Μάνος Βασιλείου-Αρώνης
Η οργή μετατράπηκε σε δράση
Ο Δεκέμβρης ήταν ένα σοκ για όλη την κοινωνία. Η δολοφονία ενός 15χρονου παιδιού από το κράτος εξόργισε την τεράστια πλειοψηφία. Όμως ακόμα και αυτό το γεγονός δεν μπορούσε να εγγυηθεί ότι θα ακολουθούσαν τα εξεγερσιακά γεγονότα τα οποία συνέβησαν. Το κίνημα μετέτρεψε την οργή σε δράση κι αυτό ήταν αναπάντεχο, ακόμα και για τους ίδιους τους αγωνιστές που το συγκροτούσαν.
Συχνά λέγεται ότι η νεολαία του Δεκέμβρη προέβλεψε το άμεσο μέλλον της κρίσης, το οποίο στα τέλη του 2008, όταν ακόμα η ελληνική οικονομία βρισκόταν στην περίοδο των παχιών αγελάδων και στην ευρύτερη κοινωνία καλλιεργούνταν η ευφορία εξαιτίας της ένταξης στο ευρώ, των Ολυμπιακών Αγώνων και της κατάκτησης του Euro. Κανείς δεν περίμενε ότι θα έβγαινε στο δρόμο η νεολαία και ότι υπήρχε τέτοια οργή μέσα στα μυαλά των μαθητών και των φοιτητών, για το μέλλον που τους ετοιμάζουν, η οποία τελικά ξεχείλισε με τη δολοφονία ενός συνομηλίκου τους. Οι εξεγερμένοι νέοι του Δεκέμβρη ήταν μια εικόνα απ’ το μέλλον των αγώνων της εποχής της οικονομικής κρίσης, των μνημονίων και των αντεργατικών πολιτικών ή αλλιώς το προοίμιο ενός μεγάλου κύκλου αγώνων, ο οποίος τελικά σημαδεύτηκε απ’ τις «μέρες του Αλέξη».
Ο Δεκέμβρης ριζοσπαστικοποίησε μια ολόκληρη γενιά μαθητών. Στο μυαλό κάθε 15χρονου εκείνης της εποχής, με το άκουσμα της είδησης για τη δολοφονία του Αλέξη δεν δημιουργήθηκε απλά οργή για τη χαμένη αυτή ζωή, αλλά ο φόβος ότι θα μπορούσε να ήταν ο καθένας ο 15χρονος νεκρός που ακουγόταν στις ειδήσεις. Κι αυτός ο φόβος γέννησε την οργή απέναντι στο κράτος και το σύστημα που δολοφόνησε τον Αλέξη. Οι μέρες και οι νύχτες εκείνου του Δεκέμβρη έπρεπε να ανήκουν στον Αλέξη για να ανήκουν και σε όλους τους μαθητές.
Δεκέμβρης ’08: Οι καταλήψεις των σχολείων αποκεντρώνουν τον αγώνα
Πολλά αστυνομικά τμήματα σε όλη τη χώρα πολιορκούνται από μαθητές
Και κάπως έτσι ενστικτωδώς, μέσα στην οργή για τη δολοφονία του Αλέξη, γεννήθηκαν οι εκατοντάδες καταλήψεις σχολείων, οι οποίες με μιας κύκλωσαν όλη τη χώρα. Κυριολεκτικά δεν έμεινε σχολείο που να μην κινητοποιηθεί εκείνες τις ημέρες. Οργανώθηκαν καταλήψεις και πορείες σε σχολεία περιοχών της επαρχίας, των οποίων οι μαθητές δεν είχαν ποτέ (τουλάχιστον στο πρόσφατο) παρελθόν τέτοιου είδους παραστάσεις αγώνα. Τα σχολεία όλης της χώρας γέμισαν με μαθητές, οι οποίοι μπορεί μέχρι την προηγούμενη ημέρα να μην είχαν ξανασυμμετάσχει σε διαδικασίες συλλογικής πάλης και κινητοποιήσεων (αν και οι περισσότεροι θυμούνταν τις καταλήψεις του 2006-2007), αλλά μέσα στο Δεκέμβρη ριζοσπαστικοποιήθηκαν ταχύτατα. Για πολλούς μαθητές, ο Δεκέμβρης ήταν η αφετηρία της αμφισβήτησης απέναντι στο κυρίαρχο σύστημα συνολικότερα, ακόμα κι αν μέχρι χθες δεν είχε περάσει απ’ το μυαλό τους ότι το κράτος και η αστυνομία μπορούσε να τους κάνει κακό. Τώρα όμως ήξεραν. Το σύστημα δίνει «στις τράπεζες λεφτά και στη νεολαία σφαίρες». Και δεν θα το άφηναν αυτό αναπάντητο.
