της Αφροδίτης Τζιαντζή
Δεν είναι απροκάλυπτα φιλοχουντικό το άρθρο του Στάθη Ν. Καλύβα που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στην Καθημερινή, προκαλώντας ζωηρές (και κυρίως αρνητικές) αντιδράσεις. Ωστόσο, ένας σύγχρονος φιλοχουντικός (ναι, υπάρχουν και τέτοιοι!) θα το διάβαζε με μεγάλη ικανοποίηση, αφού η κεντρική ιδέα του κειμένου είναι ότι η χούντα, παρά τις προθέσεις της, συνέβαλε τελικά στον εκσυγχρονισμό και τον εκδημοκρατισμό της πολιτικής και κοινωνικής ζωής της χώρας. Η συμβολή της, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, ήταν έμμεση, ωστόσο από το σύνολο του άρθρου προκύπτει ότι η επταετία στάθηκε τελικά αν όχι χρήσιμη, πάντως ανώδυνη. Κι έτσι, για μας σήμερα «η δικτατορία είναι σαν ένα από αυτά τα μεγάλα παλιά έπιπλα που δεσπόζουν σε ένα δωμάτιο τόσο πολύ που δεν τα παρατηρούμε ποτέ».
«Μολονότι προερχόμενοι από τους κόλπους της σκληροπυρηνικής Δεξιάς, οι πραξικοπηματίες συνέβαλαν τελικά στον πλήρη εκδημοκρατισμό της Δεξιάς και διαμέσου αυτής και της χώρας», παρατηρεί ο Σ.Κ. Κολυμβήθρα του Σιλωάμ, λοιπόν, η επταετία για τη Δεξιά αλλά και για τον παλιό πολιτικό κόσμο που, στο μεγαλύτερο μέρος του, συμβιβάστηκε με τη δικτατορία. Από τον κ. Καλύβα μαθαίνουμε επίσης τότε «πολλές τέχνες άνθησαν και η νεολαία προσέγγισε μαζικά τα δυτικά πρότυπα διασκέδασης, κατανάλωσης και ζωής». Τι εννοεί ο ποιητής; Μήπως τo Φεστιβάλ Τραγουδιού Θεσσαλονίκης; Τον Άγνωστο Πόλεμο του Νίκου Φώσκολου; Την επεισοδιακή απαγόρευση της προβολής της ταινίας Γούντστοκ, που ένα δυτικό πρότυπο πρόβαλλε και αυτή:
Αυτά που αποσιωπούνται στο κείμενο του Σ.Κ. ίσως είναι πιο αποκαλυπτικά από αυτά που διαστρεβλώνονται. Αποσιωπάται, π.χ., μια άλλη πτυχή της «κληρονομιάς της δικτατορίας»: ο αντιαμερικανισμός και γενικότερα το αντιιμπεριαλιστικό φρόνημα που τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης διαπερνούσε και δονούσε την πλειονότητα του λαού. Αποσιωπάται το γεγονός ότι ουσιαστικά δεν έγινε αποχουντοποίηση και ότι οι βασανιστές και οι δολοφόνοι έμειναν εν πολλοίς ατιμώρητοι. Αποσιωπούνται και τα εγκλήματα της χούντας που πραγματοποιήθηκαν «και» στο πεδίο της οικονομίας, της δικαιοσύνης, των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Το βιβλίο του Διονύση Ελευθεράτου, Λαμόγια στο χακί, περιέχει άφθονο υλικό για τα σκάνδαλα της δικτατορίας τα οποία δείχνουν πόσο αστήρικτη είναι η άποψη του Σ.Κ. για τα επιτεύγματα της δικτατορίας ή, ακριβέστερα, για τα υποτιθέμενα επιτεύγματα των χρόνων της δικτατορίας.
Αναρωτιέται κανείς γιατί ο Σ.Κ., στον αναστοχασμό του, όπως χαρακτηρίζει τις σκέψεις του, εξωραϊζει τη χουντική επταετία. Και το κάνει με τρόπο προκλητικό και επιπόλαιο. «Μια παράδοξη κληρονομιά», είναι ο τίτλος του άρθρου του. Ίσως γιατί θέλει να απαλλαγούμε από μια «ανεπιθύμητη κληρονομιά»: την κληρονομιά του αντιδικτατορικού αγώνα.
