της Κατερίνας Σταυρούλα
Με νέα, προσωρινή κυβέρνηση κι ένα υπουργικό συµβούλιο που επέλεξε έναν µάλλον ανορθόδοξο τρόπο να επικυρώσει την εξουσία του, παρουσιαζόµενο ενώπιον του συγκεντρωµένου πλήθους στην πλατεία Ανεξαρτησίας του Κιέβου από το οποίο και ζήτησε τη διά βοής συναίνεση του, κλείνει η εβδοµάδα των καταιγιστικών εξελίξεων στην Ουκρανία. Κι ενώ στην πλατεία Ανεξαρτησίας το πλήθος άλλοτε χειροκροτούσε κι άλλοτε γιουχάιζε τα µέλη του νέου υπουργικού συµβουλίου, ανάλογα µε τους δεσµούς τους µε το πολιτικό σύστηµα της χώρας, οι πρώτες δηλώσεις της προσωρινής κυβέρνησης ξεκαθαρίζουν την επόµενη µέρα για τους πολίτες και καλωσορίζουν το ∆ιεθνές Νοµισµατικό Ταµείο.
Ο νέος πρωθυπουργός της χώρας ο Αρσένι Γιατσενιούκ, στέλεχος του κόµµατος της Γιούλια Τιµοσένκο, που έχει χρηµατίσει κατά το παρελθόν υπουργός Οικονοµικών, Εξωτερικών αλλά και πρόεδρος της Βουλής, έσπευσε να προειδοποιήσει για τις δυσκολίες της επόµενης µέρας. Θα χρειαστεί να ληφθούν πολιτικές αποφάσεις «εξαιρετικά αντιδηµοφιλείς, όµως απαραίτητες» για να αντιµετωπιστεί ο κίνδυνος της πτώχευσης δήλωσε ο Γιατσενιούκ που δεν άργησε να συνταχθεί στο πλευρό του µεταβατικού προέδρου της Ουκρανίας, Ολεξάντερ Τουρτσίνοφ. Ο Τουρτσίνοφ είχε ήδη προειδοποιήσει τους Ουκρανούς ότι έρχονται δύσκολες υπό το ∆ΝΤ ηµέρες. «∆εν έχετε κι άλλη επιλογή από αυτή τη Βουλή και καλά θα κάνετε να τη δεχτείτε», ξεκαθάρισε ο Τουρτσίνοφ στους πολίτες της χώρας, «αναβαθµίζοντας» µε λίγες λέξεις την δηµοκρατία που φέρνει µαζί της η στροφή προς δυτικές συµµαχίες. Στην παρέα προστέθηκε και ο νέος υπουργός Οικονοµικών της χώρας, Αλεξάντερ Σλάπακ, που σύµφωνα µε το πρακτορείο Ιντερφάξ ζήτησε από το ∆ιεθνές Νοµισµατικό Ταµείο να στείλει κλιµάκιό του στην Ουκρανία ώστε να συζητηθούν οι λεπτοµέρειες για ένα πακέτο «βοήθειας» ύψους 15 δισεκατοµµυρίων δολαρίων.
∆εν είναι η πρώτη φορά που το ∆ΝΤ καλείται να δώσει την οικονοµική «τεχνογνωσία» του στην χώρα. O οργανισµός ξεκίνησε χορηγώντας περί τα 3,5 δισ. δολάρια στην Ουκρανία αρκετά χρόνια µετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης στα µέσα του ’90 και άλλα 2,2 δισ. δολάρια το 1998. Το 2004 η βοήθεια του ∆ΝΤ περιελάµβανε 600 εκατ. δολάρια και το 2008 16,4 δισ. δολάρια. Το 2010 το Ταµείο συµφώνησε να χορηγήσει νέο δάνειο 15 δισ. δολαρίων, η συµφωνία ωστόσο πάγωσε λόγω της άρνησης της κυβέρνησης του Κιέβου να καταργήσει τις επιδοτήσεις στις τιµές του αερίου. Αλλά και η συµφωνία σύνδεσης µε την ΕΕ, που έγινε αφορµή για να ξεσπάσουν οι πρόσφατες ταραχές, προέβλεπε µεταρρύθµιση στον τοµέα της ενέργειας. Ήταν οι όροι αυτής της συµφωνίας που οδήγησε τον ανατραπέντα Βικτόρ Γιανουκόβιτς να στραφεί για οικονοµική «βοήθεια» στον Βλαντιµίρ Πούτιν που έσπευσε να καλύψει το χρηµατοδοτικό κενό µε δάνειο 15 δισ. δολαρίων. Όµως και η συµφωνία αυτή πάγωσε µετά την πτώση της κυβέρνησης Γιανουκόβιτς. Φαίνεται πως είναι η νέα προσωρινή κυβέρνηση αυτή που, µε τις ευλογίες των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα καλύψει το χαµένο έδαφος κάνοντας τα απαραίτητα αντιλαϊκά βήµατα.
