Αριστερές τάσεις εγκλωβισμένες εντός των Δημοκρατικών

Παναγιώτης Ξοπλίδης

Βλέποντας την επίθεση στο Καπιτώλιο έκπληξη δημιουργούν φωνές ότι γίνεται για να σωθεί η Αμερική από τον μαρξισμό και τον σταλινισμό. Δεν πρόκειται για κάποια γραφική, περιθωριακή αντίληψη. Ο ίδιος ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει τον Μπάιντεν ως «μαριονέτα της ριζοσπαστικής Αριστεράς», ενώ στην προεκλογική του εκστρατεία κυριάρχησε η ρητορική ενάντια στον σοσιαλισμό.

Παραμένει το κενό μιας ανεξάρτητης ανατρεπτικής εργατικής Αριστεράς

Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Αμερική, αν και είναι ζητούμενο η ιδεολογική και οργανωτική έκφανσή του. Ως ριζοσπαστική αριστερά στις ΗΠΑ αναφέρεται συχνά ένα πλέγμα από αναρχοσυνδικαλιστικές συλλογικότητες μέχρι την αριστερή πτέρυγα εντός των Δημοκρατικών. Η αδυναμία του δικομματικού συστήματος να διαχειριστεί και να ενσωματώσει πρωτοφανείς αντιθέσεις, έχει ανοίξει μια συζήτηση «απαγορευμένη» για δεκαετίες στις ΗΠΑ: Μπορεί να υπάρξει αριστερά με μαζικούς όρους και ανεξαρτησία από τους Δημοκρατικούς;

Η μεγαλύτερη οργάνωση που αυτοπροσδιορίζεται ως σοσιαλιστική είναι οι Δημοκράτες Σοσιαλιστές (DSA), που ιδρύθηκε το 1982 με 5.000 μέλη. Σήμερα έχει σχεδόν 100.000 μέλη με ισχυρή παρουσία σε εργατικά σωματεία και κοινωνικά κινήματα. Στις τελευταίες προεδρικές εκλογές λειτούργησε άτυπα ως οργανωτικός μηχανισμός της εκστρατείας του Μπέρνι Σάντερς. Στις εκλογές για τα ομοσπονδιακά και πολιτειακά όργανα τα μέλη του DSA συμμετέχουν ως μέλη του Δημοκρατικού Κόμματος, πετυχαίνοντας τα τελευταία χρόνια κάποιες εντυπωσιακές νίκες σε προκριματικές ενάντια σε εκπροσώπους της πολιτικής ελίτ. Έχουν αναδειχθεί εμβληματικές προσωπικότητες όπως η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ, ενώ έχουν εκλεγεί πέντε μέλη στη Βουλή και σε πολιτειακό επίπεδο 30 εκπρόσωποι. Σε διεθνές επίπεδο αποχώρησαν από τη Σοσιαλιστική Διεθνή το 2017, κατηγορώντας την ως νεοφιλελεύθερη και προσπαθούν να συστήσουν μια νέα Προοδευτική Διεθνή — που στην Ευρώπη συζητάει με τους Κόρμπιν, Βαρουφάκη, Ζίζεκ. Στη Λατινική Αμερική στηρίζουν τις προοδευτικές κυβερνήσεις, αποδοκιμάζουν τις πολιτικές επεμβάσεων και εμπάργκο, αλλά στο ακανθώδες θέμα της Βενεζουέλας υποστηρίζουν τη «δημοκρατία», καταδικάζοντας τον «απολυταρχισμό» του Μαδούρο.

Παρά την οργανωτική ανάπτυξη και ριζοσπαστικοποίηση, σε πολλές πολιτικές θέσεις η βασική στρατηγική του DSA είναι η «άλωση εκ των έσω» του Δημοκρατικού Κόμματος. Θεωρούν ότι μπορούν να πετύχουν ό,τι έκανε ο Τραμπ και η ακροδεξιά στους Ρεπουμπλικάνους, αν και η προσπάθεια του Σάντερς εμφανίζεται ήδη χρεοκοπημένη. Στις προκριματικές του 2016 έφτασε μέχρι τέλους την κούρσα ενάντια στη Χίλαρι Κλίντον, κερδίζοντας 43% των ψήφων και 23 πολιτείες, ενώ το 2020 έριξε λευκή πετσέτα νωρίς ,κερδίζοντας 26% των ψήφων και μόλις 9 πολιτείες. Το κατεστημένο των Δημοκρατικών είναι πανίσχυρο, κατάφερε να επιβάλει τον άχρωμο Μπάιντεν, ενώ εμφάνισε πλήθος «προοδευτικών» υποψηφίων οι οποίοι είχαν το αποτύπωμα των ταυτοτικών κινημάτων που κυριαρχούν στην εσωτερική συζήτηση της αμερικανικής αριστεράς. Η Ελίζαμπεθ Γουόρεν δήλωσε ότι θα γίνει η πρώτη γυναίκα πρόεδρος και για να ενισχύσει τη «διαφορετικότητά» της υποστήριξε ότι έχει Τσερόκι καταγωγή. Ο Πιτ Μπούτιτζιτζ εμφανίστηκε ως ο πρώτος γκέι υποψήφιος πρόεδρος, ενώ η σημερινή αντιπρόεδρος Καμάλα Χάρις συνδύαζε μια πολυσυλλεκτική ταυτότητα ως γυναίκα, μαύρη, Ινδή, μετανάστρια, αν και εξέφραζε ταυτόχρονα τον πιο σκληρό πυρήνα του κατεστημένου ως εισαγγελέας στην Καλιφόρνια με ένα από τα χειρότερα ρεκόρ σε καταδίκες φτωχών και μαύρων.

