς πρώτων υλών αλλά και των πολλαπλάσιων ναύλων για τη μεταφορά εμπορευματοκιβωτίων. Τα αρπακτικά του κεφαλαίου σε ασύδοτη δράση. Όχι μόνο δεν αναμένεται αποκλιμάκωση τιμών στο 2021, αλλά εκτιμάται
ότι θα παραμείνουν στα ύψη έως την άνοιξη του 2022 και θα παγιωθούν πάνω από τα επίπεδα του 2020.
«Είδος πολυτελείας» τρόφιμα και ενέργεια
«Τα σφοδρά καιρικά φαινόμενα, η έλλειψη εργατικού δυναμικού και εξοπλισμού και τα σοβαρά προβλήματα στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού έχουν «χτυπήσει» τα πάντα, από τα πατατάκια μέχρι τον εξοπλισμό μαγειρέματος και τα τρόφιμα. Τώρα, σε όλο τον κόσμο, οι τιμές των βασικών προϊόντων, από το βόειο κρέας και το σιτάρι έως τη ζάχαρη και τα φυτικά έλαια αυξάνονται σταθερά, τροφοδοτούμενες από ένα μείγμα ξηρασίας, πυρκαγιών, παγετού και ελλείψεων εργατικού δυναμικού από την COVID-19», σημειώνει το Fortune, προσπαθώντας να σκιαγραφήσει το τεράστιο κύμα ακρίβειας που πλήττει όλο τον πλανήτη. «Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα σοκ από τις τιμές της ενέργειας, καθώς το κόστος του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνεται σε επίπεδα ρεκόρ», προσθέτει το Bloomberg.
Ο διεθνοποιημένος ολοκληρωτικός καπιταλισμός της εποχής μας δείχνει τα «δόντια» του στους λαούς. Μετά από μήνες lockdown, κλειστών επιχειρήσεων και βιομηχανιών, ρεκόρ απολύσεων και ανεργίας σε πολλές χώρες της «πρώτης ταχύτητας» αλλά και των «αναπτυσσόμενων» κρατών και βέβαια δραματικής μείωσης του εργατικού εισοδήματος, η «άνοιξη» της ανάπτυξης της κερδοφορίας –μετά τη σταδιακή άρση των περιοριστικών μέτρων– πηγαίνει χέρι-χέρι με τη «βαρυχειμωνιά» στις τιμές πολλών ειδών ευρείας λαϊκής κατανάλωσης.
«Το πρόβλημα δεν έχει ακόμη ξεκινήσει», προειδοποιεί ο επικεφαλής της EnergyScan, της μονάδας ανάλυσης της γαλλικής πολυεθνικής εταιρείας ενέργειας Engie. «Η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει έναν πολύ δύσκολο χειμώνα». Και όχι μόνο η Γηραιά Ήπειρος, αλλά όλος ο κόσμος της εργασίας και της φτώχειας, που καλείται να τα βγάλει πέρα με ένα πρωτόγνωρο κύμα ανατιμήσεων απ’ άκρη σ’ άκρη του πλανήτη. Ο καταστροφικός παγετός στη Βραζιλία, οι πλημμύρες στη νοτιο-ανατολική Ασία και ο τυφώνας Άιντα στις ΗΠΑ επηρεάζουν το «καλάθι» της λαϊκής οικογένειας και στην Ελλάδα!
Τσουνάμι ανατιμήσεων σε όλο τον κόσμο
Με ένα τσουνάμι ανατιμήσεων σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες βρίσκονται αντιμέτωποι οι λαοί σε όλο τον κόσμο. Σημαντική άνοδος καταγράφεται στις διεθνείς τιμές κρίσιμων προϊόντων τροφίμων όπως σόγια (17,10%), σιτηρά (3,63%), τυρί (10,51%), γάλα (20,06%), ρύζι (8,66%), ζάχαρη (12,07%), καφές (26,59%), καλαμπόκι (35,64%), βοδινό κρέας (8,65%) και πουλερικά (16,64%). Σημαντικές είναι και οι αυξήσεις των διεθνών τιμών το τελευταίο έτος σε πολλές πρώτες ύλες και προϊόντα: φυσικό αέριο 19,18%, βενζίνη 52,14%, κάρβουνο 34,20%, ατσάλι 13,72%, λίθιο 91,40% και αλουμίνιο 26,54%.
