ΠΛΗΘΑΙΝΟΥΝ ΟΙ ΑΝΤΙΦΑΣΕΙΣ, ΒΑΘΑΙΝΕΙ Η ΚΡΙΣΗ
ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ
Θέατρο του παραλόγου θυμίζουν οι τελευταίες εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Έστω και με δόση πολιτικής και δημοσιογραφικής υπερβολής, μπορούμε να ισχυριστούμε ότι η ΕΕ μοιάζει με μια πολυμελή οικογένεια η οποία έχει αρχίσει να φυλλορροεί, καθώς το πρώτο μέλος της να έχει ανοίξει ήδη την πόρτα και μαζεύει τα μπογαλάκια του για να φύγει. Όσο για τα υπόλοιπα, μπροστά στον κίνδυνο το σπιτικό να διαλυθεί εις τα εξ ων συνετέθη, συμφωνούν ότι θα κάνει ο καθένας σχεδόν ό,τι γουστάρει, υπό την προϋπόθεση να μένουν τυπικά κάτω από την ίδια στέγη — και να πληρώνουν για την ασφάλειά της. Έτσι ώστε και να μην δίνουν αφορμή για να… λέει λόγια ο έξω κόσμος και μην βρουν κάποιοι ευκαιρία κάποιοι για να έρθουν και να βάλουν χέρι στα τιμαλφή.
Πράγματι, ξεκινώντας από τη σύνοδο της Ρώμης για τα 60χρονα από την ίδρυση της ΕΟΚ, δεν μπορούμε παρά να διαπιστώσουμε ότι οι επικεφαλής των κυβερνήσεων από τις 27 χώρες που συμμετείχαν υπέγραψαν μια δαικήρυξη με κραυγαλέες αντιφάσεις. Ενώ, για παράδειγμα, ισχυρίζονται ότι η Ευρώπη είναι «ενωμένη και ισχυρή» και δεσμεύονται να την κάνουν «ακόμη πιο ισχυρή και αποτελεσματική, μέσα από μεγαλύτερη ενότητα, αλληλεγγύη και σεβασμό των κοινών αξιών», στη συνέχεια σπεύδουν να θεσμοθετήσουν αλλαγές οι οποίες σηματοδοτούν τη μετατροπή της από μια ενιαία οντότητα, σε τομή κύκλων με διαφορετικά κέντρα και διαμέτρους.
«Θα δρούμε μαζί, με διαφορετικές ταχύτητες και ένταση όπου είναι αναγκαίο, κινούμενοι ωστόσο προς την ίδια κατεύθυνση, όπως έχουμε πράξει και στο παρελθόν, με σεβασμό προς τις συνθήκες και αφήνοντας την πόρτα ανοιχτή προς όσους θέλουν να ενταχθούν αργότερα», αναφέρει χαρακτηριστικά η διακήρυξη, με μια διατύπωση την οποία θα ζήλευε και ο… Λένιν. Τι σημαίνει, όμως, αυτό με βάση την εμπειρία; Ότι, απλούστατα, θα δημιουργηθούν και θεσμικά ομάδες χωρών-μελών που θα ακολουθούν διαφορετική και ενίοτε ανταγωνιστική πολιτική σε μείζονα θέματα — όπως η δημοσιονομική πολιτική και η φορολογία, το ενιαίο νόμισμα, η ενέργεια και οι τηλεπικοινωνίες, η στάση έναντι των ΗΠΑ, της Ρωσίας, της Κίνας ή ακόμη και της Τουρκίας, η διαχείριση του προσφυγικού και των συνόρων και πολλά ακόμη.
Είναι φανερό πως μια τέτοια εικόνα δεν μπορεί πλέον να ξεγελάσει κανέναν, ούτε καν τους πιο αφελείς: Όχι απλώς αυτό που συμφωνήθηκε δεν αντιπροσωπεύει μία Ένωση αλλά συνιστά ανοιχτή παραδοχή της αποτυχίας του μοντέλου που έχει δοκιμαστεί μέχρι σήμερα και την σταδιακή υιοθέτηση ενός διαφορετικού — πιο ευέλικτου, πιο αντιδραστικού και, πιθανότατα, πιο μικρού σε αριθμό.
Τα παράδοξα και οι αντιφάσεις συνεχίστηκαν και τις ημέρες που ακολούθησαν, με αφορμή την επίσημη έναρξη της διαδικασίας που οδηγεί στο Brexit και της πρώτης απάντησης που δόθηκε από τις Βρυξέλλες. Οι πρώτοι που γέννησαν ερωτηματικά είναι οι ίδιοι οι Βρετανοί. Και αυτό διότι στην επιστολή της πρωθυπουργού τους, Τερέζα Μέι, δεν μπορεί κανείς να μην παρατηρήσει ότι γίνεται τουλάχιστον τρεις φορές επίκληση στην ενότητα της ΕΕ, την επιτυχία της, τις κοινές αξίες που υπάρχουν, καθώς και τον ηγετικό ρόλο που μπορεί και πρέπει να παίξει στον κόσμο — κάνοντάς μας, έτσι, να αναρωτιόμαστε για ποιο λόγο επιλέγουν να φύγουν…
Κάτι ανάλογο ισχύει και για τους μέχρι σήμερα εταίρους τους οι οποίοι, ούτε λίγο ούτε πολύ, απευθύνθηκαν προς τους Βρετανούς με το γνωστό «χωρίζουμε, αλλά ας μείνουμε δύο πολύ καλοί φίλοι». Και όχι μόνο αυτό, αλλά τους αφήνουν και ένα «παράθυρο» ανοιχτό για να τα ξαναβρούν προτού βγει το διαζύγιο, όπως σαφώς υπονόησαν δεκάδες δημοσιεύματα γνωστών ΜΜΕ, αλλά και ο ίδιος ο πρόεδρος της Ευρωβουλής, Αντόνιο Ταγιάνι, ο οποίος δήλωσε ανοιχτά ότι υπάρχει η δυνατότητα να σταματήσει η διαδικασία αποχώρησης της Βρετανίας, υπό την προϋπόθεση ότι θα συμφωνήσουν σε αυτό και οι «27».
Η αλήθεια, βεβαίως, είναι μια τέτοια ομοφωνία μοιάζει δύσκολο να επιτευχθεί με βάση τη σημερινή εικόνα της ΕΕ — και ενδεχομένως να είναι ακόμη πιο δύσκολο σε μερικούς μήνες, μετά τις εκλογές στη Γαλλία, τις αναμενόμενες πολιτικές εξελίξεις στην Ιταλία και το βάθεμα του ρήγματος με την Πολωνία και τις άλλες χώρες της «Ομάδας του Βίζεγκραντ». Όπως εξαιρετικά δύσκολο είναι να καταφέρει η Μέι να συσπειρώσει κάτω από την πολιτική της γραμμή το σύνολο των συνιστωσών του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς τα τύμπανα της ανεξαρτησίας έχουν αρχίσει να ηχούν ξανά δυνατά στη Σκοτία και τη Βόρειο Ιρλανδία.
Μετά από όλα αυτά, δεν είναι εύλογο να αναρωτιόμαστε πού είναι οι μπουρλοτιέρηδες που θα βάλουν φωτιά στις ρωγμές της ναυαρχίδας του στόλου της καπιταλιστικής διεθνοποίησης;
