«Παιχνίδι» ΔΝΤ-Σόιμπλε-κυβέρνησης για εφιάλτη δίχως τέλος

του Γιάννη Αγγέλη

Η εβδομάδα που κλείνει σήμερα είναι εξαιρετικά …διδακτική του «παιγνίου» ανάμεσα σε ΔΝΤ και Σόιμπλε, με ενεργή κυβερνητική συμμετοχή. Εδώ και καιρό, από όλα τα ΜΜΕ αναδεικνύεται ως μείζoν ζήτημα η αντίθεση ανάμεσα στους δανειστές όσον αφορά στο ελληνικό πρόγραμμα. Και, κατά συνέπεια, η «ανάγκη» της κυβέρνησης να διαλέξει «σύμμαχο» σ’ αυτή την αντιπαράθεση, προκειμένου να κερδίσει έναν «έντιμο συμβιβασμό». Τι πραγματικά όμως συμβαίνει, τι θέλει το ΔΝΤ, τι απαιτεί ο Σόιμπλε και ποιο είναι περιθώριο του «έντιμου συμβιβασμού»;

Όπως φάνηκε την περασμένη Δευτέρα, στη συνάντηση του Εκτελεστικού Συμβουλίου του, το ΔΝΤ έχει μία σταθερή θέση ανεξάρτητα από τις επιμέρους αντιρρήσεις ορισμένων μετόχων του από την Ασία και την Λατινική Αμερική: Ότι το ελληνικό χρέος είναι «μη βιώσιμο». Όσο για τα μέτρα που έχει πάρει η ευρωζώνη μέχρι σήμερα, δηλαδή η εφαρμογή του μνημονίου (με πρόβλεψη για υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα) και τα μέτρα βραχυπρόθεσμης παρέμβασης για το χρέος, δεν αλλάζουν τον «μη βιώσιμο» χαρακτήρα του. Έτσι, προτείνει μέτρα με μικρότερο στόχο πρωτογενούς πλεονάσματος (1,5%) και ταυτόχρονα μεγαλύτερη ελάφρυνση του χρέους.

Παράλληλα, όμως, απαιτεί έτσι κι αλλιώς τη μεσομακροπρόθεσμη «διόρθωση» στο φορολογικό (επέκταση της φορολογικής βάσης και μείωση του αφορολόγητου), το ασφαλιστικό (μείωση των εν ενεργεία συντάξεων), καθώς και περαιτέρω «απελευθέρωση» της αγοράς εργασίας και ενέργειας. Γιατί, όπως επαναβεβαίωσε την Δευτέρα, διαφορετικά δεν είναι βιώσιμη η οικονομία…

Από την πλευρά τους, ευρωζώνη και Σόιμπλε απαιτούν (με την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ να έχει συμφωνήσει από τον Μάϊο του 2016…) αυξημένα πρωτογενή πλεονάσματα, τα οποία από το 2018 και μετά θα πρέπει να αντιστοιχούν στο 3,5% του ΑΕΠ για μια δεκαετία – κάτι πρωτοφανές στην ιστορία του καπιταλισμού μετά τον πόλεμο. Όσο για το χρέος, μετά το 2018 προβλέπεται από την συμφωνία του Μαΐου ενεργοποίηση της «συζήτησης» για τα μέτρα μεσοπρόθεσμης διάρκειας με στόχο την περαιτέρω ελάφρυνσή του. Υπενθυμίζεται ότι μέχρι σήμερα, έχουν ενεργοποιηθεί μόνο τα βραχυπρόθεσμης διάρκειας μέτρα, τα οποία περιλαμβάνονται στη συμφωνία του περασμένου Μαϊου.

Υπάρχει όμως και ένας κοινός τόπος μεταξύ ΔΝΤ και ευρωζώνης και αυτός έγκειται στη νομοθετική δέ­σμευση από την πλευρά της κυβέρνησης για μέτρα που θα εφαρμοστούν μετά το τέ­λος του ελληνικού προγράμ­ματος (2018) –μέσω του πε­ριβόητου «κόφτη»– και θα εξασφαλίζουν, στο πλαίσιο είτε της ευρωπαϊκής εκτίμη­σης είτε εκείνης του ΔΝΤ, την επίτευξη των στόχων της συμφωνίας του Μαΐου. Με άλλα λόγια, της συμφωνίας που προβλέπει ολοκλήρωση του προγράμματος (τρίτου μνημονίου) μέχρι το 2018 και δέσμευση της Ελλάδας για υψηλά πρωτογενή πλε­ονάσματα μετά το τέλος του προγράμματος, ώστε να δια­σφαλίζεται η αποπληρωμή του χρέους. Πρόκειται για μέτρα τα οποία, όπως προα­ναφέρθηκε, έχουν να κάνουν με τη διεύρυνση της φορο­λογικής βάσης (μείωση αφο­ρολόγητου), τον εξορθολογι­σμό δαπανών του ασφαλιστι­κού συστήματος (μείωση της λεγόμενης «προσωπικής δι­αφοράς» στις συντάξεις που δίνονται σήμερα) και περαι­τέρω απελευθέρωση της αγο­ράς εργασίας και …ενέργειας.

Η κυβέρνηση, μέσα από επανειλημμένες «διαρροές», έχει επιβεβαιώσει ότι θα μπο­ρούσε να μπει σε μία τέτοια συζήτηση, αν μαζί με όλα αυ­τά τεθεί στο τραπέζι και η συ­γκεκριμενοποίηση των με­σοπρόθεσμων μέτρων ελά­φρυνσης του χρέους, όπως επίσης έχει συμφωνηθεί από τον Μάιο, με στόχο να ενερ­γοποιηθεί μετά το 2018.

Κι αυτό διότι, όπως υπο­στηρίζεται από την κυβέρ­νηση, αν υπάρξει δέσμευση σ’ αυτά, τότε θα συμβούν τα εξής: Αφενός, το ΔΝΤ είναι υποχρεωμένο να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητά τους στην βιωσιμότητα του χρέους και να αρχίσει την συζήτηση επιστροφής στο πρόγραμ­μα. Αφετέρου, η ΕΚΤ νομι­μοποιείται να δρομολογήσει την συζήτηση για την ένταξη των ελληνικών ομολόγων στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλά­ρωσης, με τις προσδοκώμενες συνέπειες στο κόστος χρημα­τοδότησης τραπεζών και επι­χειρήσεων. Έτσι, η εικόνα εί­ναι σαφή: Παρά τις «διαφο­ρές» τους, ΔΝΤ και ευρω­ζώνη συμφωνούν ότι ο ένας πρέπει να διασφαλίσει την ικανοποίηση των απαιτήσεων του άλλου. Αυτή δε η διασφά­λιση ισοδυναμεί με την άμε­ση υποχρέωση της κυβέρνη­σης να νομοθετήσει την «με­σοπρόθεσμη» δέσμευση της χώρας σε ένα μακράς διάρ­κειας νέο μνημόνιο, που αυ­τή την φορά δεν θα περιλαμ­βάνει επιπλέον (δανεικά) κε­φάλαια.

Το μοναδικό αντάλλαγμα θα είναι –εφόσον της κάνουν τη …χάρη– η έμμεση ελά­φρυνση του χρέους για την μετά το 2023-24 περίοδο. Αυ­τός είναι ο «έντιμος συμβιβα­σμός» της κυβέρνησης. Ενας νέος εφιάλτης δίχως τέλος.