Η κρίση της παροχής φυσικού αερίου αυξάνει το κόστος παραγωγής ενέργειας από τη Βρετανία έως τη Γερμανία, καθώς οι επιχειρήσεις ανοίγουν ξανά και οι άνθρωποι επιστρέφουν στο γραφείο, αυξάνοντας τη ζήτηση. Ενώ και οι υπηρεσίες κοινής ωφέλειας αυξάνουν τις τιμές καθώς μετακυλίουν το κόστος στις πλάτες των καταναλωτών.
Οι πανάκριβες ΑΠΕ αποδεικνύονται αναποτελεσματικές να καλύψουν τις ενεργειακές ανάγκες. Ο ζεστός καιρός και οι χαμηλές ταχύτητες ανέμου περιόρισαν την παραγωγή ενέργειας από αιολικά πάρκα και φωτοβολταϊκά, ενισχύοντας αναπόφευκτα τη χρήση ορυκτών καυσίμων και αυξάνοντας την τιμή του άνθρακα πάνω από 70% στην Ευρώπη φέτος, αλλά και το κόστος της ρύπανσης που έφτασε σε ιστορικό ρεκόρ. Ενώ η «απελευθέρωση» της αγοράς ενέργειας στην ΕΕ έχει οδηγήσει όχι σε μείωση τιμών λόγω του δήθεν ανταγωνισμού, αλλά σε μια πρωτοφανή αύξηση της τιμής χονδρεμπορικής, έως και 80% μόνο για το διάστημα 1ης Ιουλίου – 8 Αυγούστου, αλλά και σε υπερτριπλασιασμό της σε σχέση με την αρχή του έτους.
Μεγάλο άλμα έχουν κάνει και οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου οι οποίες σχεδόν διπλασιάστηκαν. Οι μεγάλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες, διαμορφώνουν τις τιμές του μαύρου χρυσού κατά το δοκούν, ρυθμίζοντας το ύψος της παραγωγής τους με γνώμονα το κέρδος και όχι τις κοινωνικές ανάγκες. Άλλες φορές δημιουργούν τεχνητή ζήτηση κι άλλες φορές απορροφούν τους κραδασμούς από καθοδικούς κύκλους της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας. Έτσι από το ναδίρ των 20 δολαρίων/βαρέλι τον περσινό Απρίλιο, λόγω πανδημίας, σήμερα φτάσαμε κοντά στα 70 δολάρια, ενώ η διεθνής τιμή του πετρελαίου είναι 69% υψηλότερη από πέρυσι, όπως και του φυσικού αερίου που είναι αυξημένο κατά 83% σε σχέση με πέρυσι. Κι αυτό γιατί πλέον δεν καλύπτει μόνο τις ανάγκες ηλεκτροδότησης, αλλά χρησιμοποιείται στην παραγωγή, ως καύσιμο ενεργειακής μετάβασης στις μηδενικές εκπομπές. Ένας φαύλος κύκλος στον τομέα της ενέργειας με μόνους κερδισμένους τους ενεργειακούς κολοσσούς.
Μια άλλη πολύ βασική παράμετρος στο ράλι τιμών είναι το πολλαπλάσιο μεταφορικό κόστος, καθώς τα ναυτιλιακά ναύλα αυξήθηκαν κατά 525%(!) για τις μεταφορές κοντέινερ. Σήμερα η μεταφορά ενός κοντέινερ κοστίζει πλέον πάνω από 10.000 δολάρια, όταν τον Μάρτιο του 2020 κόστιζε 1400 δολάρια, με τις μεγάλες ναυτιλιακές να κάνουν «τρελές» μπίζνες — ανάμεσά τους και οι Έλληνες εφοπλιστές!