Η συστράτευση των Δημοκρατών Σοσιαλιστών  με τον Μπάιντεν για να ηττηθεί ο Τραμπ οδηγεί σε ευρύτερους συμβιβασμούς

Η πιο σκληρή κριτική που δέχτηκε ο Σάντερς ήταν ότι εκπροσωπεί κι αυτός την Αμερική των «λευκών ανδρών». Είναι γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία των μελών του DSA είναι λευκοί νέοι πανεπιστημιακής μόρφωσης. Η υπερπροβολή των τεσσάρων βουλευτριών (Λατίνα, Αφροαμερικανή και δύο μουσουλμάνες μετανάστριες, φωτογραφία) δεν είναι καθόλου αντιπροσωπευτική, καθώς η επιρροή του DSA σε αυτές τις κοινωνικές ομάδες είναι μικρή σε σχέση με τους λευκούς. Η συστράτευση τελικά με τον Μπάιντεν για να ηττηθεί ο Τραμπ οδηγεί σε ευρύτερους συμβιβασμούς. Ο πολιτικός «ρεαλισμός» αυτού του ρεύματος έχει θέσει δύο μόνο «κόκκινες γραμμές»: Το Green New Deal, που είναι ταυτόχρονα στόχος και μιας πανίσχυρης μερίδας του αμερικανικού κεφαλαίου, και την εφαρμογή του προγράμματος Υγεία για Όλους, το οποίο, όπως έδειξε η θητεία Ομπάμα, δεν είναι ικανό να αντιμετωπίσει την οξύτητα των ταξικών και φυλετικών αντιθέσεων. Το κατεστημένο των Δημοκρατικών μοιάζει τελικά πιο ενισχυμένο, καθώς ο φόβος του Τραμπισμού κλείνει τελικά οποιαδήποτε συζήτηση για αμφισβήτηση συνολικά του δικομματικού συστήματος.

Η πολιτική αριστερά εκτός Δημοκρατικών είναι μικρή σε μέγεθος, παρά την παράδοσή της σε κινήματα. Οι τροτσκιστικές οργανώσεις είχαν για χρόνια την ίδια τακτική πρόσδεσης με τους Δημοκρατικούς, αλλά η ανάπτυξη του DSA έχει αφαιρέσει οποιαδήποτε δυναμική, προκαλώντας ακόμα και υπαρξιακή κρίση. Η ISO (International Socialist Organization) αποφάσισε να αυτοδιαλυθεί με αφορμή καταγγελίες έμφυλης βίας, ενώ η Διεθνής CWI διασπάστηκε με διαφωνίες για ταυτοτικά ζητήματα, καθώς και προβλήματα οικονομικής διαχείρισης στο εσωτερικό της.

Το μαοϊκό ρεύμα ακολουθεί ανεξάρτητη πορεία, προσπαθώντας να έχει παρουσία σε εργατικούς αγώνες και στην κεντρική πολιτική σκηνή, ακόμα και στις προεδρικές εκλογές. Οι 86.000 ψήφοι της Γκλόρια ντε Ρίβα του PSL (Party for Socialism and Liberation) μοιάζουν σταγόνα στον ωκεανό, αν και το μαοϊκό ρεύμα στις ΗΠΑ προσπαθεί να επανασυνδεθεί με την ιδεολογική παράδοση που ενέπνευσε τους Μαύρους Πάνθηρες.

Ένα ρεύμα ευδιάκριτο στο κίνημα είναι οι «Antifa», αντιφασιστικές ομάδες που συνενώνουν αναρχικά και αντικαπιταλιστικά στοιχεία. Ο αναρχοκομμουνισμός έχει ισχυρές ρίζες στις ΗΠΑ, με οργανώσεις όπως οι IWW στις αρχές του 20ού αιώνα με επιφανείς μορφές του εργατικού κινήματος. Στις ΗΠΑ ο αναρχισμός διαφέρει πολύ από τον ευρωπαϊκό και η διάδοσή του οφείλεται στην απουσία μαρξιστικής παράδοσης και την απέχθεια για το ρεφορμιστικό συνδικαλισμό.