Χρίστος Κρανάκης
▸Οριακή για ακόμα μια χρονιά είναι η κατάσταση που επικρατεί στα δημόσια ΙΕΚ για σπουδαστές και εκπαιδευτές.
Όπως δηλώνει στο Πριν η σπουδάστρια γραφιστικής και μέλος της Attack στην ανεργία και την επισφάλεια, Μυρσίνη Μητροπάνου, τα ΙΕΚ παραμένουν κλειστά με πρόσχημα την πανδημία από τις αρχές Νοεμβρίου. Μόλις πριν λίγες μέρες, το υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε ότι από τη Δευτέρα 17 Μαΐου θα επιτραπεί η διεξαγωγή των εργαστηριακών μαθημάτων τα οποία δεν δύνανται να πραγματοποιηθούν με μεθόδους εξ αποστάσεως εκπαίδευσης καθώς και η πραγματοποίηση της πρακτικής άσκησης των καταρτιζόμενων ΙΕΚ με τη διενέργεια self test μια φορά την εβδομάδα για καταρτιζόμενους και εκπαιδευτές.
Όπως καταγγέλλει η ωρομίσθια πιστοποιημένη εκπαιδεύτρια, Βικτωρία Τζουμέρκα, αν και το υπουργείο Παιδείας και οι διοικήσεις των ΙΕΚ γνώριζαν τα τεράστια προβλήματα που θα επιφέρει η τηλεκπαίδευση, δεν υπήρξε καμία πρόληψη ή μέριμνα. Παρότι κανείς θα περίμενε πως στην επαγγελματική εκπαίδευση, όπου το 70% των μαθημάτων είναι εργαστήρια και ως επί το πλείστον αποτελείται από «πρακτικές» ειδικότητες (π.χ. ΙΕΚ Μαγειρικής και Εργοθεραπείας), το κράτος θα έπαιρνε μέτρα που θα διασφάλιζαν τη δια ζώσης εκπαίδευση, συνέβη ακριβώς το αντίθετο.
Αντί λοιπόν να προσληφθούν περισσότεροι εκπαιδευτές, ώστε να υλοποιηθεί το δίκαιο αίτημα των σπουδαστών για ένα καθηγητή ανά 15 μαθητές, η κυβέρνηση προχώρησε σε μαζικές απολύσεις. Σύμφωνα με τη Β. Τζουμέρκα, οι διοικήσεις των ΙΕΚ δεν ανανέωσαν την καθιερωμένη εξάμηνη σύμβαση για το 40% των εκπαιδευτών, χτυπώντας κυρίαρχα τους ωρομίσθιους εργαζομένους και βυθίζοντάς τους στην αβεβαιότητα για το εάν και πότε θα επαναπροσληφθούν.
Την ίδια στιγμή, απροστάτευτοι έμειναν και οι σπουδαστές και οι σπουδάστριες των ΙΕΚ. Με μόλις τέσσερις βδομάδες δια ζώσης λειτουργίας και σε συνδυασμό με την αδυναμία πρόσβασης πολλών εξ αυτών στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση, σημαντική μερίδα αναγκάστηκε να παρατήσει τις σπουδές της, ενώ πολλοί από όσους συνεχίζουν βλέπουν ολόκληρα εξάμηνα να χάνονται χωρίς να γνωρίζουν πώς και πότε θα αναπληρωθούν.
Σαν επιστέγασμα των παραπάνω, το υπουργείο διέταξε την κανονική διεξαγωγή προόδων και τελικών εξετάσεων –παρά τις αιτιάσεις των σπουδαστών για διαφορετικό τρόπο εξέτασης λόγω της πολύμηνης τηλεκπαίδευσης– παραγνωρίζοντας συνειδητά τις τεράστιες πρακτικές δυσκολίες.
Τέλος, σημαντικά προβλήματα παρουσιάζονται και στη διεξαγωγή της (αναγκαστικής) πρακτικής άσκησης. Πολλά παιδιά αναγκάστηκαν να τη διακόψουν, χωρίς ακόμα να έχει προβλεφθεί επίσημα εάν οι έως τώρα μέρες εργασίας τους θα προσμετρηθούν, ενώ αρκετές ειδικότητες αγνοούν ακόμα και το πότε θα μπορέσουν να την ξεκινήσουν.
Μπορεί η πανδημία να αποτέλεσε καταλύτη στην τάση υποβάθμισης των δημοσίων ΙΕΚ, παρόλα αυτά οι πραγματικές ευθύνες πρέπει να αναζητηθούν στις χρόνιες πολιτικές διάλυσης της δημόσιας επαγγελματικής εκπαίδευσης, που επί σειρά ετών ακολούθησαν όλες οι κυβερνήσεις.
Όπως τονίζουν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι και οι σπουδαστές, η συνεχής υποβάθμισή τους για τα «μάτια» των ιδιωτικών, έχει ως στόχο την καθολική αναδιάταξη του χάρτη των αποφοίτων λυκείου (ιδίως των ΕΠΑΛ) και τη δημιουργία ενός μαζικού δυναμικού «ανειδίκευτων εργατών», πλήρως εγκλωβισμένου στην κατώτερη βαθμίδα της εργασίας και με ελάχιστα δικαιώματα.
