του Λεωνίδα Βατικιώτη
Τι ωραία που είναι όταν τελειώνουν τα παραμύθια! Και πόσα τέτοια δεν έχουμε ακούσει τα τελευταία 7 χρόνια… Από το ΠΑΣΟΚικό του Γιωργάκη και των συνεργατών του (Βαρουφάκης) για το ΔΝΤ που έχει αλλάξει και το Νεοδημοκρατικό ότι επειδή οι Δεξιοί μιλούν την ίδια (πρόστυχη) γλώσσα με την Μέρκελ θα μας συμπεριφερθούν με το γάντι, μέχρι το ΣΥΡΙΖΑίικο ότι η πλήρης υποταγή τους θα ανταμειφθεί γενναιόδωρα από τους πιστωτές.
Το πιο πρόσφατο παραμύθι άκουγε στο συνθηματικό «ελάφρυνση του χρέους». Ήταν η ανταμοιβή του ΣΥΡΙΖΑ, το φιλικό χτύπημα στην πλάτη, για την παραίτησή του από το αίτημα της διαγραφής του χρέους. Ούτε μία, ούτε δύο, αλλά τρεις φορές υπέγραψε η κυβέρνηση ότι παραιτείται από την ονομαστική διαγραφή του χρέους στο ίδιο κείμενο στο οποίο οι δανειστές υπόσχονταν ως ανταμοιβή την ελάφρυνση: Στο Γιούρογκρουπ της 20ης Φεβρουαρίου 2015, στην ατιμωτική συμφωνία του Τσίπρα με τους δανειστές τον Αύγουστο του 2015 και πιο πρόσφατα στο Γιούρογκρουπ της 24ης Μαΐου 2016. Στα συγκεκριμένα κείμενα διατυπώνονταν κατ’ επανάληψη και οι όροι της ελάφρυνσης: μείωση επιτοκίων, νέες περίοδοι χάριτος και αλλαγές στα επιτόκια. Τίποτε παραπάνω! Έτσι οι ΣΥΡΙΖΑίοι πέρασαν το προηγούμενο εξάμηνο περιμένοντας την ελάφρυνση του χρέους, που υποτίθεται πως θα το καθιστούσε βιώσιμο επιτρέποντας την ένταξη του ΔΝΤ στο τρίτο χρηματοδοτικό πρόγραμμα. Επίσης περίμεναν το πράσινο φως από το Γιούρογκρουπ στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για να συμπεριλάβει τα ελληνικά ομόλογα στο πρόγραμμα Ποσοτικής Χαλάρωσης, που κυρίως συμβολικό χαρακτήρα είχε, στέλνοντας μήνυμα επανένταξης της Ελλάδας στις αγορές, κι όχι ουσιαστικό. Πιο πολύ όμως το περίμεναν για να ζητωκραυγάζουν πώς επιτέλους αξίζει να είσαι δούλος, ανταμείβεσαι όταν γίνεσαι πολιτικός παλιάτσος και περιφέρεσαι από Γιούρογκρουπ σε σύνοδο κορυφής κι από αξιολόγηση σε ραντεβού με τον Μοσκοβισί εκλιπαρώντας την εύνοια των ισχυρών. Κάπως έτσι φτάσαμε στο Γιούρογκρουπ της Δευτέρας 5 Δεκεμβρίου με μια απόφαση-ορισμό της επικής αποτυχίας. Από μια άλλη άποψη ήταν η καλύτερη ελάφρυνση που η πολιτική υποταγή του ΣΥΡΙΖΑ μπορούσε να αγοράσει. Ας δούμε τι περιλαμβάνει:
Πρώτο, καμία υποχώρηση εκ μέρους των δανειστών σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο της αξιολόγησης. Ευσεβείς πόθοι για πολιτική συμφωνία που θα κλείσει την αξιολόγηση, χωρίς νέα μέτρα, διαψεύστηκαν οικτρά. Να θυμίσουμε ότι μόλις τον Σεπτέμβρη από το βήμα της ΔΕΘ δήλωνε ο πρωθυπουργός ότι δεν θα υπάρξουν νέα μέτρα. Στο κείμενο των συμπερασμάτων, ωστόσο, από την πρώτη παράγραφο αναφέρεται σε μέτρα για να επιτευχθεί ο συμφωνημένος δημοσιονομικός στόχος το 2018, για την αγορά εργασίας, κλπ. Επίσης, για το διορισμό διοίκησης στο υπερ-ταμείο ιδιωτικοποιήσεων μέχρι το τέλος του 2017 ώστε να ξεκινήσει όσο το δυνατό συντομότερα η λεηλασία της δημόσιας περιουσίας. Το ποτήρι θα το αδειάσουν μέχρι την τελευταία σταγόνα οι ΣΥΡΙΖΑίοι.
