της Αφροδίτης Τζιαντζή
Στις 20 Φεβρουαρίου, λίγες ώρες πριν από το κρίσιμο Γιούρογκρουπ κι ενώ τα βλέμματα όλων ήταν στραμμένα στις διαπραγματεύσεις των Βρυξελλών, ένα βαν της αστυνομίας παρέλαβε τους πρώτους 20 «απελευθερωμένους» της Αμυγδαλέζας και τους πήγε ως το πιο κοντινό μετρό. Ή μάλλον τους πρώτους έγκλειστους μετανάστες και πρόσφυγες που αφήνονταν ελεύθεροι μετά τις κυβερνητικές ανακοινώσεις ότι θα μπει λουκέτο εντός 100 ημερών στο πλέον διαβόητο στρατόπεδο συγκέντρωσης και πως τα υπόλοιπα κέντρα κράτησης θα μετατραπούν σε χώρους «ανοιχτής φιλοξενίας».
Προτού γίνει έστω αυτό το μισό πρώτο βήμα χρειάστηκε να υπάρξουν τρεις θάνατοι κρατουμένων μεταναστών σε μια εβδομάδα: 10 Φεβρουαρίου ο 23χρονος Σαγιέντ Μεχντί Αχμπαρί από το Αφγανιστάν, έγκλειστος στην Αμυγδαλέζα, ξεψύχησε στο Σωτηρία από επιπλοκές νοσήματος για το οποίο δεν δέχθηκε περίθαλψη. 11 Φεβρουαρίου αυτοκτονεί στα κρατητήρια της Διεύθυνσης Αλλοδαπών Θεσαλονίκης ο 24χρονος Φατά Αμπντούλ από την Υεμένη. 13 Φεβρουαρίου απαγχονίζεται στο κοντέινερ του τομέα Α1 της Αμυγδαλέζας ο 28χρονος μετανάστης από το Πακιστάν Μοχάμεντ Ναντίμ. Την επομένη της αυτοκτονίας θα ανοίξουν πρώτη φορά οι πύλες του στρατοπέδου σε φωτορεπόρτερ, δημοσιογράφους, ακτιβιστές, που μαζί με τον υπουργό Δημόσιας Τάξης, τη βουλευτίνα του ΣΥΡΙΖΑ Βασιλική Κατριβάνου, αντιπροσωπεία της Πακιστανικής Κοινότητας, της ΚΕΕΡΦΑ, του Δικτύου και της Κίνησης Απελάστε το Ρατσισμό, βρέθηκαν ομαδικά πίσω από τα κάγκελα αναμεταδίδοντας χωρίς λογοκρισία τις εικόνες των μέσα στον έξω κόσμο. Η παγίδα της αισθητικοποίησης της βαρβαρότητας δεν ξεπεράστηκε. Τα κοντινά πλάνα ανηλίκων πίσω από τα σύρματα δεν δικαιολογούνται ως ντοκουμέντο, ειδικά όταν τους πλησιάζεις με όπλο την κάμερα με την ιδιότητα του πολίτη ενός κράτους που τους στερεί την ελευθερία.
Οι καθαρίστριες ιδιωτικού συνεργείου είχαν έρθει ύστερα από μήνες για να καθαρίσουν. Στην πτέρυγα με το κοντέινερ του απαγχονισμένου μύριζε χλωρίνη. Πολλοί έσπευσαν να απαθανατίσουν στις κάμερες το σημείο της αυτοκτονίας. Έγκλειστοι άντρες, νέοι οι περισσότεροι, κρατούσαν οργισμένοι το συσσίτιο πείνας (ελάχιστες νερόβραστες πατάτες). Φορούσαν σαγιονάρες και μακό Φλεβάρη μήνα, έβηχαν, τουρτούριζαν, δεν είχαν γιατρό. Έδειχναν στους δημοσιογράφους ανοιχτές πληγές, φώναζαν «freedom» (ελευθερία) και προσεύχονταν ρυθμικά, σείοντας τα συρματοπλέγματα. Ο νεόκοπος υπουργός αλλά έμπειρος εγκληματολόγος, με ύφος που πρόδιδε σοκ, περιφερόταν σαν να μην ήξερε ότι στην Ελλάδα λειτουργούν χρόνια στρατόπεδα συγκέντρωσης. «Δεν πίστευα ότι το 2015 θα δουν τα μάτια μου αυτό. Αυτό το πράγμα δεν θα το ξαναδεί ο πολιτισμός της Ελλάδας». Στην ερώτηση δημοσιογράφου τι έχει να πει για το γεγονός ότι παντού στην Ευρώπη υπάρχουν κέντρα κράτησης, απάντησε με μια ταυτολογία: «Αν η Ευρώπη είναι αυτή η Ευρώπη που είδαν τα μάτια μου, να μην είναι αυτή η Ευρώπη».