Η διάλυση των δημοσίων ΙΕΚ φανερώνει την ταξική μεροληψία του εκπαιδευτικού συστήματος στην Ελλάδα, καθώς το βάρος των παραπάνω καλούνται να πληρώσουν –για ακόμα μία φορά– τα παιδιά των πιο λαϊκών οικογενειών, δηλαδή όσοι δεν διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα να κερδίσουν μια θέση στο πανεπιστήμιο ή σε κάποιο ιδιωτικό κέντρο εκπαίδευσης.
Παρά τις φανταχτερές εξαγγελίες του υπουργείου Παιδείας για «ενίσχυση» της επαγγελματικής εκπαίδευσης, η επικρατούσα κατάσταση στα δημόσια ΙΕΚ και τα προς εφαρμογή νομοθετήματα φανερώνουν τις πραγματικές προθέσεις του κεφαλαίου για το τι επιφυλάσσει στους σπουδαστές και τους εργαζομένους. Αρχικά, η συνειδητή επιλογή για ολοένα και μεγαλύτερη μείωση της κρατικής χρηματοδότησης, αναγκάζει τα δημόσια ΙΕΚ να «φυτοζωούν» εξαιτίας των τρομακτικών ελλείψεων σε εργαστηριακό και τεχνικό εξοπλισμό, γεγονός που είτε μετακυλίει το οικονομικό βάρος στις πλάτες σπουδαστών και εκπαιδευτών είτε δρα σαν αποτρεπτικός παράγοντας για την ολοκλήρωση των σπουδών.
Την ίδια στιγμή, ο κεντρικός σχεδιασμός επιτάσσει τη στελέχωση του εκπαιδευτικού δυναμικού όχι με πιστοποιημένους διδάσκοντες με επαρκή παιδαγωγική εμπειρία αλλά με «ανθρώπους της αγοράς», άμεσα διαπλεκόμενους με τις εκάστοτε επιχειρήσεις. Η τάση αυτή, σύμφωνα με τη Μ. Μητροπάνου, μετατρέπει τα ΙΕΚ από εκπαιδευτικά ιδρύματα σε κέντρα κατάρτισης αποστειρωμένων δεξιοτήτων, προσαρμοσμένων αποκλειστικά στις άμεσες ανάγκες της αγοράς.
Συνολικό και ασφαλές άνοιγμα με επαναπρόσληψη όλων των απολυμένων εκπαιδευτών
Σαν επιστέγασμα των παραπάνω, το φετινό νομοσχέδιο για την επαγγελματική εκπαίδευση επιχειρεί να ολοκληρώσει τα σχέδια του κεφαλαίου για τα δημόσια ΙΕΚ. Η αναθέρμανση της συζήτησης για κλείσιμο και συγχωνεύσεις όσων ΙΕΚ δεν κρίνονται επαρκώς «παραγωγικά», σε συνδυασμό με το γεγονός πως πλέον «κλειστές ομάδες» –με την καθοριστική συμμετοχή δήμων και περιφερειών– θα ορίζουν το πού και ποια ΙΕΚ θα υπάρχουν, δημιουργεί δυσοίωνους όρους για το μέλλον συγκεκριμένων ειδικοτήτων οι οποίες πλέον θα καλύπτονται αποκλειστικά από τα ιδιωτικά κέντρα ή θα χαθούν οριστικά.
Οι διαθέσεις σπουδαστών και εκπαιδευτών είναι σαφείς. Το εδώ και τώρα συνολικό άνοιγμα των δημοσίων ΙΕΚ με όλα τα μέτρα ασφαλείας και την ταυτόχρονη επαναπρόσληψη των απολυμένων εκπαιδευτών και εκπαιδευτριών αποτελεί μονόδρομο.
Η πρακτική επαφή των σπουδαστών με την ειδικότητά τους αποτελεί θεμέλιο λίθο για την ποιοτική διδασκαλία και τη ζωντανή ανάδραση με το αντικείμενο. Πολιτικός στόχος του επόμενου διαστήματος αποτελεί το ξαναζωντάνεμα των σπουδαστικών συλλόγων και των σωματείων εκπαιδευτών, ώστε να μπει επιτέλους ένα φρένο στη χρόνια προσπάθεια υποβάθμισης των δημοσίων ΙΕΚ.
Η γενναία αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης, η μονιμοποίηση των διδασκόντων και το μπλοκάρισμα κάθε σκέψης για κλείσιμο/συγχώνευση ΙΕΚ αποτελεί το βασικό πυρήνα διεκδικήσεων που μπορεί να αναθερμάνει τις κινηματικές διεργασίες στον χώρο της επαγγελματικής εκπαίδευσης. Όπως τονίζει η Επιτροπή εκπαιδευτών/τριών-σπουδαστών/τριών ΙΕΚ, «αυτοί προσπαθούν να διαλύσουν τη δημόσια επαγγελματική εκπαίδευση, προσπαθώντας να στρέψουν τους σπουδαστές στα ιδιωτικά κέντρα και εκπαιδευτήρια. Εμείς λέμε ότι δεν θα τους αφήσουμε!».
