Άννα Μπαχτή
Η αρχή ενός νέου εκτεταμένου «σχεδίου Αθηνά» στην εκπαίδευση
Υποβάθμιση σπουδών, τμήματα-χυλός και σχολές δύο ταχυτήτων
Ψηφίζεται στη Βουλή την ερχόμενη εβδομάδα το νομοσχέδιο για την ίδρυση του Πανεπιστήμιου Δυτικής Αττικής. Το ΠΑ.Δ.Α. δημιουργείται από τη κατάργηση των ΤΕΙ Αθήνας και Πειραιά, τα 42 τμήματα των οποίων συγχωνεύονται σε 26 και εντάσσονται σε πέντε σχολές (Μηχανικών, Διοικητικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών, Εφαρμοσμένων Τεχνών και Πολιτισμού, Επιστημών Υγείας και Πρόνοιας, Επιστημών Τροφίμων). Αποτελεί το πρώτο βήμα σε ένα επικείμενο «νέο σχέδιο Αθηνά» που αφορά ολόκληρη την εκπαίδευση.
Η συγχώνευση των δύο ΤΕΙ, σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, οδηγεί σε εξοικονόμηση προσωπικού, αριθμού εισακτέων, δομών και κρατικής χρηματοδότησης. Στον νόμο δεν γίνεται αναφορά στα προγράμματα σπουδών και το επιστημονικό αντικείμενο των νέων τμημάτων. Εκτός αυτού, δημιουργούνται τμήματα με γνωστικό αντικείμενο «χυλό», όπως το τμήμα Βιοιατρικών σπουδών που προέρχεται από συγχώνευση της αισθητικής, της οδοντοτεχνίας, των οπτικών κλπ. Οι σχολές μηχανικών και επιστημών τροφίμων παραμένουν τετράχρονες όπως ήταν στα ΤΕΙ, ενώ οι Πολυτεχνικές και οι Γεωπονικές σχολές, ως τώρα, στα Πανεπιστήμια είναι πενταετείς. Ενισχύεται, έτσι, η τάση για σχολές «δύο ταχυτήτων», προωθώντας με αυτόν το τρόπο την πάγια επιδίωξη του κεφαλαίου για μείωση των χρόνων των βασικών σπουδών, καθιστώντας προοπτικά «άχρηστο» το 5ο έτος — ή τη διάσπασή τους σε κύκλους σπουδών, με χτύπημα των βασικών επιστημονικών γνώσεων και το πέρασμά τους στις ευέλικτες καταρτίσεις, με βάση τη Μπολόνια.
Ο νόμος εξειδικεύει τους όρους λειτουργίας των Κέντρων Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, των διετών προγραμμάτων κατάρτισης μη τυπικής εκπαίδευσης εντός των ΑΕΙ για αποφοίτους των ΕΠΑΛ, με βασικό κριτήριο τον βαθμό απολυτήριου. Ξεκαθαρίζει πως η σκοπιμότητα ίδρυσής τους είναι η κάλυψη των περιφερειακών και εθνικών αναγκών της οικονομίας, κάτι που θα τεκμηριώνεται από τα περιφερειακά συμβούλια επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, τα επιμελητήρια και τον ΟΑΕΔ. Είναι χαρακτηριστικό πως προβλέπει πρακτική άσκηση 960 ωρών, ενώ μόλις 1200 ώρες θα είναι η θεωρητική εκπαίδευση. Θα δίνεται δε πιστοποιητικό επιπέδου 5, όπως στα ΙΕΚ και τη μαθητεία.
Για τα παιδιά των ΕΠΑΛ η προβλεπόμενη αύξηση από 1% σε 5% των εισακτέων στα ΑΕΙ και σε σχολές συναφείς με την ειδικότητά τους αποτελεί «ασπιρίνη» στη μεγάλη μείωση εισακτέων που θα έρθει, αφού στην πράξη το 20% των εισακτέων στα ΤΕΙ με τις ειδικές πανελλαδικές των ΕΠΑΛ θα πάψει να υφίσταται, λόγω των συγχωνεύσεων – καταργήσεων. Στην Αττική, χαρακτηριστικά, φέτος δεν θα υπάρχει ΤΕΙ για την εισαγωγή τους. Αποτελεί στοιχείο πολύ σοβαρής υποβάθμισης της προοπτικής των παιδιών της εργατικής τάξης το γεγονός ότι το 5% μόνο θα εισάγονται στα ΑΕΙ, πολλοί λιγότεροι στα ΤΕΙ για φέτος και η πλειοψηφία θα περιπλανάται στη μαθητεία, τα ΙΕΚ και ΚΕΚ των ΑΕΙ.
Το υπό ίδρυση Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, καθώς και τα ΚΕΕ, εντάσσονται στην «διαμόρφωση του Ενιαίου Χώρου της Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας» της ΕΕ και των κατευθύνσεων της Μπολόνια. Το πόρισμα Γαβρόγλου, στα πλαίσια του Εθνικού Διαλόγου του 2016, προβλέπει αξιολόγηση όλων των ΑΤΕΙ. Όσα είναι ακαδημαϊκά ισοδύναμα με τμήματα ΑΕΙ ή καλύπτουν πεδία που δεν υπάρχουν στα πανεπιστήμια, προβλέπεται να συγχωνευτούν με Πανεπιστήμια ή μεμονωμένα τμήματά τους, ενώ τα υπόλοιπα θα μετατραπούν σε διετή προγράμματα Επαγγελματικής Κατάρτισης.
Σημειώνεται ότι η έκθεση του ΟΟΣΑ του 2011, η πρόταση του ΙΟΒΕ για την αποτελεσματικότητα της ανώτατης εκπαίδευσης και οι προτάσεις του ΣΕΒ για την εργασία και δεξιότητες αναζητούν τρόπους μείωσης του μεγέθους της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ταυτόχρονα θέλουν την Ανώτατη Εκπαίδευση πιο αποδοτική σε σχέση με τη δημοσιονομική πολιτική των κοφτών, τις «αναπτυξιακές προτεραιότητες» που θέτουν και την «προετοιμασία του ανθρώπινου δυναμικού (…) στις νέες απαιτήσεις της αγοράς εργασίας». Όχι τυχαία την ίδρυση του ΠΑΔΑ επικροτούν με δηλώσεις τους εφοπλιστές, ΕΒΕΑ, κινεζική πρεσβεία, δήμαρχοι της Δυτ. Αττικής…
Το τοπίο που διαμορφώνεται οδηγεί σε ένταση των κατηγοριοποιήσεων και του κατακερματισμού, στην συμπίεση των εργασιακών δικαιωμάτων προς τα κάτω. Εντείνει τους ταξικούς φραγμούς στη μόρφωση. Η υποβάθμιση των μορφωτικών-επιστημονικών γνώσεων της νέας γενιάς και η υποβάθμιση των εργασιακών της δικαιωμάτων αποτελούν τις δυο πλευρές της ενιαίας στρατηγικής του κεφαλαίου για την αύξηση της εκμετάλλευσης για να ξεπεράσει ο καπιταλισμός την κρίση του σε βάρος της εργατικής τάξης και της νεολαίας.
