Μιχάλης Παπαμακάριος
Ο Δεκέμβρης είχε μεγάλη επίδραση στον πολιτισμό και ειδικά στο χώρο της μουσικής. Η μεγάλη συναυλία στις 19 Δεκέμβρη, που με 82 συμμετοχές και πλήθος κόσμου αποτέλεσε το μεγαλύτερο κινηματικό πολιτιστικό γεγονός των τελευταίων ετών.
Από ερασιτεχνικές μπαλάντες έως έργα συγκροτημάτων η μουσική εξέφρασε το πνεύμα της εξέγερσης
Η συναυλία στις 19 Δεκέμβρη 2008 ανέδειξε το βάθος της επιρροής των γεγονότων και στους κύκλους των μουσικών. O τρόπος με τον οποίο διοργανώθηκε, δηλαδή από τα συντονιστικά των φοιτητών και των μαθητών και τις καταλήψεις της Νομικής και του ΕΜΠ, το ότι δηλαδή έγινε χωρίς την υποστήριξη, έστω και στο επίπεδο της υπογραφής, από επίσημους φορείς, όσο και ο καθοριστικός ρόλος των ίδιων των μουσικών με πρωτοπόρους τους Δημήτρη Πουλικάκο και Στάθη Δρογώση και η συμμετοχή χιλιάδων νέων, τη καθιστά ως το σημαντικότερο συναυλιακό γεγονός στα πλαίσια του κινήματος για τα τελευταία 20 χρόνια.
Αυτό υπογράμμισε και η διάθεση μαζικής συμμετοχής συγκροτημάτων και τραγουδοποιών οι οποίοι έφτασαν τις 82. Είναι χαρακτηριστικό το ότι όσοι ασχολήθηκαν με τη διοργάνωση έφτασαν, τη παραμονή της συναυλίας, στη πρωτοφανή δύσκολη θέση να δίνουν αρνητικές απαντήσεις ακόμα και σε «ονόματα» γιατί το πρόγραμμα δεν μπορούσε να χωρέσει άλλους. Το δε εύρος μουσικών αντιλήψεων τεράστιο, από την Μαρίζα Κωχ μέχρι τον Κωνσταντίνο Βήτα και από τον Μαχαιρίτσα έως τους Lost Bodies, εύρος το οποίο κατέγραψε την διάθεση του μουσικού κόσμου να πάρει θέση πέρα από καλλιτεχνικές και αισθητικές διαφορές. Ανάλογη συμμετοχή είχε και η συναυλία στην Θεσσαλονίκη.
Βέβαια, το μουσικό ενδιαφέρον για το κίνημα του Δεκέμβρη δεν περιορίστηκε στις συναυλίες αλληλεγγύης αλλά επεκτάθηκε στην ίδια την μουσική δημιουργία. Εστιάζουμε σε αυτό το άρθρο στα τραγούδια λόγω και της αμεσότητας που είχαν μιλώντας απευθείας στο κόσμο του κινήματος. Από τις πρώτες ημέρες των γεγονότων εμφανίστηκαν τραγούδια για τον Αλέξη και το κίνημα που προκάλεσε η δολοφονία του, «γιατί ακόμη δεν είπαμε την τελευταία λέξη, μπάτσοι θα πληρώσετε το αίμα του Αλέξη» όπως ραπάριζε ο Javaspa. Από μπαλάντες μαθητών και ερασιτεχνών, hip hop κομμάτια, punk rock και ηλεκτρονικά ή dub, τα οποία διοχετεύθηκαν στο διαδίκτυο, ξεκινούσε η μουσική καταγραφή των δεκεμβριανών.
Ποιος ξεχνά το «κουκουλοφόρο» του Σπύρου Γραμμένου, το «Μολότοφ» της Δανάης Παναγιωτόπουλου, το «Απλό Τραγούδι» του Στάθη Δρογώση, αλλά και το «Army of Alexis» του Αυστραλού Matt Black, το «December Riots» του Ben ή το «Stand up» του S1.
Ο Δεκέμβρης θα τραγουδηθεί και σε μια ολόκληρη πορεία μετά τα γεγονότα, θα ηχογραφηθεί και θα συνεχίζει να εμπνέει τραγούδια μέχρι και σήμερα. Ένα χρόνο μετά μια σειρά hip hop συγκροτήματα θα φτιάξουν με συνεργατικό τρόπο ένα mixtape αφιερωμένο στον Αλέξη, με κομμάτια όπως «Δολοφονία» των Α.Ν.Ο, το «Πόσο λυπάμαι» των 6Δ, το «Στους δρόμους» από τους Μουσικούς Ισοβίτες και τον Δ.Π.Θ. και αρκετά άλλα. Οι Φράξια θα κυκλοφορήσουν το 2011 το «6.12.2008». Οι KollektivA θα συνθέσουν το «Κάθε φορά», ενώ οι Μαύρη Μαγιονέζα θα γράψουν πάνω στο Κουτσαβάκι του Ανέστη Δελιά το «Σερίφη το Πιστόλι σου» και οι Pallyria με τον Κουβανό Kumar θα γράψουν το «Se Quema» (σε καίω) συμπυκνώνοντας όλο το κλίμα του εξεγερτικού Δεκέμβρη. Είναι επίσης χαρακτηριστικό ότι τα γεγονότα άγγιξαν και μουσικούς με πιο ποπ αναφορές όπως τον Ζακ Στεφάνου και τους Μπάντα Κοάλα με το κομμάτι τους «Όλα αυτά που θέλω να πω». Η επίδραση του Δεκέμβρη έχει διάρκεια. Πριν από λίγους μήνες κυκλοφόρησε το Status update του κιθαρίστα Παύλου Συνοδινού με το άλμπουμ να έχει δύο κομμάτια για τον Δεκέμβρη, τα «Ματωμένη Βροχή» Ι και ΙΙ.