Στην εσωτερική περίφραξη του στρατοπέδου η πινακίδα μάς υπενθυμίζει ποια είναι η Ευρώπη: «Το κέντρο φιλοξενίας παράνομων μεταναστών έγινε με συγχρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επιστροφής (75% ευρωπαϊκοί, 25% ελληνικοί πόροι)».
Μια μέρα πριν από τη νέα διαδήλωση έξω από την Αμυγδαλέζα, με αίτημα να κλείσουν αμέσως όλα τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, αφέθηκαν ελεύθεροι οι πρώτοι 20. Οι υπόλοιποι περίπου 1.100 έγκλειστοι της Αμυγδαλέζας (ανάμεσά τους δεκάδες ανήλικοι), θα πρέπει να κάνουν υπομονή ως την οριστική αυλαία στο κολαστήριο, αν τηρηθούν τα κυβερνητικά χρονοδιαγράμματα των 100 ημερών. Εν τω μεταξύ στην Αμυγδαλέζα και στα άλλα κέντρα κράτησης (που κανείς δεν δεσμεύθηκε ότι θα κλείσουν αλλά ότι θα μετατραπούν σε «ανοιχτές δομές φιλοξενίας») θα αφήνονται σταδιακά ελεύθεροι πρώτα όσοι έχουν ξεπεράσει το ούτως ή άλλως εξωφρενικό ανώτατο όριο διοικητικής κράτησης του 18μηνου, ανήλικοι (όταν βρίσκονται θέσεις σε ξενώνες), ευπαθείς ομάδες, αιτούντες άσυλο, όσοι κρατούνται πλέον του εξαμήνου με αναβολή απέλασης.
Ήδη αντιρατσιστικές οργανώσεις και η Πρωτοβουλία Ενάντια στα Κέντρα Κράτησης τονίζουν το αυτονόητο: Ότι οι Αμυγδαλέζες έπρεπε να έχουν κλείσει χθες, ότι δεν πρέπει να θρηνήσουμε άλλους νεκρούς. Ωστόσο αυτό που δύσκολα γίνεται κτήμα του μαζικού κινήματος είναι ότι η παρανομοποίηση των μεταναστών εργατών, της οποίας τα στρατόπεδα συγκέντρωσης είναι απλώς το πιο απτά απάνθρωπο άκρο, δεν μπορεί να ειδωθεί ξέχωρα από τα άλλα μέσα πειθάρχησης και καθυπόταξης της εργατικής τάξης. Στρατόπεδα εγκλεισμού και αργής εξόντωσης του πλεονάζοντος πολυεθνικού εργατικού δυναμικού μας συμφιλιώνουν με τα αόρατα τείχη των «απέξω», την ακραία υποτίμηση της εργατικής δύναμης, την ακόμα μεγαλύτερη συμπίεση της κοινωνικής πυραμίδας στον πάτο της οποίας βρίσκονται οι «χωρίς χαρτιά». Πέρα από την καταγγελιολογία και τη συνθηματολογία της ανάθεσης, είναι καθήκον του όποιου (αντιφατικού, διασπασμένου αλλά και ελπιδοφόρου) εργατικού κινήματος να κάνει πράξη τον προλεταριακό διεθνισμό όχι σαν φιλανθρωπία μιας πρωτοπορίας ειδικών, αλλά σαν αλληλέγγυα αυτοσυνείδηση της ίδιας της τάξης για τον εαυτό της.
