«Οι εξελίξεις στη Βενεζουέλα σχετίζονται με την ένταση της επιθετικότητας του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού και με την όξυνση των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων εν μέσω παγκόσμιας οικονομικής κρίσης», τονίζει στο Πριν ο Αν. Καθηγητής Θεωρίας Κράτους και Δικαίου στο Πάντειο Δημήτρης Καλτσώνης, ο οποίος έχει δημοσιεύσει, εκτός των άλλων, αρκετά βιβλία σχετικά με τη Λ. Αμερική*
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΚΥΡΙΑΚΟ ΝΑΣΟΠΟΥΛΟ
Πώς εκτιμάτε τη γενική κατάσταση στη Βενεζουέλα. Τα κυρίαρχα αστικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης εμφανίζουν μια εικόνα «εξέγερσης του λαού» κατά του «δικτάτορα Μαδούρο». Ανταποκρίνεται αυτή η εικόνα στην πραγματικότητα; Ποια είναι η γνώμη σας;
Τα διεθνή μέσα ενημέρωσης κάνουν προπαγάνδα υπέρ της επεμβατικής πολιτικής των ΗΠΑ. Η κυβέρνηση Μαδούρο είναι νόμιμα εκλεγμένη. Μπορεί να παρουσιάζει κάμψη η επιρροή της αλλά η δεξιά αντιπολίτευση δεν κατόρθωσε να συγκεντρώσει τον αναγκαίο αριθμό υπογραφών για να κινήσει διαδικασία ανάκλησης του Προέδρου της Δημοκρατίας. Προσπαθεί, επομένως, με τη χρήση παρακρατικών μηχανισμών βίας να δημιουργεί ένταση, χάος και παράλυση με στόχο την πρόκληση πραξικοπήματος ή και ξένης στρατιωτικής επέμβασης. Οι περισσότεροι από τους 100 νεκρούς, μέχρι σήμερα, είναι συνδικαλιστικά και πολιτικά στελέχη της κυβέρνησης που δολοφονήθηκαν από παρακρατικούς σε ενέδρες και όχι θύματα των διαδηλώσεων και της αστυνομικής παρέμβασης. Παρά την τεράστια κινητοποίηση, το άφθονο χρήμα, τη βοήθεια των μέσων ενημέρωσης και τη διεθνή καμπάνια, στο άτυπο και αντισυνταγματικό δημοψήφισμα που οργάνωσε η δεξιά αντιπολίτευση στη Βενεζουέλα, συμμετείχαν μισό εκατομμύριο λιγότεροι από όσους την είχαν ψηφίσει στις τελευταίες εκλογές. Υπάρχουν επίσης βίντεο και άλλα ντοκουμέντα που αποδεικνύουν ότι οπαδοί της διπλο(τριπλο)ψήφισαν σε διαφορετικές «κάλπες» για να αυξηθεί τεχνητά ο αριθμός των συμμετεχόντων. Οι αντιδραστικές δυνάμεις φοβούνται τις εκλογές και προσπαθούν να ανατρέψουν την κυβέρνηση πραξικοπηματικά. Έφτασαν στο σημείο να ανακηρύξουν με τρόπο αντιδημοκρατικό και αντισυνταγματικό τη δική τους «κυβέρνηση». Αυτό σημαίνει εξώθηση στον εμφύλιο πόλεμο. Για σκεφτείτε τι θα σήμαινε αν στην Ελλάδα, με βάση το δικό μας Σύνταγμα, ο πρόεδρος της δημοκρατίας ανακήρυσσε άλλη κυβέρνηση από αυτήν που ανέδειξαν οι εκλογές.
Σχετίζονται οι σημερινές εξελίξεις με την εκλογή Τραμπ και τη νέα φάση της πολιτικής του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού στην περιοχή;
Προφανώς. Σχετίζονται με την ένταση της επιθετικότητας του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού και με την όξυνση των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων εν μέσω παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Οι ΗΠΑ προσπαθούν να αρπάξουν μεγαλύτερο μερίδιο εξουσίας και σε αυτό το μέρος του πλανήτη και να πνίξουν κάθε φωνή αντίστασης στον ιμπεριαλισμό.
Η κυβέρνηση της Βενεζουέλας προχωράει σε δημοψήφισμα για την συνταγματική μεταρρύθμιση, που κατηγορείται από την φιλοαμερικάνικη αντιπολίτευση ότι οδηγεί σε κατάλυση της δημοκρατίας. Ποιος είναι ο χαρακτήρας των αλλαγών που εισάγει η μεταρρύθμιση αυτή; Πώς την εκτιμάτε;
Βάσει του Συντάγματος της Βενεζουέλας ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ή το 15% των εκλογέων, ή τα 2/3 της Εθνοσυνέλευσης ή τα 2/3 των δημοτικών συμβουλίων μπορούν να ζητήσουν τη σύγκληση Συντακτικής Συνέλευσης. Αυτό σημαίνει ότι η εκλεγμένη από το λαό Συντακτική Συνέλευση μπορεί να χαράξει αδέσμευτη από το προηγούμενο συνταγματικό και νομικό καθεστώς την πορεία της χώρας. Μπορεί να υιοθετήσει ένα νέο Σύνταγμα, να χαράξει μέσω αυτού νέους ορίζοντες για την κοινωνική, οικονομική και πολιτική ανάπτυξη της χώρας. Πρόκειται για μια βαθιά δημοκρατική διαδικασία. Μην ξεχνάμε ότι ο Τραμπ εκλέχτηκε χάρη σε ένα καλπονοθευτικό εκλογικό σύστημα παρότι έλαβε 3 εκατομμύρια ψήφους λιγότερες από την αντίπαλό του.
