Γιώργος Παυλόπουλος
Κατατέθηκε, όπως είχε ουσιαστικά προαναγγελθεί, στο συνταγματικό δικαστήριο της Τουρκίας το αίτημα για να τεθεί εκτός νόμου το HDP. Η κυβέρνηση Ερντογάν επιταχύνει την εφαρμογή των σχεδίων της, εντός και εκτός Τουρκίας.
Με όσο το δυνατόν πιο συνοπτικές διαδικασίες επιδιώκει να θέσει εκτός νόμου το Κόμμα της Δημοκρατίας των Λαών (HDP) η κυβέρνηση της Τουρκίας. Το απόγευμα της Τετάρτης, ο γενικός εισαγγελέας κατέθεσε το σχετικό αίτημα στο συνταγματικό δικαστήριο, με την αιτιολογία ότι παραβιάζει συστηματικά τις δημοκρατικές αρχές, συνεργάζεται με το Κουρδικό Εργατικό Κόμμα (ΡΚΚ) που έχει χαρακτηριστεί ως τρομοκρατικό και έχει στόχο να πλήξει την ακεραιότητα και κυριαρχία της Τουρκίας.
Παράλληλα, ο γενικός εισαγγελέας ζητά να απαγορευθεί η πολιτική δράση 600 κορυφαίων στελεχών του HDP, επικαλούμενος τις ίδιες κατηγορίες. Έτσι, διασφαλίζει πως εάν το κόμμα κηρυχθεί παράνομο και διαταχθεί η οριστική διάλυσή του (κάτι που πρέπει να θεωρείται μάλλον δεδομένο), οι υποστηρικτές του δεν θα είναι σε θέση να ιδρύσουν άλλο στη θέση του, τουλάχιστον για τα επόμενα πέντε χρόνια.
Η εξέλιξη αυτή –την οποία αποδοκίμασαν τόσο το κεμαλικό Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα όσο και οι ΗΠΑ και η ΕΕ– είχε ουσιαστικά προαναγγελθεί εδώ και καιρό, τόσο από τον ίδιο τον Ταγίπ Ερντογάν και κορυφαία στελέχη του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης όσο και από τον σύμμαχό τους και πρώην ηγέτη της ακροδεξιάς εθνικιστικής οργάνωσης των Γκρίζων Λύκων, Ντεβλέτ Μπαχτσελί. Φαίνεται, ωστόσο, ότι οι διαδικασίες επιταχύνονται, καθώς αυτό απαιτούν και τα σχέδια για προώθηση της συνταγματικής μεταρρύθμισης και, ενδεχομένως, η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες, πριν το καλοκαίρι του 2023.
Σημειώνεται πως το HDP, στις τρεις εκλογικές αναμετρήσεις που έχουν διεξαχθεί από την ίδρυσή του το 2012 μέχρι σήμερα (δύο το 2015 και μία το 2018), έχει καταφέρει να ξεπεράσει το όριο του 10%, συγκεντρώνοντας 80, 59 και 67 βουλευτές αντιστοίχως, στερώντας από το ΑΚΡ την απόλυτη πλειοψηφία. Επίσης, στις περιφερειακές και δημοτικές εκλογές του 2019 εξέλεξε 65 δημάρχους στις κουρδικές περιοχές, ενώ συνέβαλε αποφασιστικά και στην επικράτηση του Εκρέμ Ιμάμογλου στην Κωνσταντινούπολη, απέναντι στον πρώην πρωθυπουργό, Μπιναλί Γιλντιρίμ. Παράλληλα, με τον ρόλο που έπαιξε στην εξέγερση του Πάρκου Γκεζί το 2013 –την πρώτη μαζική αμφισβήτηση της ηγεμονίας και παντοδυναμίας του Ερντογάν και του ισλαμοσυντηρητικού ΑΚΡ– διεύρυνε το ακροατήριο και τη «δεξαμενή» των ψηφοφόρων του προς τα αριστερά και στις τάξεις της ανήσυχης και προοδευτικής τουρκικής νεολαίας.
Τα παραπάνω οδήγησαν τον Ερντογάν στην απόφαση να σβήσει από τον πολιτικό χάρτη το HDP, καθώς αποδεικνυόταν εξαιρετικά ανθεκτικό και επικίνδυνο. Έτσι, πέρασε στην τελική φάση του σχεδίου που έχει αρχίσει να υλοποιείται σταδιακά από το 2015 — όταν διακόπηκαν οι διαπραγματεύσεις με το ΡΚΚ, άρχισαν πάλι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του στην Τουρκία, τη Συρία και το Ιράκ, ενώ μπήκαν στον πάγο και οι μεταρρυθμίσεις που κατοχύρωναν σημαντικά δικαιώματα για την κουρδική μειονότητα. Η ολομέτωπη επίθεση εντάθηκε μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 2016, η οποία οδήγησε και στη σύλληψη και καταδίκη του ηγετικού διδύμου του HDP, του Σαλαχατίν Ντεμιρτάς και της Φιγκέν Γιουκσεκντάγκ, καθώς και δέκα ακόμη βουλευτών, τον Νοέμβριο του ίδιου έτους.
Η στροφή στο Κουρδικό ξεκίνησε το 2015 και εντάθηκε μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα
του 2016
Οι διώξεις συνεχίστηκαν χωρίς διακοπή τα επόμενα χρόνια, καθώς Κούρδοι, γκιουλενιστές, αλλά και αριστεροί αγωνιστές μπήκαν στο ίδιο «τσουβάλι». Έτσι, από τους δημάρχους που εξέλεξε το 2019 το HDP, σχεδόν όλοι έχουν καθαιρεθεί και αντικατασταθεί με έμπιστους της Άγκυρας, ενώ αρκετοί είναι στη φυλακή. Συνολικά, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περίπου 16.000 μέλη και στελέχη του HDP έχουν βρεθεί στα χέρια των δυνάμεων καταστολής την τελευταία πενταετία. Στις εξελίξεις αυτές, μάλιστα, έρχεται να προστεθεί και η «εξαφάνιση» του φυλακισμένου στο Ίμραλι ιστορικού ηγέτη του ΡΚΚ, Αμπντουλάχ Οτσαλάν, η οποία συνοδεύτηκε από φήμες περί του θανάτου του και διαμαρτυρίες των δικηγόρων του πως δεν έχουν επικοινωνήσει μαζί του εδώ και περίπου δύο χρόνια.
Όλα δείχνουν, λοιπόν, ότι στόχος του καθεστώτος Ερντογάν είναι να καταφέρει ένα συντριπτικό πλήγμα σε όλα τα επίπεδα στους Κούρδους της Τουρκίας (και των γύρω χωρών), τσακίζοντας οριστικά κάθε διάθεση για αντίσταση και διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους. Η διεθνής κινητοποίηση και αλληλεγγύη έχει ζωτική σημασία — για μια ακόμη φορά.