Πέρα από τα τραγούδια, ένα δείγμα τους σημειώσαμε λόγω χώρου, υπήρξαν και ολοκληρωμένα άλμπουμ εμπνευσμένα από το Δεκέμβρη. Το ένα ήταν το Voluntary electrocution των modern-e-quartet, ενός κουαρτέτου εγχόρδων το οποίο σε συνδυασμό με ηλεκτρονική μουσική και αξιοποιώντας με τη μέθοδο του Sampling συνθήματα από τις διαδηλώσεις και ήχους από τους δρόμους κατά τη διάρκεια των γεγονότων, συνέθεσε ένα μουσικό κολάζ της εξέγερσης, ένα πειραματικό, λυρικό και έντονα πολιτικοποιημένο έργο. Οι ίδιοι έλεγαν για αυτό: «Με την δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου και την εξέγερση του Δεκέμβρη το project βρήκε τον δικό του δρόμο… Τα γεγονότα προκάλεσαν ”Εθελοντική Ηλεκτροπληξία” στο μυαλό και την ψυχή μας. Τα χρώματα και η μουσική έπρεπε να περιγράψουν την αίσθηση της απώλειας αλλά και την δημιουργία μιας ελπίδας». Το δεύτερο άλμπουμ είναι το «άφοβοι έφηβοι» του Μανώλη Γαλιάτσου, κατά τον οποίο «τα γεγονότα του Δεκέμβρη δημιούργησαν μια αυτόβουλη διάθεση για ηθικό επαναπροσδιορισμό. Αυτό είναι κάτι που δεν το κατάφερε ποτέ η επίσημη πολιτική».
ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΡΩΓΜΗ
Η τέχνη βγήκε στο δρόμους
Εισβολή στα θέατρα και κατάληψη της Λυρικής
Όπως κάθε πραγματικό μαζικό κίνημα, όπως κάθε εξεγερτικό γεγονός, έτσι και η ρωγμή του χρόνου του Δεκέμβρη του 2008 ενέπνευσε και προκάλεσε μια αντίστοιχη πολιτιστική ρωγμή, υπογραμμίζοντας για μια ακόμη φορά τη δυνατότητα συνάντησης μεγάλων κοινωνικών και πολιτικών κινημάτων, με τις ανησυχίες, τους προβληματισμούς και τις επιθυμίες, κυρίως μιας νέας γενιάς δημιουργών. Ο Δεκέμβρης του 2008 παρήγαγε το «υλικό» για μια σειρά από πολιτιστικές παρεμβάσεις.
Η τέχνη άλλωστε, σαν μέσο έκφρασης των διαδηλωτών και των συμμετεχόντων, ήταν πανταχού παρούσα στα πάσης φύσεως δρώμενα του Δεκέμβρη. Στους τοίχους, στα πανό, στα πλακάτ, στα συνθήματα, αποτυπώθηκε μια άμεση τέχνη των κάτω, μια ευρύτερη πολιτιστική διάσταση του ίδιου του κινήματος τη στιγμή της ύπαρξης του.
Αλλά ο Δεκέμβρης εισέβαλλε και στα θέατρα, έβγαλε ηθοποιούς στο δρόμο, προκάλεσε τον κόσμο της τέχνης να πάρει θέση και αυτός πήρε είτε με τη σιωπή του παθητικού κομματιού, είτε με τη διαφωνία του καθεστωτικού, είτε με τη φωνή, τα γραπτά, τη παραστατικότητα, τη κάμερα και το φακό του μάχιμου τμήματος. Αδιαμφισβήτητα δύο γεγονότα ξεχώρισαν μέσα στο πλήθος των παρεμβάσεων του μάχιμου «πολιτιστικού» Δεκέμβρη. Το ένα ήταν η κατάληψη και οι διαδικασίες της εξεγερμένης Λυρικής με ισχυρό το αποτύπωμα της νέας βάρδιας των καλλιτεχνών που λόγω των βαθύτερων εργατικών χαρακτηριστικών της ήταν πιο κοντά στο Δεκέμβρη. Το δεύτερο ήταν η μεγάλη, από όλες τις απόψεις συναυλία στα Προπύλαια στις 19 του μήνα.