Παρόλα αυτά φαίνεται σαν με τα χρόνια το «μπολιβαριανό πείραμα» να θολώνει. Υπάρχουν σοβαρές κριτικές από δυνάμεις, όπως π.χ. το ΚΚ της Βενεζουέλας, που εκτιμούν ότι η μπολιβαριανή διαδικασία, παρά τις διακηρύξεις περί του «σοσιαλισμού του 21ου αιώνα» δεν προχώρησε πέρα από φιλολαϊκά, ριζοσπαστικά μέτρα στο πεδίο της αναδιανομής, αλλά δεν έθιξε ούτε τις βάσεις της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας, ούτε προχώρησε σε αλλαγές στην κατεύθυνση της εργατικής δημοκρατίας; Ποια είναι η γνώμη σας;
Νομίζω πως η κριτική αυτή είναι κατά βάση ορθή. Για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα της Βενεζουέλας σε οικονομικό αλλά και πολιτικό επίπεδο χρειάζεται ο έλεγχος των στρατηγικών τομέων της οικονομίας –όχι μόνο του πετρελαίου– από το κράτος, ο εργατικός έλεγχος στις μεγάλες επιχειρήσεις, η παλλαϊκή συμμετοχή στον έλεγχο της οικονομίας και στο σχεδιασμό της παραγωγικής ανάπτυξης. Πρόκειται για πολιτικές που θα μπορούσαν να βγάλουν τη χώρα από τα σημερινά οικονομικά προβλήματα. Αυτά, ακριβώς, τα προβλήματα εκμεταλλεύονται οι δυνάμεις της ολιγαρχίας και του ιμπεριαλισμού για να στρέψουν το τιμόνι της χώρας πίσω στην ιδιωτικοποίηση και στην καταλήστευση του πετρελαίου από τις πολυεθνικές και τους συνεργάτες τους. Το ΚΚ Βενεζουέλας, συμμετέχοντας και στηρίζοντας κριτικά στην κυβέρνηση Μαδούρο, έχει καταθέσει τέτοια πρόταση –και νομοθετικά επεξεργασμένη– από το 2007. Αν δεν γίνουν τέτοιες οικονομικές αλλαγές, οι αλλαγές στην κατεύθυνση της λαϊκής εξουσίας –έχουν γίνει κάποιες– θα μείνουν μετέωρες, χωρίς περιεχόμενο. Για παράδειγμα, τα λαϊκά συμβούλια, η παλλαϊκή πολιτοφυλακή, το δικαίωμα ανάκλησης των αντιπροσώπων κινδυνεύουν να απολέσουν το ενδιαφέρον του λαού, αν δεν επιλύεται το οικονομικό πρόβλημα. Επίσης, η κρατική γραφειοκρατία, τα προνόμιά της και η διαφθορά πρέπει να ξεριζωθούν συθέμελα.
Ποια είναι τα καθήκοντα για την αριστερά στη χώρα μας, τόσο στο ως προς την κριτική αξιοποίηση της εμπειρίας αυτής όσο και –κυρίως– στο πεδίο της αλληλεγγύης; Τι πιστεύετε ότι πρέπει να κάνουμε;
Η εμπειρία αυτή μας δείχνει ότι χρειάζεται ενότητα του λαού και μέτωπο των πολιτικών δυνάμεων που στηρίζουν τα λαϊκά συμφέροντα. Δείχνει επίσης ότι η εθνικοποίηση των στρατηγικών τομέων της οικονομίας και βεβαίως των τραπεζών είναι θεμελιώδης όρος για μια σταθερή, φιλολαϊκή, αναπτυξιακή προοπτική, μαζί με βαθιές, επαναστατικές αλλαγές στο πολιτικό σύστημα και στον κρατικό μηχανισμό. Ας μην ξεχνάμε, επίσης, την εμπειρία της κυβέρνησης Αλιέντε. Πραγματοποίησε σοβαρές αλλαγές, εθνικοποίησε επιχειρήσεις, ανέβασε τη βιομηχανική παραγωγή της Χιλής, βελτίωσε το βιοτικό επίπεδο του λαού αλλά δεν προχώρησε στις αναγκαίες δημοκρατικές τομές στην πολιτική και στο κράτος με συνέπεια να μείνει ανυπεράσπιστη μπροστά στις ιμπεριαλιστικές μηχανορραφίες και στο φασιστικό πραξικόπημα. Ποτέ να μην ξεχάσουμε το μάθημα αυτό. Η κατάκτηση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας είναι σημαντικός αλλά όχι επαρκής όρος για την κοινωνική αλλαγή.
*
Το δίλημμα της Μπολιβαριανής
Δημοκρατίας-Κράτος και δίκαιο
στη Βενεζουέλα του Ούγκο Τσάβες
(Εκδόσεις Ξιφαράς, 2009),
Ο Φιδέλ Κάστρο για τον Αλιέντε (επιμ.
Δ. Καλτσώνης) (Εκδόσεις Τόπος, 2017),
Ο Τσε για το κράτος και την επανάσταση (Εκδόσεις Τόπος, 2012)
