Γιώργος Κρεασίδης
Σε τροχιά εκλογών θα βάλει τον ΣΥΡΙΖΑ η προγραμματική συνδιάσκεψη του προηγούμενου σαββατοκύριακου, καθώς ο Α. Τσίπρας έβαλε σαν στόχο την ανάδειξη του ΣΥΡΙΖΑ σε πρώτο κόμμα, «έστω και με μία ψήφο». Ο ΣΥΡΙΖΑ βλέπει τη φθορά της κυβέρνησης Μητσοτάκη και εκτιμά ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια στο άμεσο μέλλον θα μεγαλώσει, με τον Α. Τσίπρα να υιοθετεί τη γραμμή του «ώριμου φρούτου». Μακριά, βέβαια, από κάθε ρητορική για ανατροπή της εφαρμοζόμενης πολιτικής, αλλά και συμβολισμούς που θυμίζουν τους κοινωνικούς αγώνες. Μόνο υποσχέσεις όπως 800 ευρώ βασικό μισθό, 35ωρο και κρατικά δάνεια για μικρομεσαίους, φέρνουν στο μυαλό το αλήστου μνήμης «πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης» και την αντιμνημονιακή φάση. Αλλά οι υποσχέσεις τέτοιου τύπου, σε κρίσιμες στιγμές, φαίνεται ότι είναι υπό προϋποθέσεις.
Το μήνυμα της ομιλίας Τσίπρα έχει πολλαπλούς αποδέκτες. Από τη μια, τα λαϊκά στρώματα που καλούνται να επενδύσουν τις ελπίδες τους στην εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ, περιμένοντας τις κάλπες. Σαν κόμμα του σύγχρονου δικομματισμού, ο ΣΥΡΙΖΑ καλεί τον λαό να περιοριστεί στον ρόλο του ψηφοφόρου, προκειμένου να πάρει μιαν ανάσα από το μπαράζ αντιλαϊκών μέτρων, αλλά ταυτόχρονα ξεκαθαρίζει ότι λίγα μπορεί να ελπίζει.
Το μήνυμα απευθύνεται και στην άρχουσα τάξη, την ΕΕ και τους ιμπεριαλιστές, καθώς ο ΣΥΡΙΖΑ παρουσιάζεται εγγυητής της πολιτικής σταθερότητας, ικανός να διαχειριστεί την κοινωνική δυσαρέσκεια, αφήνοντας άθικτη την εκμετάλλευση, αλλά και τη σχέση με ΕΕ, ΝΑΤΟ και το πλέγμα δεσμεύσεων που συνεπάγονται. Όλα αυτά αποτυπώνονται με σαφήνεια και στην απόφαση της προγραμματικής συνδιάσκεψης.
Υπάρχει μήνυμα και για την κοινοβουλευτική αντιπολίτευση ΚΙΝΑΛ, ΜΕΡΑ25, ΚΚΕ, που θα πιεστούν προεκλογικά από τη λογική της χρήσιμης ψήφου για να φύγει ο Μητσοτάκης. Αλλά και μετεκλογικά, για να στηρίξουν μια κυβέρνηση υπό τον ΣΥΡΙΖΑ, αν νικήσει, καθώς με δεδομένο το αναλογικότερο εκλογικό σύστημα, δύσκολα θα προκύψει αυτοδυναμία. Διαφορετικά, θα ακολουθήσουν νέες εκλογές με ακόμα πιο καλπονοθευτικό σύστημα, με πόλωση μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ και απρόβλεπτες συνέπειες για τα υπόλοιπα κόμματα. Φυσικά, δεν χωρούν αυταπάτες ότι σε αυτές τις συνθήκες δεν θα δοκιμαστεί και η αντικαπιταλιστική κομμουνιστική Αριστερά, η πολιτική ανεξαρτησία και αυτοτέλειά της. Θα κριθεί από τη δυνατότητα συμβολής σε ανατροπής της αντιλαϊκής πολιτικής, από την οργανωτική και προγραμματική προετοιμασία, αλλά και από το στρατηγικό βάθος της γραμμής της.
Το προτεινόμενο πρόγραμμα σηματοδοτεί μια αξιοσημείωτη στροφή στον ρεαλισμό της ευρωπαϊκής κεντροαριστεράς.
Σε συσπείρωση σε αυτές τις επιλογές κάλεσε ο Α. Τσίπρα τις τάσεις του ΣΥΡΙΖΑ, με συμβολισμούς, όπως η διεύρυνση για τους πασοκογενείς και οι αριστερές καταβολές για τον παραδοσιακό κορμό. Περιμένει να παραμερίσουν τις διαφορές τους και να συμβάλουν στην εκλογική προετοιμασία. Εξάλλου, η μαζική υπερψήφιση των αποφάσεων με ποσοστά πάνω από 95%, αλλά και το 30% της αποχής των συνέδρων στις ψηφοφορίες δείχνουν την πολιτική ηγεμονία της ηγετικής ομάδας. Ούτως ή αλλως, η «πάλη των τάσεων» δεν αφορά την πολιτική γραμμή, αλλά τους εσωκομματικούς συσχετισμούς. Καθόλου τυχαία, τα υλικά για το προτεινόμενο πρόγραμμα πέρασαν σε δεύτερο πλάνο, παρά το γεγονός ότι σηματοδοτούν μια αξιο-
σημείωτη στροφή στον ρεαλισμό της ευρωπαϊκής κεντροαριστεράς.
Σε μια απόφαση όπου η προηγούμενη θητεία του ΣΥΡΙΖΑ αποτιμάται απόλυτα θετικά, χωρίς αναφορές στο δημοψήφισμα του 2015 και το τρίτο μνημόνιο, είναι φανερή η αποδοχή της γενικής λογικής του «πακέτου ανάκαμψης» της ΕΕ, με κέντρο την πράσινη οικονομία και τον λεγόμενο ψηφιακό μετασχηματισμό, μαζί με διαβεβαιώσεις για μια λιγότερο άδικη υλοποίησή του. Σαν αιτία της κοινωνικής κρίσης περιγράφεται ο νεοφιλελευθερισμός, οι ιδεολογικές εμμονές της ΝΔ και η διαπλοκή, ενώ λείπουν φυσικά οι παλιότερες γενικόλογες αντικαπιταλιστικές αιχμές. Παράλληλα, λείπουν οι δεσμεύσεις για τις κρίσιμες συνέπειες των μνημονίων της περασμένης δεκαετίας, ειδικά εκεί όπου υπάρχει και η σφραγίδα του ΣΥΡΙΖΑ, όπως το χρέος, οι ιδιωτικοποιήσεις, το ασφαλιστικό, η εκπαίδευση, το περιβάλλον, η πρώτη κατοικία, η κρατική καταστολή. Για τον ΣΥΡΙΖΑ, τηλεργασία και τηλεκπαίδευση ήρθαν για να μείνουν. Η αντεργατική λαίλαπα χάνεται σε αναφορές για ανισότητες, ενώ περισσεύουν οι υποσχέσεις για στήριξη της επιχειρηματικότητας. Ο αμετακίνητος ευρωπαϊσμός, μαζί με τη «συνέχεια του κράτους», είναι στα θεμέλια του προγράμματος, κάτι που οδηγεί σε χαμηλές προσδοκίες.
