της Αρχοντούλας Βαρβάκη
Κρίσιμη είναι η κατάσταση για την τριτοβάθμια εκπαίδευση της χώρας, η οποία έχει να αντιμετωπίσει τα τεράστια προβλήματα που γεννά η υποχρηματοδότησή της. Τα κενά στο διδακτικό και το διοικητικό προσωπικό και η αδυναμία κάλυψης ακόμα και των βασικών αναγκών των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων καθιστούν το μέλλον τους αβέβαιο και κάνουν την επιδιωκόμενη για το μεγάλο κεφάλαιο κατάργηση του δημόσιου και δωρεάν χαρακτήρα τους να μοιάζει με «λύση» του προβλήματος. Ενδεικτικές της δύσκολης κατάστασης είναι οι ανακοινώσεις των πρυτανικών αρχών του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Πανεπιστημίου Κρήτης που εξηγούν ότι ο προϋπολογισμός για το 2016 αδυνατεί να καλύψει τις πραγματικές ανάγκες των ιδρυμάτων.
Με τα νέα δεδομένα από το 2009 έως το 2016 το ΑΠΘ θα έχει δεχθεί στον τακτικό προϋπολογισμό του μείωση κατά 73% και «με την εγκεκριμένη μέχρι σήμερα χρηματοδότηση από το Υπουργείο, βρίσκεται σε κίνδυνο ακόμη και η στοιχειώδης λειτουργία του». Στην ίδια κατεύθυνση το Πανεπιστήμιο Κρήτης θα έχει για το 2016 έναν προϋπολογισμό μειωμένο κατά 20% σε σχέση με αυτόν του 2015 (που ήταν μειωμένος κατά 24,6% σε σχέση με αυτόν του 2014) ενώ «στο σκέλος της φοιτητικής μέριμνας και ειδικά στο θέμα της σίτισης, η επιχορήγηση για το 2016 παραμένει στα επίπεδα του 2015, που σε συνδυασμό με την αύξηση του ΦΠΑ σε 23% οδηγεί σε δραστική μείωση των δικαιούχων δωρεάν σίτισης φοιτητών». Η φοιτητική μέριμνα έτσι κι αλλιώς αντιμετωπίζεται με αδιαφορία. Τα κτήρια πάσχουν από έλλειψη συντήρησης και προσωπικού, δημιουργώντας απαράδεκτες συνθήκες διαβίωσης και σε κάθε περίπτωση είναι κάτι παραπάνω από ανεπαρκή. Το Πανεπιστήμιο Αθηνών μπορεί να στεγάσει 1064 φοιτητές όταν οι εγγεγραμμένοι φοιτητές του είναι 103.972 (40.652 προπτυχιακοί φοιτητές ως το ν+2 έτος φοίτησής τους). Οι απαντήσεις στο πρόβλημα ποικίλουν. Το υπουργείο Παιδείας, σύμφωνα με δημοσιεύματα ψάχνει «οικονομικά ισοδύναμα», «λύσεις» στα πλαίσια της μνημονιακής πολιτικής και των οδηγιών του ΟΟΣΑ, όπως οικονομικά τιμολόγια της ΔΕΗ, απαλλαγή από τα δημοτικά τέλη, οικονομία ενέργειας και άλλων εξόδων, ενώ σε αυτό το πλαίσιο μπορεί να θεωρηθεί «ελπιδοφόρο» και το νέο σχέδιο «Αθηνά» που θα φέρει νέες συγχωνεύσεις. Αυτό είναι το μόνο που μπορεί και θέλει να κάνει το υπουργείο στα πλαίσια του τρίτου Μνημονίου.
Χαρακτηριστική είναι η κριτική που δέχτηκε ο υπουργός από τους εκπροσώπους των δανειστών για την ΠΝΠ με την οποία τροποποιεί τις αρμοδιότητες των Συμβουλίων των Ιδρυμάτων. Η πίεση για συμμόρφωση των διοικήσεων των Ιδρυμάτων με τις οδηγίες της ΕΕ και του ΟΟΣΑ μοιάζει ασφυκτική. Πιο επιθετικός από τον υπουργό, ο αναπληρωτής Πρύτανης Έρευνας και Συντονισμού του ΑΠΘ, Θ. Λαόπουλος, βλέπει τη λύση στο πρόβλημα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην καταβολή διδάκτρων για τις προπτυχιακές σπουδές και στη μείωση των εισακτέων φοιτητών. Ζητά, δηλαδή, ένα πανεπιστήμιο που θα μετακυλύει την οικονομική του ανεπάρκεια στους φοιτητές και θα απευθύνεται σε λίγους. Οι φοιτητές του Πανεπιστημίου Ρεθύμνου, όμως, έχουν διαφορετικές προτάσεις. Με απόφαση της γενικής τους συνέλευσης απαιτούν αύξηση της χρηματοδότησης για την παιδεία, πλήρη κατάργηση του νόμου Διαμαντοπούλου, κάλυψη των κενών θέσεων του προσωπικού, ποιοτικές σπουδές που θα επιτρέπουν και την επαγγελματική τους αποκατάσταση, απομάκρυνση των εργολαβιών, δημόσια και δωρεάν σίτιση-στέγαση-μεταφορά για όλους.
Λίγες μόλις μέρες μετά την άσκηση μήνυσης από τον Πρύτανη του ΠΑΜΑΚ σε βάρος σχήματος της ΕΑΑΚ, για εκδήλωση αλληλεγγύης στους πρόσφυγες χωρίς την άδειά του, οι φοιτητές του Πανεπιστημίου Κρήτης προχώρησαν σε κατάληψη των σχολών τους και τη Δευτέρα θα πραγματοποιήσουν παγκρήτειο πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο. Ο αγώνας των φοιτητικών συλλόγων και των εργαζομένων είναι η μόνη λύση σε ένα πρόβλημα που φαίνεται πια καθαρά. Τα στοιχεία που προκύπτουν από την έκθεση αυτοαξιολόγησης του ΕΚΠΑ δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού. Από το έτος 2009-2010 έως το έτος 2012-2013 παρατηρείται μείωση του αριθμού των αποφοίτων ανά έτος κατά 10%, ενώ ο αριθμός νεοεισερχόμενων παραμένει σχεδόν σταθερός. Αν και η ίδια η έκθεση αναγνωρίζει ως αιτία της διακοπής των σπουδών τις συνέπειες της κρίσης στην οικονομική ζωή των φοιτητών, αναφέρεται επίσης και στον τρόπο εισαγωγής τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, που παρουσιάζεται ως λόγος αδυναμίας ανταπόκρισης στις απαιτήσεις των πανεπιστημιακών σπουδών.