Στο ανησυχητικό τοπίο που δηµιουργείται και µε νέα σύννεφα να συγκεντρώνονται γύρω από την ήδη υπό κατάρρευση οικονοµία της Ουκρανίας, η υπουργοποίηση δύο µελών του νεοφασιστικού και αντισηµιτικού κοινοβουλευτικού κόµµατος Σβόµποντα και η αναβάθµιση στελέχους του παραστρατιωτικού «∆εξιού Τοµέα» στη διεύθυνση του Εθνικού Συµβουλίου Άµυνας επικυρώνει και θεσµικά την άνοδο της πολιτικής επιρροής της ακροδεξιάς στη χώρα. Επιπλέον οι πρώτες κοινοβουλευτικές αποφάσεις στην µετά-Γιανουκόβιτς εποχή εντείνουν αυτή την ανησυχία µε ειδήσεις που αναφέρουν ακόµα και την ύπαρξη πρότασης απαγόρευσης του κοµµουνιστικού κόµµατος να κάνουν την εµφάνισή τους. Είναι άλλωστε η Ράντα, το ουκρανικό κοινοβούλιο, που έσπευσε µετά την πτώση Γιανουκόβιτς να καταργήσει τον νόµο που επέτρεπε στις επαρχίες της χώρας να υιοθετήσουν τη ρωσική γλώσσα σαν δεύτερη επίσηµη γλώσσα. Ο νόµος είχε υιοθετηθεί από τη Ράντα το 2012 και επέτρεπε σε επαρχίες όπου µέρος του πληθυσµού τους ήταν µεγαλύτερο από το 10% µιλούσε κι άλλη γλώσσα πέρα από τα ουκρανικά, να υιοθετήσουν αυτή τη γλώσσα σαν δεύτερη επίσηµη γλώσσα τους. Η ρύθµιση είχε οδηγήσει 13 από τις 27 «περιοχές» της χώρας να υιοθετήσουν σαν δεύτερη επίσηµη γλώσσα τα ρωσικά ενώ δύο δυτικές επαρχίες είχαν µετατρέψει σε επίσηµες γλώσσες τη ρουµανική και την ουγγρική.
Η νέα κατάσταση αναζωπυρώνει τους φόβους για διχοτόµηση της χώρας, µε την Κριµαία να αποτελεί επίκεντρο των εξελίξεων. Η περιοχή όπου το 58,5% του πληθυσµού είναι Ρώσοι, ουσιαστικά προσαρτήθηκε στην Ουκρανία το 1954 µε απόφαση του τότε προέδρου της ΕΣΣ∆, Νικίτα Χρουστσόφ. Σήµερα η µεγαλύτερη σε πληθυσµό πόλη της, η Σεβαστούπολη, αποτελεί την έδρα του ρωσικού στόλου της Μαύρης Θάλασσας µε διακρατικές συµφωνίες που έχουν ισχύ µέχρι το 2047. Τις τελευταίες µέρες, µετά τις πρώτες διαδηλώσεις όπου ήρθαν αντιµέτωποι φιλορώσοι αυτονοµιστές και Τάταροι υποστηρικτές της νέας, φιλοδυτικής ηγεσίας της Ουκρανίας, ρωσικές σηµαίες υψώθηκαν στο κοινοβούλιο της Κριµαίας που καταλήφθηκε από ένοπλους ενώ την Παρασκευή όπως µετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων Ίντερφαξ το στρατιωτικό αεροδρόµιο της Σεβαστούπολης και το διεθνές αεροδρόµιο της Συµφερόπολης καταλήφθηκαν επίσης από ενόπλους.
Ο ουκρανός πρόεδρος κατηγόρησε τη Ρωσία για εµπλοκή στην «κλιµάκωση» της κατάστασης στην Κριµαία ενώ την ευκαιρία άδραξαν και οι ΗΠΑ που φρόντισαν να προειδοποιήσουν τη Ρωσία να αποφύγει «πράξεις πρόκλησης». Στο µεταξύ σε εξέλιξη βρίσκεται στρατιωτική άσκηση της Ρωσίας στα ουκρανικά σύνορα ενώ η ρωσική πολιτική ηγεσία καταγγέλλει τα εθνικιστικά και νεοφασιστικά κηρύγµατα στην Ουκρανία κάνοντας παράλληλα λόγο για εξτρεµιστές που επιβάλλουν τη θέλησή τους. Παράλληλα ο Βλαντίµιρ Πούτιν παίζει σε όλα τα ταµπλό, ζητώντας από την κυβέρνησή του να συνεχίσει τις συνοµιλίες µε την Ουκρανία σχετικά µε τις οικονοµικές και εµπορικές τους σχέσεις και να συµβουλευτεί τους ξένους εταίρους, περιλαµβανοµένων του ∆ΝΤ, σχετικά µε την οικονοµική βοήθεια.
Το κερασάκι στην τούρτα µπαίνει από την ανακοίνωση των υπουργών Άµυνας του ΝΑΤΟ που κάνει λόγο για µια Ουκρανία «κυρίαρχη, ανεξάρτητη και σταθερή», αλλά και προσανατολισµένη «σταθερά προς τη δηµοκρατία», που συνιστά «στοιχείο-κλειδί» για την ασφάλεια στην ευρωατλαντική ζώνη. Οι λαοί της περιοχής έχουν πλέον κάθε λόγο να ανησυχούν…