Οι καταλήψεις, όμως, δεν έμειναν στο συμβολικό επίπεδο του να κλείσουν απλά τα σχολεία. Γρήγορα μετατράπηκαν σε ζωντανά κύτταρα αγώνα των μαθητών. Εκεί συγκεντρώνονταν τα πρωινά και από εκεί αποφάσιζαν τις δράσεις τους, οι οποίες ήταν πολύμορφες. Τα περισσότερα σχολεία τα πρωινά διοργάνωναν τοπικές πορείες, οι οποίες κατέληγαν στα αστυνομικά τμήματα των εκάστοτε περιοχών, προκειμένου να εκφράσουν την οργή τους για τη δολοφονία του Αλέξη απ’ το κράτος και την αστυνομία. Αυτή η πρακτική των σχολείων είχε ως αποτέλεσμα εκείνες τις μέρες να υπάρχουν συνεχώς τοπικές κινητοποιήσεις μαθητών, οι οποίες δημιουργούσαν ένα μωσαϊκό διαδηλώσεων και συγκρούσεων, το οποίο είχε διαχυθεί σε γειτονιές όλης της χώρας. Βάσιμος είναι ο ισχυρισμός ότι έτσι οι μαθητές, έδωσαν ώθηση σε ένα ευρύτερο κομμάτι της κοινωνίας να κινητοποιηθεί και να αγωνιστεί για ένα διαφορετικό μέλλον.
Και ενώ με αυτό τον τρόπο οι κινητοποιήσεις ξεκινούσαν από νωρίς για τους μαθητές, μετά συνεχίζονταν στις κεντρικές πορείες, οι οποίες αποφασίζονταν από συντονισμό μεταξύ των σχολείων της εκάστοτε περιοχής. Στις κεντρικές πορείες τα σχολεία γίνονταν κομμάτι ενός ευρύτερου νεολαιίστικου κινήματος, αφού συναντούσαν εκεί τους φοιτητές, που είχαν οργανώσει τις δικές τους καταλήψεις, αλλά και εργαζόμενους (στην πλειοψηφία τους νέους). Σ’ εκείνες τις ημέρες και τις νύχτες συγκρούστηκε η λάμψη των ονείρων μιας ολόκληρης γενιάς με το σκοτάδι της σάπιας πραγματικότητας.
Από αυτές τις κεντρικές συναντήσεις του μαθητικού κινήματος υπήρχε μια ηχηρή απουσία, οι δυνάμεις της ΚΝΕ. Μπορεί σήμερα να διαβάσει κανείς σε προκηρύξεις της ΚΝΕ να ισχυρίζονται ότι πρώτοι εκείνοι αντέδρασαν στη δολοφονία του Αλέξη, όμως η πραγματικότητα εκείνων των ημερών δεν ήταν ακριβώς έτσι. Αντίθετα, η ΚΝΕ δεν αντιλήφθηκε τη δυναμική των γεγονότων τις ημέρες του Δεκέμβρη και γι’ αυτό μέσα απ’ τις κινητοποιήσεις που οργάνωσε, κυρίως προσπάθησε να προστατεύσει τα μαθητικά της μέλη και τις πολιτικές της επιρροές, παρά να συμβάλλει σε ένα μαθητικό και νεολαιίστικο ξεσηκωμό. Και γι’ αυτό οι πορείες που οργάνωσαν το (τότε) ΣΑΣΑ και η ΚΝΕ ακολουθούσαν μια δικιά τους διαδρομή, ξεχωριστή απ’ το υπόλοιπο κίνημα, η οποία πάντοτε κατέληγε σε απομακρυσμένες περιοχές (πχ στην Ακρόπολη), προκειμένου να βεβαιωθούν ότι δεν θα γυρνούσαν οι μαθητές να ενωθούν με την κεντρική πορεία των σχολείων. Κι αυτή ίσως ήταν μια άσχημη σελίδα, ανάμεσα στις τόσες άλλες όμορφες που έγραψαν οι αγώνες των μαθητών εκείνες τις ημέρες.
Τέλος, σημαντικό είναι να σημειωθεί ότι για μια ολόκληρη γενιά μαθητών ο Δεκέμβρης δεν τέλειωσε εκείνες τις ημέρες. Ο Δεκέμβρης άφησε πίσω του μια γενιά μαθητών, οι οποίοι έμαθαν να αμφισβητούν και να αγωνίζονται. Πολλοί μαθητές άρχισαν τότε να ψάχνονται, να διαβάζουν, να μην καταπίνουν αμάσητα τα δελτία των 8. Έμαθαν ότι η αστυνομία είναι ένας σκληρός κρατικός μηχανισμός που στέκεται απέναντι στους αγώνες τους και μπορεί ανά πάσα στιγμή να σηκώσει το όπλο και ακόμα και να τους δολοφονήσει. Και όλα αυτά οι μαθητές τα θυμούνταν επί πολλά χρόνια, όταν συνέχισαν κάθε 6η Δεκέμβρη να οργανώνουν τη δική τους μεσημεριανή πορεία, όπου είτε ακόμα ως μαθητές, είτε πλέον ως φοιτητές έβγαιναν στο δρόμο για να δηλώσουν ότι θα ξανάρθουν σύντομα οι δικές τους μέρες.