Δεύτερο, μνημόνιο διαρκείας! «Ο στόχος για πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 3,5% του ΑΕΠ που συμφωνήθηκε μέχρι το 2018 θα πρέπει να διατηρηθεί για ένα μεσοπρόθεσμο διάστημα». Κοινώς από 7 ως 10 ακόμη χρόνια. Στην ίδια παράγραφο μάλιστα, την τρίτη, αναφέρεται ότι « προκειμένου να εξασφαλισθεί συμμόρφωση με τους δημοσιονομικούς στόχους κατά ένα βιώσιμο τρόπο μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος, η ελληνική κυβέρνηση δεσμεύτηκε να συμφωνήσει με τους θεσμούς σε ένα μηχανισμό και δομικά μέτρα που θα το εξασφαλίσουν». Μήπως η κυβέρνηση αντί για αφελείς ανακοινώσεις περί «εθνικής επιτυχίας» που εξέδωσε μετά την ολοκλήρωση του Γιούρογκρουπ πρέπει έστω και τώρα να ενημερώσει τον λαό για τα όσα ακριβώς δεσμεύτηκε κεκλεισμένων των θυρών να ψηφίσει, αλυσοδένοντας έναν λαό για μια δεκαετία;
Κι ερχόμαστε στο τρίτο επίτευγμα του Γιούρογκρουπ που είναι και το καλύτερο, για τον ΣΥΡΙΖΑ. Ελάφρυνση του δημόσιου χρέους κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ το 2060, σε 44 χρόνια από σήμερα. Για να ξέρουμε πόσο ασήμαντο και αδιάφορο είναι αυτό που συμφωνήθηκε, να αναφέρουμε ότι κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες (από 160% σε 180% του ΑΕΠ) αυξήθηκε το χρέος μόνο από το 2012 μέχρι σήμερα. Οι ΣΥΡΙΖΑίοι μάλιστα διέπραξαν και το ανοσιούργημα, προς άγραν ηλιθίων που θα σπεύσουν να κάνουν την αφαίρεση, να μεταφράσουν το εικαζόμενο και πολύ αμφισβητούμενο όφελος σε απόλυτους αριθμούς. 45 δις. είπαν θα μειωθεί το χρέος, μεταφράζοντας σε όρους καθαρής παρούσας αξίας την αναμενόμενη μείωση του 2060 για να εισπράξουν την πληρωμένη αλλά σωστή απάντηση-τρολάρισμα του Β. Βενιζέλου ότι με τους ίδιους όρους η αναδιάρθρωση του 2012 έφερε μείωση 1 τρις 330 δισ. ευρώ. Ας επιχειρήσουν να κάνουν την ίδια αφαίρεση (σημερινό χρέος μείον αναμενόμενη μείωση) να γελάσει ο κάθε πικραμένος… Ο βαθμός επικινδυνότητας, το αδύνατο θα λέγαμε, οποιασδήποτε πρόβλεψης για το 2060, για όσους δεν το καταλαβαίνουν, φαίνεται αν δούμε πόσο αδύνατο είναι να κάνεις προβλέψεις για τα επόμενα όχι 10 αλλά 5 χρόνια. Σε ένα τόσο πρωτοφανώς ρευστό περιβάλλον που οι εξαιρέσεις (από τα αρνητικά επιτόκια μέχρι την αγορά εταιρικών ομολόγων από την κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ) έχουν γίνει κανόνας, κανένας σοβαρός ερευνητής δεν βάζει την υπογραφή του κάτω από τόσο μακροχρόνιες προβλέψεις. Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας, έχοντας πλήρη επίγνωση αυτών των δυσκολιών και μη φέροντας την αγωνία της πολιτικής επιβεβαίωσης, τόνισε ξανά και ξανά να μην παίρνουμε πολύ στα σοβαρά αυτούς τους υπολογισμούς: «Αυτός ο χρονικός ορίζοντας μέχρι το 2060 είναι ασυνήθιστα μεγάλος και συνεπάγεται μεγάλη αβεβαιότητα», τόνισε ο διευθύνων σύμβουλος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας Κλάους Ρέγκλινγκ, στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε το Γιούρογκρουπ. Για να συνεχίσει: «Επομένως κάποιος πρέπει να είναι πολύ προσεκτικός επειδή πρόκειται για εκτιμήσεις –τις καλύτερες μας εκτιμήσεις αυτή τη στιγμή– αλλά υπάρχει μεγάλος βαθμός αβεβαιότητας, οι συνθήκες μπορεί να αλλάξουν».
Σε ό,τι αφορά τις ίδιες τις αποφάσεις, μια πιο προσεκτική τους εξέταση δείχνει ότι πρόκειται για πουκάμισο αδειανό. Επιμήκυνση των αποπληρωμών στα 32,5 χρόνια, παράταση επομένως της υπερχρέωσης και της συνακόλουθης εποπτείας, από 28 που είναι σήμερα. Να αναφερθεί μάλιστα ότι αρχικά ήταν 32,5 χρόνια. Στην ουσία επανέφεραν την αρχική πρόβλεψη. Δεν πρόκειται επομένως για κάποιο ριζοσπαστικό μέτρο, ούτε για παραχώρηση των δανειστών που συμφωνήθηκε κατόπιν της σκληρή πίεσης που άσκησαν οι ΣΥΡΙΖΑίοι. Το δεύτερο μέτρο αφορά χρηματοικονομική μηχανική με επίκεντρο τα επιτόκια των δανείων και τελικό ζητούμενο να μετατραπούν σε σταθερά, στο σημερινό ύψος, από κυμαινόμενα που είναι και αργά ή γρήγορα θα αρχίσουν να αυξάνονται, επιφέροντας νέα κόστη. Ο στόχος, επομένως, αυτής της παρέμβασης είναι να μην αυξηθεί το χρέος κι όχι να μειωθεί. Μια τέτοια όμως παρέμβαση επιφέρει άμεσα κόστη που θα αναλάβει η κυβέρνηση αναμένοντας μακροπρόθεσμα πιθανά οφέλη. Με άλλα λόγια, πάλι κορόιδα τους έπιασαν τους ΣΥΡΙΖΑίους, που αναδεικνύονται στην πιο επικίνδυνη μνημονιακή κυβέρνηση. Πήγαν για κλείσιμο της αξιολόγησης και ελάφρυνση και έφυγαν με νέα μέτρα, μνημόνιο διαρκείας και μια μακροπρόθεσμη υπόσχεση ελάφρυνσης, που ως προς το παρόν απαιτεί νέα κόστη…
Δημιουργείται ωστόσο ένα ερώτημα: Μπορούσε ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας να αποφασίσει κάτι πιο ευνοϊκό για την Ελλάδα; Δικαιούταν δηλαδή ο ΣΥΡΙΖΑ να περιμένει ότι θα ανταμειφθεί για την υποτέλειά του; Η απάντηση είναι προφανής, όπως κι η εξήγησή της κι ας καλλιεργούσε κατά συρροή αυταπάτες η κυβέρνηση. Περιγράφεται δε στην έκτη παράγραφο όπου υπάρχει η εξής αναφορά στα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους: «χωρίς να επισύρουν επιπλέον κόστος για τις χώρες του προγράμματος». Διαφορετικά ειπωμένο, τα περιθώρια ελάφρυνσης προς όφελος της Ελλάδας ορίζονταν από τα συμφέροντα των δανειστών.
Το δημόσιο χρέος ανέκαθεν ήταν μια υπόθεση που είχε ή κερδισμένους ή χαμένους, τίποτε ενδιάμεσο. Από τον Μάιο του 2010, ακόμη, που ο ελληνικός λαός φορτωνόταν το πρώτο πρόγραμμα αρχικής αξίας 110 δισ. ευρώ για να σωθούν κυρίως οι εκτεθειμένες στα ελληνικά ομόλογα γαλλογερμανικές τράπεζες μέχρι την υπογραφή του τρίτου προγράμματος τον Αύγουστο του 2015 αξίας ως 86 δισ. με κύριους ωφελημένους τους επίσημους πιστωτές (καθώς με αυτά ποσά αποπληρώθηκαν για προηγούμενα δάνεια τους) και τις ελληνικές τράπεζες, κάθε μεταβίβαση δημιουργούσε κέρδη και ζημιές. Από τη στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ αποδέχθηκε την προτεραιότητα των κερδών των δανειστών και παραιτήθηκε από το αίτημα διαγραφής, γιατί να τον λυπηθούν;
Επομένως, τώρα που τελειώνουν τα παραμύθια, ας κρατήσουμε ότι ελάφρυνση του χρέους και αμοιβαία επωφελείς λύσεις δεν υπάρχουν. Ή μονομερής διαγραφή με όρους κυρίαρχου κράτους ή τα ψίχουλα των δανειστών: ελάφρυνση 20% μετά από 44 χρόνια…
